رت جا رشتا

رت جي رشتن (Consanguinity) مان مراد اهڙو تعلق آهي جنھن ۾ ٻہ ماڻهو ڪنھن گڏيل وڏي (common ancestor) جو نسل هجن.

ڪيترن ئي ملڪن ۾ رت جي ويجهن رشتن جي وچ ۾ شادي يا جنسي تعلقات تي قانوني ممانعت هوندي آهي. ممانعت جو درجو هر جاءِ تي مختلف هوندو آهي.^[2] ٻئي طرف، دنيا جي اٽڪل 20% آبادي اهڙن علائقن ۾ رهي ٿي جتي مٽ مائٽن ۾ شاديءَ کي ترجيح ڏني ويندي آهي.^[3] رت جي رشتيداريءَ جو درجو وراثت جي ورڇ ۽ وصيت کان سواءِ ملڪيت جي منتقليءَ ۾ به اهم ڪردار ادا ڪندو آهي.^[4] ڪجهه سماجن ۾ سؤٽن ۽ ماساتن جي شادي کي عام يا سٺو سمجهيو ويندو آهي، جڏهن ته ٻين سماجن ۾ ان کي محرم رشتن جي جنسي تعلق (incest) وانگر هڪ سماجي برائي (taboo) سمجهيو ويندو آهي. رت جي رشتيداريءَ کي هڪ چارٽ يا ٽيبل ذريعي سمجهائي سگهجي ٿو.

قانوني وصفون

وڌيڪ ڏسو: Prohibited degree of kinship

جديد سيويل قانون

ٻن ماڻهن جي وچ ۾ رشتي جي درجي مان ڪيترائي قانوني معاملا جنم وٺن ٿا. ڪجهه قانون ويجهن مائٽن جي وچ ۾ جنسي تعلقات کي ڏوهه قرار ڏين ٿا. دنيا جي اڪثر ملڪن ۾ رت جي رشتيداريءَ جي ٻئي درجي (جهڙوڪ ڀاءُ ڀيڻ) تائين شادي منع ٿيل آهي. ڪجهه ملڪن ۾ پهرين سؤٽن (first cousins) سان شادي منع آهي، جڏهن ته ڪجهه ۾ اجازت آهي. چاچي، مامي يا ماسيءَ سان شادي (avunculate marriage) به ڪجهه ملڪن ۾ قانوني آهي.^[5]

مذهبي ۽ روايتي قانون

عيسائيت

رومي قانون موجب، جنهن جي پيروي ابتدائي ڪيٿولڪ چرچ ڪندو هو، رت جي رشتيداريءَ جي چئن درجن تائين شادي منع هئي.^[6] نائين صديءَ ۾ چرچ هن ممانعت کي ستين درجي تائين وڌائي ڇڏيو، جنهن سان شريف خاندانن کي پنهنجي دائري کان ٻاهر جيون ساٿي ڳولڻ ۾ سخت مشڪلاتون پيش آيون. 1215ع ۾، لاترن ڪائونسل ان کي ٻيهر گهٽائي چئن درجن تائين آندو.^[7]

اسلام

قرآن شريف جي سورت النساء (4:22–24) ۾ بيان ڪيو ويو آهي ته: "توهان تي حرام ڪيون ويون آهن توهان جون مائون، توهان جون ڌيئرون، توهان جون ڀينرون، توهان جون پڦيون، توهان جون ماسيون، توهان جي ڀاءُ جون ڌيئرون (ڀائٽيون) ۽ توهان جي ڀيڻ جون ڌيئرون (ڀاڻيجيون)."^[8] قرآن پاڪ ۾ سؤٽن، ماساتن، پڦاٽن يا ماروٽن سان شاديءَ جي ممانعت ناهي. پاڻ ڪريم ﷺ جن پنهنجي سؤٽ بيبي زينب بنت جحش رضہ سان نڪاح ڪيو هو.^[9] ڪجهه ملڪن (جهڙوڪ يو اي اي ۽ قطر) ۾ مٽن مائٽن ۾ شاديءَ جي حوصلا شڪني ڪرڻ لاءِ شاديءَ کان اڳ جينياتي اسڪريننگ لازمي ڪئي وئي آهي ته جيئن موروثي بيمارين کان بچي سگهجي.^[10]

جينياتي تعريفون

مائٽن جي وچ ۾ گڏيل DNA جو سراسري تناسب^[11]
رشتو	گڏيل DNA %
خود (پاڻ)	100%
والدين / ٻار	50%
سڳو ڀاءُ / ڀيڻ	50%
اڌ ڀاءُ / ڀيڻ	25%
ڏاڏو / ڏاڏي / پوٽو	25%
چاچو / مامو / ڀائٽيو	25%
پهريون سؤٽ	12.5%
ٻيون سؤٽ	3.125%

جينياتي طور تي، رت جي رشتيداريءَ جي ڪري انسان ۾ موروثي تنوع (genetic variation) گهٽجي ويندي آهي. جيڪڏهن ٻه ويجها مائٽ ٻار پيدا ڪن ٿا، ته ان ڳالهه جو امڪان وڌي وڃي ٿو ته ٻار ۾ ڪو نقصانڪار موروثي جين (recessive gene) منتقل ٿئي.

عام طور تي ٻن ماڻهن کي "رت جي رشتيدار شادي" جي زمري ۾ تڏهن رکيو ويندو آهي جڏهن اهي ٻئي سؤٽ (second cousins) يا ان کان وڌيڪ ويجها هجن. عالمي سطح تي اندازو آهي ته گهٽ ۾ گهٽ 8.5% ٻارن جا والدين پاڻ ۾ رت جا مائٽ هوندا آهن.^[12]

سماجي ۽ ثقافتي عنصر

مٽن مائٽن ۾ شاديءَ کي ترجيح ڏيڻ جا ڪجهه سبب مڙس ۽ زال جي وچ ۾ بهتر تال ميل، سماجي لاڳاپن جو هڪ هجڻ، خاندان جو اتحاد ۽ مالي معاملن (جهڙوڪ ڏاج يا ملڪيت جو ٻاهر نه وڃڻ) ۾ آساني ٻڌايا وڃن ٿا.^[13] هي عمل خاص طور تي وچ اوڀر، مغربي ايشيا ۽ اتر آفريڪا ۾ وڌيڪ آهي. عرب دنيا ۾ اڄ به خانداني شاديون تمام گهڻيون آهن. هڪ رپورٽ موجب، گڏيل عرب امارات (UAE) جي شهرين ۾ اٽڪل 40% کان 54% شاديون خاندان جي اندر ٿين ٿيون.^[10]

پڻ ڏسو

جينيات (Genetics)
خاندان (Family)
وراثت جو قانون (Inheritance Law)

حوالا

↑ "19 Texas Administrative Code §100.1113". texreg.sos.state.tx.us. State of Texas. 2022-05-05 تي حاصل ڪيل.
↑ O'Sullivan, Kathryn (2019). "Access to marriage: consanguinity and affinity prohibitions in national and international context". Irish Journal of Family Law 22 (2): 8–12.
↑ Modell, Bernadette; Darr, Aamra (March 2002). "Science and society: genetic counselling and customary consanguineous marriage". Nature Reviews Genetics 3 (3): 225–229. doi:10.1038/nrg754.
↑ Ritchie, Herbert (1940). "Methods of Intestate Succession". University of Cincinnati Law Review 14: 508.
↑ Farrow, Michael G.; Juberg, Richard C. (1969-07-28). "Genetics and Laws Prohibiting Marriage in the United States". JAMA 209 (4): 534–538.
↑ Constance Brittain Bouchard (24 November 2010). Those of My Blood: Creating Noble Families in Medieval Francia. University of Pennsylvania Press. p. 40. ISBN 978-0-8122-0140-6.
↑ James A. Brundage (15 February 2009). Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe. University of Chicago Press. p. 356. ISBN 978-0-226-07789-5.
↑ "Surah An-Nisa [4:22–25]". Quran.com.
↑ "Islam's Women".
1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named mid
↑ "Average percent DNA shared between relatives". 23andme.
↑ Darr, Aamra (14 October 2010). "Consanguineous Marriage and Inherited Disorders". City of Bradford. {{cite web}}: Missing or empty |url= (مدد)
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named hamamy

[1] "19 Texas Administrative Code §100.1113". texreg.sos.state.tx.us. State of Texas. 2022-05-05 تي حاصل ڪيل.

[2] O'Sullivan, Kathryn (2019). "Access to marriage: consanguinity and affinity prohibitions in national and international context". Irish Journal of Family Law 22 (2): 8–12.

[3] Modell, Bernadette; Darr, Aamra (March 2002). "Science and society: genetic counselling and customary consanguineous marriage". Nature Reviews Genetics 3 (3): 225–229. doi:10.1038/nrg754.

[4] Ritchie, Herbert (1940). "Methods of Intestate Succession". University of Cincinnati Law Review 14: 508.

[5] Farrow, Michael G.; Juberg, Richard C. (1969-07-28). "Genetics and Laws Prohibiting Marriage in the United States". JAMA 209 (4): 534–538.

[Bouchard2010-6] Constance Brittain Bouchard (24 November 2010). Those of My Blood: Creating Noble Families in Medieval Francia. University of Pennsylvania Press. p. 40. ISBN 978-0-8122-0140-6.

[LSCS356-7] James A. Brundage (15 February 2009). Law, Sex, and Christian Society in Medieval Europe. University of Chicago Press. p. 356. ISBN 978-0-226-07789-5.

[8] "Surah An-Nisa [4:22–25]". Quran.com.

[9] "Islam's Women".

[mid-10] 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named mid

[11] "Average percent DNA shared between relatives". 23andme.

[12] Darr, Aamra (14 October 2010). "Consanguineous Marriage and Inherited Disorders". City of Bradford. {{cite web}}: Missing or empty |url= (مدد)

[hamamy-13] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named hamamy

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]