ذھني خرابي
| ذهني بيماري (Mental Disorder) | |
|---|---|
| فائل:Mental disorder silhouette.svg | |
| ذهني صحت جي مونجهارن جي هڪ علامتي تصوير. | |
| مھارت | psychiatry، ڪلينڪل نفسيات، سائڪو ٿراپي |
| آثار | جذباتي بي ترتيبي، سوچن ۾ خلل، روزاني ڪمن ۾ مشڪلات. |
| تشخيصي طريقو | نفسياتي ٽيسٽ، مشاهدو، ڪلينڪل انٽرويو. |
| علاج | نفسياتي علاج (Psychotherapy)، دوائون، طرزِ زندگي ۾ تبديلي. |
ذهني بيماري (Mental disorder) يا دماغي مونجهارو هڪ اهڙو رويو يا ذهني نمونو آهي جيڪو انسان جي روزاني ڪارڪردگي يا ذاتي زندگيءَ ۾ وڏي تڪليف ۽ رڪاوٽ جو سبب بڻجي ٿو. ان کي نفسياتي معذوري پڻ چيو ويندو آهي، جيڪا انسان جي سوچڻ، جذبات کي قابو ڪرڻ ۽ سماجي رويي ۾ خرابي پيدا ڪري ٿي.
سبب ۽ تشخيص
[سنواريو]ذهني بيمارين جا سبب اڪثر واضح نه هوندا آهن، پر اهي دماغ جي خاص حصن جي ڪارڪردگيءَ سان لاڳاپيل ٿي سگهن ٿا.
- تشخيص: نفسياتي ماهر (Psychiatrist) يا ڪلينڪل نفسيات دان (Psychologist) سوالن، مشاهدي ۽ مختلف نفسياتي ٽيسٽن ذريعي مريض جو جائزو وٺندا آهن.
- سماجي اثر: تشخيص دوران مريض جي ثقافتي، مذهبي عقيدن ۽ سماجي قدرن کي نظر ۾ رکڻ ضروري هوندو آهي.
علاج ۽ روڪٿام
[سنواريو]ذهني بيمارين جو علاج نفسياتي اسپتالن يا ڪلينڪن ۾ ڪيو ويندو آهي. علاج جي طريقن ۾ شامل آهن:
- نفسياتي علاج (Psychotherapy): گفتگو ذريعي ذهن جي تربيت.
- دوائون: نفسياتي دوائون جيڪي دماغ جي ڪيميائي توازن کي درست ڪن ٿيون.
- سماجي مدد: طرزِ زندگي ۾ تبديلي، پير سپورٽ (Peer support) ۽ پاڻمرادو مدد (Self-help).
عالمي انگ اکر (2019)
[سنواريو]دنيا ۾ ذهني بيمارين جي ورهاست ڪجهه هن ريت آهي:
- ڊپريشن (Depression): اٽڪل 264 ملين ماڻهو متاثر آهن.
- ڊيمينشيا (Dementia): اٽڪل 50 ملين ماڻهو.
- بائيپولر ڊس آرڊر: اٽڪل 45 ملين ماڻهو.
- شيزوفرينيا: اٽڪل 20 ملين ماڻهو.
نسلي ۽ گرووهي فرق (آمريڪي انگ اکر)
[سنواريو]آمريڪا ۾ ذهني صحت جي خدمتن تائين پهچ ۾ نسلي فرق ڏسڻ ۾ اچي ٿو. نيشنل انسٽيٽيوٽ آف مينٽل هيلٿ (NIMH) جي رپورٽن موجب:
- **سفيد فام آمريڪي:** تقريباً 52 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
- **افريقي آمريڪي:** اٽڪل 37 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
- **هسپانوي (Hispanic) آمريڪي:** اٽڪل 35 سيڪڙو بالغن کي علاج ملي ٿو.
- **ايشيائي آمريڪي:** صرف 25 سيڪڙو بالغن کي ذهني صحت جي سهولت ملي ٿي.
سماجي چئلينجز
[سنواريو]ذهني بيمارين سان جڙيل "بدنامي جو داغ" (Stigma) ۽ امتيازي سلوڪ مريض جي تڪليف کي وڌائي ٿو، جنهن ڪري ڪيتريون ئي سماجي تحريڪون ماڻهن ۾ شعور پيدا ڪرڻ لاءِ ڪم ڪري رهيون آهن.