دھشت جو دور
| حصو فرانسيسي انقلاب | |
 1793ع ۾، نو (9) جلاوطن ٿيل ماڻهن کي گلوٽين (guillotine) ذريعي موت جي سزا ڏني پئي وڃي. | |
| تاريخ | 5 سيپٽمبر 1793 – 27 جولائي 1794 |
|---|---|
| منظم ڪيو | عوامي تحفظ جي ڪميٽي |
| جاني نقصان | |
| گهٽ ۾ گهٽ 35,000–45,000[1][2] | |
دهشت جو دور (فرانسيسي ۾: La Terreur) فرانسيسي انقلاب جو اهو دور هو جڏهن، پهرين فرانسيسي جمهوريه جي قيام کانپوءِ، وڏي پئماني تي قتل عام ۽ عوامي موت جون سزائون ڏنيون ويون. هي سڀ ڪجهه وفاقي بغاوتن، انقلابي جوش، مذهب دشمني ۽ "عوامي تحفظ جي ڪميٽي" پاران غداري جي الزامن جي ردعمل ۾ ڪيو ويو. جيتوڻيڪ نيشنل ڪنوينشن ڪڏهن به سرڪاري طور تي دهشت کي قانوني پاليسي قرار نه ڏنو هو، پر ان کي هڪ تصور طور استعمال ڪيو پئي ويو.[3]
تاريخ نويسن ۾ ان ڳالهه تي اختلاف آهي ته هي دور ڪڏهن شروع ٿيو. ڪجهه ان کي 1793ع کان شروع ٿيل سمجهن ٿا، جڏهن ته ڪجهه 1792ع جي سيپٽمبر واري قتل عام کي ان جو آغاز قرار ڏين ٿا. ول ڊيورانٽ (Will Durant) جي مطابق، هي دور 17 سيپٽمبر 1793ع جي "مشڪوڪ ماڻهن بابت قانون" (Law of Suspects) کان وٺي 28 جولائي 1794ع تي ميڪسيميلين روبسپيئر جي موت تائين هليو.[4]
دهشت جو هي دور جولائي 1794ع ۾ روبسپيئر جي زوال سان ختم ٿيو، جنهن کي "ٿرميڊورين ري ايڪشن" (Thermidorian Reaction) چيو ويندو آهي. ان وقت تائين پوري فرانس ۾ 16,594 سرڪاري موت جون سزائون ڏنيون ويون هيون، جن مان 2,639 سزائون رڳو پيرس ۾ ڏنيون ويون. ان کانسواءِ، هڪ اندازي موجب 10 کان 20 هزار ماڻهو بغير ڪنهن مقدمي جي ماريا ويا يا جيلن ۾ مري ويا.[1][5]
پس منظر
[سنواريو]روشنيءَ جي تحريڪ (Enlightenment) جو اثر
[سنواريو]روشن خياليءَ جي تحريڪ جي خيالن، خاص طور تي عقلي سوچ، سماج جي قانوني ۽ اخلاقي بنيادن کي چئلينج ڪيو. جيان جيڪس روسو (Jean-Jacques Rousseau) جي ڪتاب "سماجي معاهدو" (Social Contract) اها ڳالهه ڪئي ته هر انسان ڪجهه حقن سان پيدا ٿيو آهي ۽ حڪومت جو ڪم انهن حقن جي حفاظت ڪرڻ آهي. روبسپيئر جو خيال هو ته جمهوريه تڏهن ئي ڪامياب ٿي سگهي ٿي جڏهن انهن ماڻهن کي ختم ڪيو وڃي جيڪي ملڪ جي مفادن (General Will) جي خلاف آهن.[6]
پرڏيهي حملي جو خطرو
[سنواريو]فرانسيسي انقلاب جي شروعات ۾، يورپ جي بادشاهتن ان کي نظرانداز ڪيو، پر بعد ۾ آسٽريا ۽ پروشيا (Prussia) فرانس ۾ بادشاهت جي بحاليءَ لاءِ مداخلت شروع ڪئي. ان جي جواب ۾، فرانس 20 اپريل 1792ع تي جنگ جو اعلان ڪيو. مسلسل شڪستن ۽ پرڏيهي فوجن جي پيرس ڏانهن پيشقدمي حڪومت کي مجبور ڪيو ته هو سخت قدم کڻي ته جيئن ملڪ کي متحد رکي سگهجي.
عوامي دٻاءُ ۽ مذهبي تبديليون
[سنواريو]پيرس جا پورهيت، جن کي "سانس ڪلوٽس" (sans-culottes) چيو ويندو هو، حڪومت تي مسلسل دٻاءُ وجهندا هئا ته هو انقلاب جي دشمنن ۽ اميرن کي سخت سزائون ڏئي. ان سان گڏوگڏ، انقلابين فرانسيسي سماج تان ميسحي مذهب جو اثر ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. چرچ جي زمينن تي قبضو ڪيو ويو، پادرين کي ملڪ مان ڪڍيو ويو ۽ روايتي ڪئلينڊر کي بدلي هڪ نئون "انقلابي ڪئلينڊر" متعارف ڪرايو ويو.[7]
دهشت جو اوزار: گلوٽين (Guillotine)
[سنواريو]هن دور ۾ موت جي سزا ڏيڻ لاءِ گلوٽين جو استعمال تمام گهڻو عام ٿيو، ڇاڪاڻ ته ان کي انساني ۽ برابري وارو طريقو سمجهيو ويندو هو.
حوالا
[سنواريو]- 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "DG". - ↑ Jean-Clément Martin (2017). La Terreur : vérités et legends (فرانسيسي ۾). Paris: Perrin. ص. 191–192.
- ↑ Miller, Mary Ashburn (2011). A Natural History of Revolution. Cornell University Press. ISBN 978-0801460845.
- ↑ Durant, Will (1975). The Story of Civilization: The Age of Napoleon. Simon and Schuster. ص. 62. ISBN 978-1567310238.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "EncBrit". - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "sourcebooks.fordham.edu". - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Lynn Hunt p 3".