دوا دارون
| دوا دارون | |
|---|---|
| فائل:Assorted pills.jpg مختلف قسمن جون گوريون ۽ ڪيپسول. | |
| مھارت ( ميڊيڪل) | طب، فارماڪولوجي |
دوا دارون (Medication)، جنهن کي طبي پراڊڪٽ يا فارماسيوٽيڪل ڊرگ به چيو ويندو آهي، هڪ اهڙو مادو آهي جيڪو بيماري جي تشخيص ڪرڻ، ان کي ختم ڪرڻ، علاج ڪرڻ يا بيماري کان بچاءُ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. دوائن جو علاج (Pharmacotherapy) طبي ميدان جو هڪ اهم حصو آهي، جيڪو مسلسل اڳڀرائيءَ لاءِ فارماڪولوجي (Pharmacology) جي سائنس تي ڀاڙي ٿو.
دوائن جي درجي بندي
[سنواريو]دوائن کي ڪيترن ئي طريقن سان ورهايو ويندو آهي. انهن مان هڪ اهم ورڇ ڪنٽرول جي سطح آهي:
- نسخي واريون دوائون (Prescription drugs): اهي جيڪي رڳو ڊاڪٽر جي لکيل پرچي (نسخي) تي فارماسسٽ کان ملي سگهن ٿيون.
- اوور دي ڪائونٽر دوائون (OTC): اهي دوائون جيڪي صارف بغير نسخي جي پاڻ خريد ڪري سگهن ٿا.
ان کان علاوه، دوائن کي انهن جي ڪم ڪرڻ جي طريقي، جسم ۾ داخل ڪرڻ جي رستي (Route of administration)، متاثر ٿيندڙ حياتياتي نظام، يا علاج جي اثرن جي بنياد تي پڻ ورهايو ويندو آهي. عالمي اداري صحت (WHO) ضروري دوائن جي هڪ فهرست پڻ تيار ڪري ٿو.
دوا جي تياري ۽ ضابطا
[سنواريو]نئين دوا جي دريافت ۽ ترقي هڪ پيچيدو ۽ مهانگو عمل آهي، جنهن ۾ فارماسيوٽيڪل ڪمپنيون، تعليمي ماهر ۽ حڪومتون شامل هونديون آهن. دريافت کان وٺي مارڪيٽ تائين پهچڻ جي هن ڏکئي سفر جي ڪري، مختلف ادارن جو پاڻ ۾ ڀاڱييوار (Partnering) ٿيڻ هڪ عام روايت بڻجي چڪي آهي.
حڪومتون عام طور تي ان ڳالهه تي ضابطو رکنديون آهن ته ڪهڙيون دوائون مارڪيٽ ۾ وڪرو ڪري سگهجن ٿيون، انهن جي تشهير ڪيئن ٿيندي ۽ ڪجهه ملڪن ۾ دوائن جي قيمتن جو تعين به حڪومت ڪندي آهي. دوائن جي قيمتن ۽ استعمال ٿيل دوائن کي ضايع ڪرڻ جي طريقن تي اڪثر تڪرار پڻ جنم وٺندا آهن.