دوامي ڪئلينڊر
دوامي ڪئلينڊر (Perpetual calendar) هڪ اهڙو ڪئلينڊر آهي جيڪو ڪيترن ئي سالن لاءِ ڪارائتو هوندو آهي. هي عام طور تي ماضي يا مستقبل جي ڪنهن به ڏنل تاريخ جو هفتي جو ڏينهن معلوم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويندو آهي.
گريگورين ڪئلينڊر ۽ جولين ڪئلينڊر لاءِ، هڪ دوامي ڪئلينڊر عام طور تي ٽن قسمن جي ترتيبن مان هڪ تي ٻڌل هوندو آهي:
- چوڏهن هڪ سالا ڪئلينڊرن جو مجموعو، جنهن سان گڏ هڪ جدول هوندي آهي جيڪا ٻڌائي ٿي ته ڪهڙي سال لاءِ ڪهڙو ڪئلينڊر استعمال ٿيندو. انهن ۾ ست ڪئلينڊر عام سالن لاءِ (جنهن ۾ 29 فيبروري ناهي هوندي) ۽ ست ليپ سال لاءِ هوندا آهن.
- ست (31 ڏينهن وارا) هڪ مهيني جا ڪئلينڊر ۽ هڪ يا وڌيڪ جدولون جيڪي ٻڌائين ٿيون ته ڪهڙي مهيني لاءِ ڪهڙو ڪئلينڊر استعمال ٿيندو.
- مٿين ٻنهي قسمن جو ميلاپ - جتي مهينن جا نالا مقرر هوندا آهن پر هفتي جا ڏينهن ۽ تاريخون حرڪت ڪندڙ حصن تي هونديون آهن جن کي ضرورت مطابق تبديل ڪري سگهجي ٿو.[1]
اهڙو ڪئلينڊر عيد فصح (Easter) جهڙن مذهبي ڏڻن جي تاريخ ٻڌائڻ ۾ ناڪام رهندو آهي، ڇاڪاڻ ته اهي شمسي ۽ قمري چڪرن جي ميلاپ سان طئي ٿيندا آهن.
اصطلاح جا ٻيا استعمال
[سنواريو]
دفترن ۽ دڪانن ۾ اڪثر اهڙا آلات هوندا آهن جن ۾ 1 کان 31 تائين انگ، مهينن جا نالا ۽ ڏينهن جا نالا هوندا آهن ته جيئن روزاني تاريخ ظاهر ڪري سگهجي.
گهڙي سازي (watchmaking) ۾، "دوامي ڪئلينڊر" جو مطلب هڪ اهڙو ميڪانيزم آهي جيڪو واچ تي تاريخ کي "دوامي" طور تي درست ڏيکاري ٿو، جنهن ۾ مهينن جي مختلف ڏينهن ۽ ليپ سالن جو پاڻمرادو خيال رکيو ويندو آهي.[2]
الگورٿم
[سنواريو]دوامي ڪئلينڊر ڪنهن به سال، مهيني ۽ تاريخ لاءِ هفتي جو ڏينهن معلوم ڪرڻ لاءِ رياضي جا الگورتھم استعمال ڪن ٿا. ذهني حساب ڪتاب کي آسان بڻائڻ لاءِ زيلر جو فارمولا (Zeller's congruence) مشهور آهي، پر عام ماڻهن لاءِ جدولون وڌيڪ سوليون هونديون آهن: $$h = (q + \lfloor\frac{13(m+1)}{5}\rfloor + K + \lfloor\frac{K}{4}\rfloor + \lfloor\frac{J}{4}\rfloor - 2J) \mod 7$$
مهينن جي فرق کي سمجهڻ لاءِ هيٺين جدول استعمال ٿيندي آهي:
| مهينو | جنوري | فيبروري | مارچ | اپريل | مئي | جون | جولاءِ | آگسٽ | سيپٽمبر | آڪٽوبر | نومبر | ڊسمبر |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| شامل ڪريو | 0 | 3 | 3 | 6 | 1 | 4 | 6 | 2 | 5 | 0 | 3 | 5 |
| ليپ سالن لاءِ | 6 | 2 |
دوامي جولين ۽ گريگورين ڪئلينڊر جون جدولون
[سنواريو]جدول هڪ (cyd)
[سنواريو]هيءَ جدول 15 آڪٽوبر 1582ع کان پوءِ جي ڪنهن به گريگورين تاريخ لاءِ ڪم ڪري ٿي.
جدول ٻه (cymd)
[سنواريو]صديءَ جا سال | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 00 | 01 | 02 | 03 | 04 | 05 | ||||||||
| 06 | 07 | 08 | 09 | 10 | 11 | ||||||||
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | |||||||||
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | ||||||||
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | |||||||||
| 28 | 29 | 30 | 31 | 32 | 33 | ||||||||
| 34 | 35 | 36 | 37 | 38 | 39 | ||||||||
| 40 | 41 | 42 | 43 | 44 | |||||||||
| 45 | 46 | 47 | 48 | 49 | 50 | ||||||||
| 51 | 52 | 53 | 54 | 55 | |||||||||
| 56 | 57 | 58 | 59 | 60 | 61 | ||||||||
| 62 | 63 | 64 | 65 | 66 | 67 | ||||||||
| 68 | 69 | 70 | 71 | 72 | |||||||||
| 73 | 74 | 75 | 76 | 77 | 78 | ||||||||
| 79 | 80 | 81 | 82 | 83 | |||||||||
| 84 | 85 | 86 | 87 | 88 | 89 | ||||||||
| 90 | 91 | 92 | 93 | 94 | 95 | ||||||||
| 96 | 97 | 98 | 99 | ||||||||||
حوالا
[سنواريو]- ↑ Doerfler, Ronald W. "A 2010 "graphical computing" calendar".
- ↑ "Mechanism Of Perpetual Calendar Watch".