مواد ڏانھن هلو

دلت

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
دلت (Dalit)
ڪيرالا جي دلت برادريءَ جون ٻه عورتون
ڪيرالا جون ٻه پولايا عورتون
نمايان آبادي وارا علائقا
 ڀارت 201.4 ملين[1] (2011)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 بنگلا ديش 6.5 ملين[2] (2010)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 نيپال 5 ملين[3] (2011)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 سري لنڪا 5 ملين[4] (2011)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 پاڪستان 3 ملين[حوالو گهربل] (2011)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 يونائيٽيڊ ڪنگڊم 500,000[5] (2013)[اپڊيٽ گھربل آھي]
 ڪينيڊا 250,000[6] (2013)[اپڊيٽ گھربل آھي]
ٻوليون

ڏڪڻ ايشيائي ٻوليون

مذھبَ
لاڳاپيل نسلي گروھ

هند-آريائي، دراوڙي، منڊا

ورنا نظام جي طبقاتي ترتيب جي نمائندگي، جنهن ۾ برهمڻن کي سڀ کان مٿانهين سطح تي ۽ دلتن کي (جيڪي تاريخي طور تي اڇوت طور حاشيائي تي هئا ۽ ورنا نظام کان ٻاهر سمجهيا ويندا هئا) سڀ کان هيٺين سطح تي ڏيکاريو ويو آهي.

دلت (Dalit) (سنسڪرت جي لفظ "دلت" مان نڪتل، جنهن جي معنيٰ آهي "ٽٽل" يا "کليل")، جنهن کي هريجن پڻ چيو ويندو آهي،[7] هڪ اصطلاح آهي جيڪو اڇوت ماڻهن لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪي ڏکڻ ايشيا ۾ ذات پات جي نظام جي سڀ کان هيٺين سطح جي نمائندگي ڪن ٿا.[8] دلتن کي هندو مذهب ۾ موجود چئن ورنا نظامن کان ٻاهر رکيو ويو هو ۽ انهن کي پنجون ورنا (جنهن کي "پنچما" پڻ چيو ويندو هو) سمجهيو ويندو هو. ڪيترن ئي عالمن دلتن جي صورتحال جو مقابلو جاپان جي Burakumin، ڪوريا جي Baekjeong ۽ قرون وسطيٰ جي يورپ جي هاري طبقي سان ڪيو آهي. دلت اڪثر ڪري هندوڌرم جي پيروي ڪن ٿا، پر هڪ وڏي تعداد ٻڌ ڌرم، سکن جو مذهب، عيسائيت ۽ اسلام سان پڻ لاڳاپيل آهي. هندستان جو آئين دلتن کي "شڊيولڊ ڪاسٽس" (Scheduled Castes) طور تسليم ڪري ٿو، جيڪو کين تحفظ ۽ مخصوص حق (ريزرويشن) فراهم ڪري ٿو.

اصطلاح سازي

[سنواريو]

اصطلاح 'دلت' انهن لاءِ استعمال ٿئي ٿو جن کي "اڇوت" چيو ويندو هو ۽ جيڪي روايتي هندو ذات پات جي نظام کان ٻاهر هئا.[9] ماهر معاشيات ۽ مصلح بي آر امبيڊڪر (1891–1956) موجب، اڇوت جو تصور هندستاني سماج ۾ لڳ ڀڳ 400 عيسوي ڌاري ٻڌ ڌرم ۽ برهمڻزم جي وچ ۾ برتريءَ جي جدوجهد دوران پيدا ٿيو.[10]

1880ع جي آخر ۾، جيوٽي رائو ڦلي پهريون ڀيرو مراٺي لفظ 'دلت' انهن ماڻهن لاءِ استعمال ڪيو جيڪي هندو سماج ۾ دٻيل ۽ ٽٽل هئا.[11] سنسڪرت ۾ 'دلت' جي معنيٰ آهي "ورهائجي ويل، ٽٽل يا کليل". اڻويهين صديءَ ۾ هي لفظ انهن ماڻهن لاءِ استعمال ڪيو ويو جيڪي چئن ورنا نظامن ۾ شامل نه هئا. هن اصطلاح کي ڊاڪٽر امبيڊڪر مشهور ڪيو، جيڪو پاڻ هڪ دلت هو.[12] 1970ع جي ڏهاڪي ۾ 'دلت پينٿرز' (Dalit Panthers) تحريڪ ذريعي هن لفظ کي وڌيڪ طاقت ملي.[9]

ٻيا اصطلاح

[سنواريو]

سرڪاري اصطلاح

[سنواريو]

هندستان جو "نيشنل ڪميشن فار شڊيولڊ ڪاسٽس" سرڪاري دستاويزن ۾ لفظ 'دلت' جي استعمال کي "غير آئيني" قرار ڏئي ٿو، ڇاڪاڻ ته جديد قانون سازي ۾ 'شڊيولڊ ڪاسٽس' جو اصطلاح پسند ڪيو وڃي ٿو. پر 'دلت' جو اصطلاح سرڪاري وصف کان وڌيڪ وسيع آهي ۽ ان ۾ اڪثر اهي برادريون به شامل ڪيون وينديون آهن جيڪي سماجي طور تي دٻيل آهن.[13]

هريجن

[سنواريو]

اصطلاح 'هريجن' (خدا جا ٻار) گجراتي شاعر نرسين ميهتا متعارف ڪرايو هو، جيڪو ڪرشن جي سڀني ڀڳتن لاءِ استعمال ٿيندو هو.[14] مهاٽما گانڌي 1933ع ۾ دلتن لاءِ هي لفظ استعمال ڪيو. امبيڊڪر کي هي نالو پسند نه هو، ڇاڪاڻ ته هن جو خيال هو ته اهو دلتن کي هڪ الڳ سڃاڻپ ڏيڻ بدران هندو قوم سان ڳنڍي ٿو. ڪيترائي دلت هن اصطلاح کي توهين آميز سمجهن ٿا.[15]

علائقائي اصطلاح

[سنواريو]

ڏکڻ هندستان ۾ دلتن کي اڪثر 'ادي دراوڙ'، 'ادي ڪرناٽڪا' ۽ 'ادي آندھرا' چيو ويندو آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "پهرين دراوڙي"، "پهرين ڪناڊيگا" وغيره.

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Half of India's dalit population lives in 4 states". The Times of India. 2 May 2013. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ "The Dalits In Bangladesh". The Daily Star. 19 January 2016. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ Pasic, Damir. "Nepal". International Dalit Solidarity Network. اصل نسخو مان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ Pasic, Damir. "Sri Lanka". International Dalit Solidarity Network. اصل نسخو مان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  5. ↑ "Experiences of caste prejudice in UK". BBC News. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ "About". Dalit Freedom Network Canada. اصل نسخو مان 2 March 2019 تي محفوظ ڪيل. 1 March 2019 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ Bharatiya, Santosh (2008). Dalit And Minority Empowerment. Rajkamal Prakashan. ص. 230. ISBN 978-81-267-1599-2. The clusters of epithet include Outcastes , Exterior – Castes, Depressed Classes, Untouchables, Ex-Untouchables, Harijans and Dalits.
  8. ↑ "From Buddhist texts to East India Company to now, 'Dalit' has come a long way". The Times of India. 5 September 2018.
  9. 1 2 حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named kaminsky
  10. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named :0
  11. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Robinson2003
  12. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named katuwal
  13. ↑ "Why Dalits want to hold on to Dalit, not Harijan, not SC". The Indian Express (انگريزي ۾). 2018-09-05. 2024-12-10 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ Ramabadran, Sudharshan; Paswan, Guru (2021). Makers of Modern Dalit History. Penguin Random House India. ص. xv. ISBN 978-0-14-345142-6.
  15. ↑ "Stop calling Dalits 'Harijan': SC calls the term abusive". The News Minute. 27 March 2017.
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=دلت&oldid=363705" تان ورتل