دانشورانہ سوسائٽي

سليقہ مند سوسائٽي (Learned society؛ جنهن کي علمي، دانشورانہ، يا تعليمي سوسائٽي پڻ چيو ويندو آهي) هڪ اهڙي تنظيم آهي جيڪا ڪنهن علمي نظم ضبط (Academic discipline)، پيشي، يا لاڳاپيل شعبن جهڙوڪ آرٽس ۽ سائنس جي واڌاري لاءِ قائم ڪئي ويندي آهي.^[1] اهڙي سوسائٽي جي رڪنيت سڀني لاءِ کليل ٿي سگهي ٿي، يا ان لاءِ ڪنهن خاص قابليت جي ضرورت ٿي سگهي ٿي، يا وري رڪنيت هڪ اعزاز جي طور تي چونڊ ذريعي ڏني ويندي آهي.^[2] اڪثر علمي سوسائٽيون غير منافع بخش تنظيمون هونديون آهن، ۽ ڪيتريون ئي پيشي ورانه ايسوسيئيشنز پڻ آهن. انهن جي سرگرمين ۾ عام طور تي نئين تحقيق جي نتيجن کي پيش ڪرڻ ۽ بحث ڪرڻ لاءِ باقاعده ڪانفرنسون منعقد ڪرڻ، ۽ پنهنجي شعبي ۾ تعليمي جرنلز شايع ڪرڻ يا انهن جي سرپرستي ڪرڻ شامل آهي. ڪجهه سوسائٽيون پيشي ورانه ادارن جي طور تي پڻ ڪم ڪن ٿيون، جيڪي عوامي مفاد يا ميمبرن جي اجتماعي مفاد ۾ پنهنجي ميمبرن جي سرگرمين کي منظم ڪن ٿيون.^[3]

تاريخ

دنيا جي ڪجهه پراڻين علمي سوسائٽين ۾ Académie des Jeux floraux (قائم ٿيل 1323)، Sodalitas Litterarum Vistulana (قائم ٿيل 1488)، Accademia della Crusca (قائم ٿيل 1583)، Accademia dei Lincei (قائم ٿيل 1603)، فرانسيسي اڪيڊمي (قائم ٿيل 1635)، ليوپولڊينا جرمن نيشنل اڪيڊمي آف سائنسز (قائم ٿيل 1652)، رائل سوسائٽي (قائم ٿيل 1660) ۽ فرانسيسي اڪيڊمي آف سائنسز (قائم ٿيل 1666) شامل آهن.

اهميت

سائنس جي سماجيولوجي جي ماهرن جو دليل آهي ته علمي سوسائٽيون انتهائي اهميت جون حامل آهن ۽ انهن جي قيام سان نون شعبن يا پيشن جي اڀرڻ ۽ ترقيءَ ۾ مدد ملي ٿي.^[4] پيشي ورانه تنظيمن جي صورت ۾، اهي قيادت جي رستي کي هموار ڪرڻ ۾ مدد ڪري سگهن ٿيون.

بناوت

سوسائٽيون فطرت ۾ تمام عام ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ آمريڪي ايسوسيئيشن فار دي ايڊوانسمينٽ آف سائنس، يا وري ڪنهن خاص شعبي تائين محدود، جهڙوڪ ماڊرن لينگويج ايسوسيئيشن، يا مطالعي جي ڪنهن خاص علائقي سان لاڳاپيل، جهڙوڪ رائل اينٽومولوجيڪل سوسائٽي.

اڪثر سوسائٽيون ڪنهن خاص ملڪ سان مخصوص هونديون آهن (مثال طور چائنيز اڪيڊمي آف سائنسز), جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي ٻين ملڪن جا ميمبر پڻ شامل هوندا آهن. ڪجهه سوسائٽيون بين الاقوامي هونديون آهن، جهڙوڪ انٽرنيشنل فيڊريشن آف لائبريري ايسوسيئيشنز اينڊ انسٽيٽيوشنز، جن جون اڪثر قومي شاخون هونديون آهن. پر ڪيتريون ئي مقامي پڻ آهن، جهڙوڪ ميساچوسٽس ميڊيڪل سوسائٽي، جيڪا مشهور The New England Journal of Medicine شايع ڪري ٿي.

ميمبرشپ ۽ فيلوشپ

رڪنيت سڀني لاءِ کليل ٿي سگهي ٿي، يا ڪنهن خاص قابليت جي بنياد تي، يا چونڊ ذريعي ڏنل اعزاز ٿي سگهي ٿي.^[2]

ڪجهه سوسائٽيون انهن ماڻهن کي رڪنيت ڏين ٿيون جيڪي ڪنهن خاص موضوع ۾ دلچسپي رکن ٿا، بشرطيڪ اهي ميمبرشپ فيس ادا ڪن. پراڻيون ۽ وڌيڪ تعليمي سوسائٽيون شايد انهن کي 'فيلو' (Fellow) طور رڪنيت پيش ڪن جيڪي گهربل قابليت رکندا هجن يا جن ڪو وڏو علمي ڪم ڪيو هجي. ميمبرشپ جو هڪ فائدو سوسائٽي جي اشاعتن جي قيمت ۾ رعايت پڻ هوندو آهي. انهن مان ڪيتريون ئي سوسائٽيون پنهنجي ميمبرن کي نالي کان پوءِ لکجندڙ لقب (Post-nominal letters) پڻ عطا ڪن ٿيون.

آن لائن تعليمي برادريون

عالميائپ (Globalization) ۽ انفارميشن ٽيڪنالاجي جي ترقيءَ کانپوءِ، ڪجهه علمي سوسائٽين—جهڙوڪ ماڊرن لينگويج ايسوسيئيشن—پنهنجي ميمبرن لاءِ مجازي (Virtual) برادريون جوڙيون آهن. قائم ڪيل تعليمي ايسوسيئيشنز کان علاوه، هاڻي اهڙيون تعليمي مجازي برادريون پڻ موجود آهن، جيڪي ڪڏهن ڪڏهن روايتي سوسائٽين کان وڌيڪ اهم پليٽ فارم بڻجي وڃن ٿيون. اهي برادريون رابطي لاءِ فيس بڪ، لنڪڊ ان، ResearchGate، ۽ Academia.edu جهڙا پليٽ فارم استعمال ڪن ٿيون.

پڻ ڏسو

حوالا

↑ "What is a Learned Society?". Environmental Studies Association of Canada. اصل نسخو مان 29 May 2013 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2013 تي حاصل ڪيل.
1 2 "Learned societies & academies". British Council. اصل نسخو مان 3 June 2014 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2013 تي حاصل ڪيل.
↑ "Learned Societies, the key to realising an open access future?". Impact of Social Sciences. 2019-06-24. 2023-01-22 تي حاصل ڪيل.
↑ Wise, Alicia; Estelle, Lorraine (2019-07-12). "How Learned Societies and Open Access Will Learn to Co-Exist". Social Science Space (آمريڪي انگريزي ۾). 2021-06-08 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا Learned societies.

Scholarly Societies Project – سوين علمي سوسائٽين جو ڊيٽابيس.

[1] "What is a Learned Society?". Environmental Studies Association of Canada. اصل نسخو مان 29 May 2013 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2013 تي حاصل ڪيل.

[auto-2] 1 2 "Learned societies & academies". British Council. اصل نسخو مان 3 June 2014 تي محفوظ ڪيل. 10 May 2013 تي حاصل ڪيل.

[3] "Learned Societies, the key to realising an open access future?". Impact of Social Sciences. 2019-06-24. 2023-01-22 تي حاصل ڪيل.

[4] Wise, Alicia; Estelle, Lorraine (2019-07-12). "How Learned Societies and Open Access Will Learn to Co-Exist". Social Science Space (آمريڪي انگريزي ۾). 2021-06-08 تي حاصل ڪيل.

[1]

[2]

[3]

[4]