دانتي اليگيري
| ڊانتي اليگيري | |
|---|---|
| فائل:Dante Alighieri (1321).jpg دانتي اليگيري جو هڪ مشھور پورٽريٽ | |
| پيدائش | تقريباً مئي 1265 فلورنس، اٽلي |
| وفات | سيپٽمبر 14, 1321 (عمر 56 سال) راوينا، اٽلي |
| پيشو | شاعر، ليکڪ، فلسفي |
| مشھور ڪم | ڊيوائن ڪاميڊي (Divine Comedy)، La Vita Nuova |
.jpg){kind=link}
دانتي اليگيري (Dante Alighieri؛ مئي 1265 – 14 سيپٽمبر 1321)، جيڪو صرف پنھنجي پهرين نالي دانتي سان مشھور آهي، هڪ اطالوي شاعر، ليکڪ ۽ فلسفي هو. سندس شاهڪار نظم ڊيوائن ڪاميڊي (Divine Comedy) وچين دور جي اهم ترين نظمن مان هڪ ۽ اطالوي ٻوليءَ جو عظيم ترين ادبي ڪارنامو سمجهيو وڃي ٿو.
ٻولي ۽ اثر
[سنواريو]ان دور ۾ جڏهن علمي ۽ ادبي لکڻين لاءِ لاطيني ٻولي حاوي هئي، ڊانٽي پنهنجي مادري ٻولي (فلورنسي لھجي) ۾ لکي هڪ نئين روايت جو بنياد وڌو. هن پنهنجي ڪتاب De vulgari eloquentia ذريعي مقامي ٻوليءَ جي استعمال جو دفاع ڪيو. سندس هن قدم بعد ۾ جديد اطالوي ٻولي کي هڪ معياري شڪل ڏيڻ ۾ مدد ڪئي. هن جي پٺيان پيٽرارڪ (Petrarch) ۽ بوڪاچيو (Boccaccio) جهڙن عظيم اديبن به ساڳي واٽ اختيار ڪئي.
دانتي کي اطالوي ٻوليءَ جو "پيءُ" ۽ اٽليءَ ۾ "اعليٰ ترين شاعر" (il Sommo Poeta) پڻ سڏيو ويندو آهي.
ڊيوائن ڪاميڊي
[سنواريو]دانتي پاران جهنم (Hell)، اعراف (Purgatory) ۽ جنت (Heaven) جي ڪيل عڪاسي مغربي آرٽ ۽ ادب لاءِ هڪ وڏو سرچشمو بڻجي وئي. هن انگريزيءَ جي وڏن اديبن جهڙوڪ جيوفري چاوسر، جان ملٽن ۽ الفريڊ ٽينيسن کي به متاثر ڪيو.
هن جي هڪ ٻي اهم ادبي ايجاد "ٽرزا ريما" (terza rima) نالي ٽن سٽن واري شاعراڻي ترتيب آهي، جنهن جو پهريون استعمال هن ئي ڪيو هو.
اٽليءَ جا ٽي تاج
[سنواريو]دانتي، پيٽرارڪ ۽ بوڪاچيو کي گڏيل طور تي اطالوي ادب جا "ٽي تاج" (tre corone) چيو ويندو آهي. سندس اثر اڄ به عالمي ادب تي واضح طور تي موجود آهي.