دائي
رضائي ماءُ (انگريزي: Milk Mother) مان مراد اها عورت آهي جنهن ڪنهن اهڙي ٻار کي کير پيئاريو هجي جيڪو سندس بطن مان پيدا نه ٿيو هجي. اسلام ۽ ڪجهه ٻين ثقافتن ۾، هي رشتو هڪ قانوني ۽ شرعي رشتو تصور ڪيو ويندو آهي، جنهن سان نڪاح جي حرمت ۽ محرميت جا احڪام ثابت ٿيندا آهن.
وصف
[سنواريو]جڏهن هڪ عورت ڪنهن ٻئي جي ٻار کي پنهنجو کير پيئاري ٿي، ته اها عورت ان ٻار جي "رضائي ماءُ" بڻجي وڃي ٿي. ان رشتي جي نتيجي ۾ ٻار تي اهي ئي پابنديون لاڳو ٿين ٿيون جيڪي سندس سڳي ماءُ سان آهن، سواءِ وراثت ۽ نسب جي.
شرعي شرطون
[سنواريو]اسلامي فقہ موجب رضائي ماءُ جو رشتو تڏهن قائم ٿيندو آهي جڏهن هيٺيون شرطون پوريون هجن:
- ٻار جي عمر: کير پيئڻ وقت ٻار جي عمر اڍائي سالن (يا ٻن سالن، مختلف مسلڪن موجب) کان گهٽ هجي.
- کير جو مقدار: کير ٻار جي پيٽ تائين پهچڻ ضروري آهي. گهٽ ۾ گهٽ ايترو کير جنهن سان ٻار جو ڍؤ ٿي وڃي.
شرعي احڪام
[سنواريو]نڪاح جي حرمت
[سنواريو]قرآن مجيد جي سورت النساء ۾ واضح ڪيو ويو آهي ته رضائي مائرون نڪاح لاءِ حرام آهن. جنهن عورت جو ٻار کير پيئي ٿو، اهو ان سان، ان جي ڌيئرن (رضائي ڀيڻن) ۽ ان جي ڀينرن (رضائي خالائن) سان ڪڏهن به نڪاح نٿو ڪري سگهي.
محرميت ۽ پردو
[سنواريو]رضائي ماءُ ٻار لاءِ سڳي ماءُ وانگر "محرم" هوندي آهي. ان ڪري:
- ٻار ۽ رضائي ماءُ جي وچ ۾ پردو لازم ناهي.
- رضائي ماءُ جو مڙس ٻار جو "رضائي پيءُ" ۽ ان جا ٻار "رضائي ڀاءُ ڀيڻ" بڻجي ويندا آهن.
وراثت
[سنواريو]رضائي ماءُ ۽ ٻار جي وچ ۾ محبت ۽ احترام جو رشتو هوندو آهي، پر انهن جي وچ ۾ وراثت (ملڪيت جو حصو) جاري نه ٿيندي آهي. ٻار کي صرف پنهنجي رت جي رشتيدارن مان وراثت ملندي آهي.
تاريخي مثال
[سنواريو]اسلامي تاريخ ۾ سڀ کان معتبر مثال نبي ڪريم حضرت محمد ﷺ جو آهي. پاڻ ﷺ جون رضائي مائرون هي هيون:
- حضرت ثوبيه: جيڪا ابولهب جي آزاد ڪيل لونڊي هئي.
- بيبي حليمه سعديه: جنهن پاڻ ﷺ کي بنو سعد جي قبيلي ۾ وٺي وڃي پرورش ڪئي.
نبي ڪريم ﷺ پنهنجي رضائي مائرن جو بيحد احترام ڪندا هئا. جڏهن بيبي حليمه سعديه پاڻ ﷺ وٽ ايندي هئي ته پاڻ ﷺ کين "منهنجي ماءُ، منهنجي ماءُ" چئي استقبال ڪندا هئا ۽ پنهنجي مبارڪ چادر وڇائي کين ويهاريندا هئا.
سماجي اهميت
[سنواريو]سنڌي سماج ۾ رضائي ماءُ کي تمام گهڻي عزت ڏني ويندي آهي. قديم زماني ۾ جيڪڏهن ڪنهن ٻار جي ماءُ فوت ٿي ويندي هئي يا کير نه هوندو هوس، ته پاڙي جون عورتون ان ٻار کي کير پيئارينديون هيون، جنهن سان ٻن خاندانن جي وچ ۾ هڪ مضبوط روحاني رشتو قائم ٿي ويندو هو.