خوردبيني حيات

هڪ خوردبيني حيات (microorganism) يا مائڪرو آرگنزم هڪ خوردبيني سائيز جو جاندار آهي، جيڪو پنهنجي هڪ جيو گهرڙي (cell) جي شڪل ۾ يا جيو گهرڙن جي ڪالوني جي طور تي موجود ٿي سگهي ٿو. اڻ ڏٺل مائڪروبيل زندگي جي ممڪن وجود جو خيال، ڇهين صدي قبل مسيح هندستان ۾ لکيل جين ادب ۾ ابتدائي تصديق سان، قديم زماني کان هو. خوردبيني حيات جو سائنسي مطالعو 1670ع جي ڏهاڪي ۾ انتوني وان ليونھوئڪ پاران خوردبين هيٺ انهن جي مشاهدي سان شروع ٿيو. 1850ع جي ڏهاڪي ۾. لوئي پاسچر، خود بخود پيدا ٿيڻ (Abiogenes) جي نظريي کي رد ڪندي، اهو معلوم ڪيو ته مائڪرو آرگنزم کاڌي جي خرابي جو سبب بڻيا. 1880ع جي ڏهاڪي ۾ رابرٽ ڪوخ دريافت ڪيو ته مائڪرو آرگنزم سلهہ (Tuberculosis) هيضي (Cholera)، ڪاري کنگهه (Diphtheria) ۽ اينٿراڪس جو سبب بڻندا آهن.

مائڪرو آرگنزم انتهائي متنوع آهن، زندگي جي ٽنهي ڊومينز ۾ اڪثر هڪ گهرڙي واري جاندارن جي نمائندگي ڪن ٿا. ٽنهي ڊومينز مان ٻه، آرڪيا ۽ بيڪٽيريا، صرف مائڪرو آرگنزم تي مشتمل آهن. ٽئيون ڊومين، يوڪريوٽا، ۾ سڀئي گهڻ گهرڙي وارا جاندار شامل آهن. انهي سان گڏ ڪيترائي هڪ گهرڙي وارا پروٽسٽ ۽ پروٽوزوا مائڪرو آرگنزم آهن. ڪجهه پروٽسٽس جانورن سان ۽ ڪجهه سائي ٻوٽن سان لاڳاپيل آهن. ڪيترائي گهڻ گهرڙن وارا جاندار يعني مائڪرو جانور، ڪجهه فنگس ۽ ڪجهه الجي پڻ مائڪرو آرگنزم آهن.

مائڪرو آرگنزم تمام مختلف رهائش پذير ٿي سگهن ٿا ۽ قطبن کان برابري ڦاڪ تائين هر هنڌ رهن ٿا. ريگستانن، گيزر، پٿرن ۽ اونهي سمنڊن ۾، ڪجهه انتها پسندي سان مطابقت رکن ٿا، جهڙوڪ تمام گرم يا تمام ٿڌي حالتن ۾، ٻيا وڌيڪ دٻاءُ ۾ ۽ ڪجھ، جهڙوڪ ڊينوڪوڪ ريڊيوڊوران، وڌيڪ تابڪاري ماحول ۾ رهڻ ٿا. مائڪرو آرگنزم زرخيز مٽي جو هڪ اهم جزو آهن. مائڪرو آرگنزم پڻ سڀني گھڻ-گهرڙن واري جاندارن ۾ ۽ ان تي ملندڙ مائڪرو بائيوٽا ٺاهيندا آهن. اهڙا ثبوت آهن ته 3.45 ارب سال پراڻي آسٽريليا جي پٿرن ۾، زمين تي زندگي جو پهريون سڌو ثبوت، ڪڏهن مائڪرو بائيوٽا موجود هئا. ^[1]^[2]

مائڪرو آرگنزم ڪيترن ئي طريقن سان انساني ثقافت ۽ صحت ۾ اهم آهن. کاڌي کي خمير ڪرڻ ۽ گندي پاڻي کي صاف ڪرڻ لاءِ خدمت ڪن ٿا ۽ ايندھن، خمير ۽ ٻيا مرڪب پيدا ڪرڻ لاءِ. مائڪرو بائيوٽا ماڊل جاندارن جي طور تي حياتيات ۾ ضروري اوزار آهن ۽ انهن کي حياتياتي جنگ ۽ حياتياتي دهشتگردي ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي. انساني جسم ۾، مائڪرو آرگنزم، ضروري گٽ فلورا سميت، انساني مائڪرو بائيوٽا ٺاهيندا آهن. پيٿوجينز (ڪيترن ئي متعدي بيمارين لاءِ ذميوار) مائڪرو بائيوٽا آهن ۽ هن ڪري حفظان صحت جي قدمن جو نشانو آهن.

پڻ ڏسو

نوٽس

حوالا

↑ Tyrell, Kelly April (18 December 2017). "Oldest fossils ever found show life on Earth began before 3.5 billion years ago". University of Wisconsin–Madison. 18 December 2017 تي حاصل ڪيل.
↑ Schopf, J. William; Kitajima, Kouki; Spicuzza, Michael J.; Kudryavtsev, Anatolly B.; Valley, John W. (2017). "SIMS analyses of the oldest known assemblage of microfossils document their taxon-correlated carbon isotope compositions". PNAS 115 (1): 53–58. doi:10.1073/pnas.1718063115. PMID 29255053. Bibcode: 2018PNAS..115...53S.

ٻاهريان ڳنڍڻا

Microbes.info هڪ مائڪروبائيولاجي انفارميشن پورٽل آهي جنهن ۾ وسيلن جو هڪ وسيع مجموعو شامل آهي جنهن ۾ آرٽيڪل، خبرون، اڪثر پڇيا ويندڙ سوال ۽ مائڪروبائيولاجي جي شعبي سان لاڳاپيل لنڪ شامل آهن.
Our Microbial Planet آرڪائيو ڪيا ويا 15 February 2013 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. اسان جو مائڪروبيل اپگرهه، نيشنل اڪيڊمي آف سائنسز جو هڪ مفت پوسٽر مائڪرو آرگنزم جي مثبت ڪردارن بابت
"اڻ چارٽ ٿيل مائڪروبائيولاجي دنيا: مائڪروبز ۽ ماحول ۾ انهن جون سرگرميون" آمريڪي اڪيڊمي آف مائڪروبائيولاجي جي رپورٽ
Understanding Our Microbial Planet: The New Science of Metagenomics آرڪائيو ڪيا ويا 15 February 2013 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. 20 صفحن جو تعليمي ڪتابچو جيڪو ميٽاجينومڪس ۽ اسان جي مائڪروبائيولاجي سيارو جو بنيادي جائزو فراهم ڪري ٿو.
زندگي جو شجرو؛ يوڪريوٽس
جينوم نيوز نيٽ ورڪ مان مائڪروب نيوز
ميڊيڪل مائڪروبائيولاجي آن لائن درسي ڪتاب
Through the microscope: A look at all things small آرڪائيو ڪيا ويا 13 September 2008 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. آن لائن مائڪروبائيولاجي ٽيڪسٽ بڪ ٽموٿي پاسٽين ۽ گيري رابرٽس، يونيورسٽي آف وِسڪونسن-ميڊيسن پاران
تلاءَ جي پاڻي ۾ مائڪرو آرگنزم _{يوٽيوب تي}
بدترين اجتماعي خاتمي ۾ ميٿين-اسپيونگ مائڪروب کي ذميوار قرار ڏنو ويو آهي. سي بي سي نيوز

[WU-20171218-1] Tyrell, Kelly April (18 December 2017). "Oldest fossils ever found show life on Earth began before 3.5 billion years ago". University of Wisconsin–Madison. 18 December 2017 تي حاصل ڪيل.

[PNAS-2017-2] Schopf, J. William; Kitajima, Kouki; Spicuzza, Michael J.; Kudryavtsev, Anatolly B.; Valley, John W. (2017). "SIMS analyses of the oldest known assemblage of microfossils document their taxon-correlated carbon isotope compositions". PNAS 115 (1): 53–58. doi:10.1073/pnas.1718063115. PMID 29255053. Bibcode: 2018PNAS..115...53S.

[1]

[2]