خانپور، سنڌ
خانپور خانپور | |
|---|---|
 شڪارپور ضلعي ۾ خانپور تعلقي جو نقشو | |
  خانپور سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام  خانپور خانپور (پاڪستان) | |
| Coordinates: 28°00′05″N 68°43′44″E / 28.00139°N 68.72889°E | |
| ملڪ |  پاڪستان |
| صوبو | سنڌ |
| ڊويزن | لاڙڪاڻو ڊويزن |
| ضلعو | شڪارپور ضلعو |
| تعلقو | خانپور تعلقو |
| انتظامي حيثيت | خانپور تعلقي جو صدر مقام |
| حڪومت | |
| • طرز | ٽائون ڪاميٽي |
| آبادي | |
| • ڪل | 18,052 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| وقتي علائقو | UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت) |
| پوسٽل ڪوڊ | 78150 |
| ڊائلنگ ڪوڍ | 0726 |
خانپور ((انگريزي: Khanpur)) پاڪستان جي صوبي سنڌ جي لاڙڪاڻي ڊويزن جي شڪارپور ضلعي ۾ واقع هڪ شهر ۽ خانپور تعلقي جو انتظامي صدر مقام آهي. 2023ع جي پاڪستان جي آدمشماري موجب خانپور ٽائون ڪاميٽي جي آبادي 18,052 هئي، جنهن ۾ 8,918 مرد، 9,133 عورتون ۽ هڪ ٽرانسجينڊر فرد شامل هو.[1][2]
شهر اين-55، انڊس هاءِ وي واري اهم اتر–ڏکڻ رستي تي واقع آهي. نيشنل هاءِ وي اٿارٽي جي منصوبي واري دستاويز موجب شڪارپور کان اڳتي اين-55 جو رستو خانپور، غوثپور، ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور کان ٿيندو پنجاب جي راڄن پور طرف وڃي ٿو؛ ان ڪري خانپور کي شڪارپور ۽ اتر سنڌ جي شهرن سان سڌو روڊ رابطو حاصل آهي.[3]
جاگرافي ۽ مقام
[سنواريو]خانپور شڪارپور ضلعي جي اتر-اوڀر واري حصي ۾ واقع آهي. شهر جا متناسق تقريباً 28°00′05″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 68°43′44″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ آهن. شهر شڪارپور کان اين-55 شاهراهه وسيلي اتر-اوڀر طرف واقع آهي ۽ اهو رستو اڳتي ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور ڏانهن وڃي ٿو.[3]
خانپور جي ڀرپاسي وارو تعلقو سنڌو ماٿريءَ جي زرعي ميداني علائقي جو حصو آهي. خانپور تعلقي جي ايراضي 629 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ 2023ع ۾ ان جي ڪل آبادي 331,219 هئي، جنهن مان 313,167 ماڻهو ٻهراڙي ۽ 18,052 شهري علائقي، يعني خانپور ٽائون ڪاميٽي، ۾ رهندا هئا.[2]
انتظامي حيثيت
[سنواريو]خانپور خانپور تعلقي جو صدر مقام ۽ هڪ ٽائون ڪاميٽي آهي. اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان جي انتظامي ۽ تڪبندي رڪارڊ ۾ خانپور کي الڳ ٽائون ڪاميٽي طور درج ڪيو ويو آهي.[4]
شهر ۾ تعلقا سطح جا روينيو، مڪاني حڪومت ۽ ٻين سرڪاري کاتن جا دفتر ڪم ڪن ٿا، جڏهن تہ ڀرپاسي جون ڳوٺاڻيون آباديون انتظامي طور خانپور تعلقي جي مختلف يونين ڪائونسلن ۽ ديهن ۾ ورهايل آهن. سنڌ جي زمينن ۽ ديهن جو رڪارڊ سنڌ بورڊ آف روينيو جي زمين انتظامي نظام هيٺ رکيو وڃي ٿو.[5]
آبادي
[سنواريو]2023ع جي آدمشماريءَ ۾ خانپور ٽائون ڪاميٽي جي آبادي 18,052 درج ڪئي وئي. ساڳئي سرڪاري جدول ۾ 2017ع جي ساڳين شهري حدن جي آبادي 24,919 ڏني وئي آهي، جنهن مطابق ٻن آدمشمارين جي وچ ۾ سراسري سالياني واڌ منفي 5.25 سيڪڙو رهي.[1] آباديءَ ۾ اهڙي گهٽتائي جي سبب بابت پاڪستان شماريات بيورو جي هن جدول ۾ ڪا وضاحت نه ڏني وئي آهي، تنهنڪري ان کي آباديءَ جي سرڪاري انگن جي تبديليءَ طور ئي بيان ڪرڻ مناسب آهي.
| آدمشماري | آبادي | حيثيت |
|---|---|---|
| 2017ع | 24,919 | ٽائون ڪاميٽي |
| 2023ع | 18,052 | ٽائون ڪاميٽي |
2023ع ۾ شهر جي سراسري گهريلو سائيز لڳ ڀڳ 5 فرد هئي.[1]
ٻوليون
[سنواريو]2023ع جي آدمشماري موجب خانپور شهر ۾ سنڌي سڀ کان وڏي مادري ٻولي هئي. شهر جي 18,052 ماڻهن مان 13,721 سنڌي کي پنهنجي مادري ٻولي ڄاڻايو. اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد 3,876، بلوچي ڳالهائيندڙ 187، براهوي ڳالهائيندڙ 138، پنجابي ڳالهائيندڙ 85 ۽ پشتو ڳالهائيندڙ 31 هئا.[6]
| ٻولي | آبادي | لڳ ڀڳ سيڪڙو |
|---|---|---|
| سنڌي | 13,721 | 76.0٪ |
| اردو | 3,876 | 21.5٪ |
| بلوچي | 187 | 1.0٪ |
| براهوي | 138 | 0.8٪ |
| پنجابي | 85 | 0.5٪ |
| پشتو | 31 | 0.2٪ |
مذهب
[سنواريو]2023ع جي آدمشماري موجب خانپور تعلقي جي سموري شهري آبادي خانپور ٽائون ڪاميٽي تي مشتمل هئي. شهر جي 18,052 ماڻهن مان 17,835 مسلمان، 117 سک، 79 عيسائي، 10 شيڊيولڊ ڪاسٽ جا ماڻهو، 8 هندو جاتي ۽ 3 ٻين مذهبن سان لاڳاپيل ماڻهو درج ڪيا ويا.[7]
| مذهبي گروهه | آبادي |
|---|---|
| اسلام | 17,835 |
| سک ڌرم | 117 |
| عيسائيت | 79 |
| درج فهرست ذاتيون | 10 |
| هندو ڌرم | 8 |
| ٻيا | 3 |
معيشت
[سنواريو]خانپور ۽ ان جي ڀرپاسي جي معيشت جو اهم بنياد زراعت، زرعي جنسن جو واپار، مال پالڻ ۽ مقامي خدمتون آهن. سنڌ زراعت کاتي موجب شڪارپور سميت اتر سنڌ جو هي علائقو چانور پوکڻ لاءِ موزون زرعي پٽيءَ ۾ شامل آهي، جڏهن تہ ڪڻڪ، سرنهن ۽ ٻيا ربيع ۽ خريف فصل پڻ علائقي جي زرعي معيشت جو حصو آهن.[8]
شهر جي چوڌاري زرعي پيداوار سبب چانورن ۽ اناج جي خريداري، ٽرانسپورٽ، ننڍي واپار ۽ زرعي سامان سان لاڳاپيل ڪاروبار مقامي معيشت ۾ اهميت رکن ٿا. سنڌ زراعت کاتي جو شڪارپور ضلعي ۾ چانورن ۽ تيلي ٻجن جي تحقيق سان لاڳاپيل سرڪاري ڍانچو پڻ موجود آهي.[9]
آمدورفت
[سنواريو]خانپور جي آمدورفت ۾ اين-55 انڊس هاءِ وي بنيادي اهميت رکي ٿو. هي شاهراهه شهر کي ڏکڻ طرف شڪارپور ۽ اڳتي سکر ۽ لاڙڪاڻو واري رستي جي نظام سان، جڏهن تہ اتر طرف غوثپور، ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ راجن پور سان ڳنڍي ٿي.[3]
نيشنل هاءِ وي اٿارٽي اين-55 جي شڪارپور–راجن پور حصي کي علائقائي رابطي واري اهم رستي طور بيان ڪري ٿي، جيڪو وچ ايشيائي علائقائي اقتصادي سهڪار جي ڪوريڊور 6 جو حصو آهي.[3]
تعليم
[سنواريو]خانپور شهر ۽ تعلقي ۾ سرڪاري پرائمري، مڊل ۽ سيڪنڊري تعليمي ادارا ڪم ڪن ٿا. سنڌ اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي کاتي جي 2014–15ع واري تعليمي ڳڻپ موجب خانپور تعلقي ۾ 273 سرڪاري اسڪول هئا، جن ۾ 20,285 شاگرد داخل هئا ۽ 635 استاد ڪم ڪندا هئا.[10]
بعد واري 2018–19ع واري تعليمي پروفائيل ۾ خانپور تعلقي ۾ 307 سرڪاري اسڪول، 21,371 شاگرد ۽ 584 استاد درج ڪيا ويا.[11]
سنڌ حڪومت جي ترقياتي پروگرام ۾ شڪارپور ۽ خانپور تعلقن جي سرڪاري پرائمري، مڊل ۽ هاءِ اسڪولن جي مرمت، بحالي ۽ ٻيهر تعمير جون رٿائون پڻ شامل ڪيون ويون آهن.[12]
صحت
[سنواريو]خانپور ۾ رورل هيلٿ سينٽر خانپور ڪم ڪري ٿو. پيپلز پرائمري هيلٿ ڪيئر انيشيئيٽو سنڌ جي رڪارڊ ۾ هن مرڪز کي شڪارپور ضلعي جي رورل هيلٿ سينٽرن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.[13]
پيپلز پرائمري هيلٿ ڪيئر انيشيئيٽو جي ضلعي پروفائيل موجب شڪارپور ضلعي ۾ ان جي انتظام هيٺ 29 صحت مرڪز ڪم ڪن ٿا ۽ 20 يونين ڪائونسلن تائين ان جي صحت خدمتن جو دائرو پهتل آهي.[14]
سنڌ حڪومت جي ترقياتي بجيٽ ۾ خانپور تعلقي جي مختلف ڳوٺن لاءِ صحت مرڪزن جي تعمير جون رٿائون پڻ شامل رهيون آهن، جن ۾ پير بخش شجراع ۾ رورل هيلٿ سينٽر ۽ مزار جو ۾ ڏهن بسترن واري اسپتال جي رٿا شامل آهي.[15]
توانائي ۽ قدرتي وسيلا
[سنواريو]آئل اينڊ گيس ڊولپمينٽ ڪمپني جي ڳولا واري پورٽ فوليو ۾ خانپور نالي هڪ گئس ايڪسپلوريشن بلاڪ پڻ درج آهي، جنهن جي ايراضي 2,494.92 چورس ڪلوميٽر ڄاڻايل آهي. ڪمپني موجب ان بلاڪ ۾ ان جو حصو 97.5 سيڪڙو ۽ گورنمينٽ هولڊنگز پرائيويٽ لميٽيڊ جو حصو 2.5 سيڪڙو آهي.[16] هي نالو وسيع ڳولا واري بلاڪ سان لاڳاپيل آهي ۽ ان کي صرف خانپور شهر جي انتظامي حدن سان برابر نه سمجهڻ گهرجي.
شهري سهولتون
[سنواريو]خانپور ٽائون ڪاميٽي هجڻ سبب صفائي، مقامي رستن، نيڪال، گهٽي روشنين ۽ ٻين شهري خدمتن جي مقامي انتظام ۾ بلدياتي اداري جو ڪردار آهي. خانپور کي اليڪشن ڪميشن جي سرڪاري رڪارڊ ۾ شڪارپور ضلعي جي ٽائون ڪاميٽين مان هڪ طور سڃاتو ويو آهي.[4]
شهر جي واڌ ۽ اين-55 سان رابطي سبب خانپور ڀرپاسي جي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ ننڍي واپار، تعليم، صحت، ٽرانسپورٽ ۽ روزمره خدمتن جو مقامي مرڪز پڻ آهي.
تصويرون
[سنواريو]
شڪارپور ضلعي ۾ خانپور تعلقي جو نقشو
سنڌ ۾ شڪارپور ضلعي جو مقام
سنڌ جي پراڻي ضلعي نقشي ۾ شڪارپور
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- 1 2 3 4 5 "Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size: Census-2023, Sindh" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 4 "Initial Environmental Examination: CAREC Corridor Development Investment Program, N-55" (PDF) (انگريزي ۾). نيشنل هاءِ وي اٿارٽي. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "List of Display Centres for Publication of Preliminary List of Constituencies" (PDF) (انگريزي ۾). اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Board of Revenue Sindh – Land Administration" (انگريزي ۾). سنڌ بورڊ آف روينيو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023" (PDF) (انگريزي ۾). پاڪستان شماريات بيورو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Functions of Agriculture Department – Crop Zones of Sindh" (انگريزي ۾). سنڌ زراعت کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Agriculture Research Wing Sindh" (انگريزي ۾). سنڌ زراعت کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Shikarpur District Education Profile 2014-15" (PDF) (انگريزي ۾). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ خواندگي کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "School Education Statistics and District Profiling" (PDF) (انگريزي ۾). سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ خواندگي کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Public Sector Development Programme" (PDF) (انگريزي ۾). سنڌ ناڻي کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Secondary Care Services – Rural Health Centres" (انگريزي ۾). پيپلز پرائمري هيلٿ ڪيئر انيشيئيٽو سنڌ. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "District Shikarpur – Health Facilities" (انگريزي ۾). پيپلز پرائمري هيلٿ ڪيئر انيشيئيٽو سنڌ. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Development Budget 2021-22" (PDF) (انگريزي ۾). سنڌ ناڻي کاتو. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Exploration Blocks" (انگريزي ۾). آئل اينڊ گيس ڊولپمينٽ ڪمپني. 13 September 2026 تي حاصل ڪيل.