خالده ضياء

بيگم

خالده ضياء
Khaleda Zia
بيگم; خالده ضياء; Khaleda Zia
খালেদা জিয়া
	بيگم خالده ضياء سال 2010ع ۾
ناهين بنگلاديش جي وزيراعظم
	عهدي ۾; 10 آڪٽوبر، 2001ع – 29 آڪٽوبر، 2006ع
صدر	شهاب الدين احمد; بدرالدجي چوڌري; اعجازالدين احمد;
کان اڳ	لطيف الرحمان; چيف صلاحڪار طور;
کان پوءِ	اعجازالدين احمد (چيف صلاحڪار طور)
	عهدي ۾; 20 مارچ، 1991ع – 30 مارچ، 1996ع
صدر	شهاب الدين احمد; عبدالرحمان بسواس;
کان اڳ	قاضي ظفر احمد
کان پوءِ	محمد حبيب الرحمان; بطور مکيه صلاحڪار;
بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي جي ٽئين چيئرپرسن
	عهدي ۾; 10 مئي، 1984ع – 30 ڊسمبر، 2025ع
سيڪريٽري جنرل	مستفيض الرحمان; ڪئ ايم. عبيد الرحمان; عبدالسلام تعلقدر; عبدالمنان ڀوئيان; خوندڪر دلاور حسين; مرزا فخر الاسلام عالمگير;
کان اڳ	عبدالستار
کان پوءِ	طارق رحمان
بنگلاديش جي چوٿين مخالف ڌري جي اڳواڻ
	عهدي ۾; 29 ڊسمبر، 2008ع – 9 جنوري، 2014ع
وزير اعظم	شيخ حسينه واجد
کان اڳ	شيخ حسينه واجد
کان پوءِ	روشن ارشاد
	عهدي ۾; 23 جولائي، 1996ع – 15 جولائي، 2001ع
وزير اعظم	شيخ حسينه واجد
کان اڳ	شيخ حسينه واجد
کان پوءِ	شيخ حسينه واجد
6هين خاتون اول
	اقتدار ۾; 21 اپريل، 1977ع – 30 مئي، 1981ع
صدر	ضياء الرحمان
کان اڳ	شيخ فضيلت النساء مجيب
کان پوءِ	روشن ارشاد
7هين قائد ايوان
	عهدي ۾; 10 آڪٽوبر، 2001ع – 29 آڪٽوبر، 2006ع
کان اڳ	شيخ حسينه واجد
کان پوءِ	شيخ حسينه واجد
	عهدي ۾; 20 مارچ، 1991ع – 30 مارچ، 1996ع
کان اڳ	قاضي ظفر احمد
کان پوءِ	شيخ حسينه واجد
پارليامينٽ جي ميمبر
	عهدي ۾; 29 ڊسمبر، 2008ع – 9 جنوري، 2014ع
کان اڳ	سيد اسڪندر
کان پوءِ	شيرين اختر
تڪ	فيني-1
	عهدي ۾; 1 آڪٽوبر، 2001ع – 29 آڪٽوبر، 2006ع
کان اڳ	ظفر امام
کان پوءِ	محمد ضمير الدين سرڪار
تڪ	بوگره-6
	عهدي ۾; 20 مارچ، 1991ع – 15 جولائي، 2001ع
کان اڳ	ظفر امام
کان پوءِ	سيد اسڪندر
تڪ	فيني-1
ذاتي تفصيل
ڄائو	خالده خانم پٽول; 15 آگسٽ 1945; جلپائيگوري،; بنگال صوبو،; برٽش انڊيا.; (موجوده جلپائيگوري، اولهه بنگال، ڀارت)
وفات	30 ڊسمبر 2025 (عمر 80 سال); ڍاڪا، بنگلاديش
قوميت	برطانوي هندستان; پاڪستان (1947–1971); بنگلا ديش (1971–2025);
سياسي پارٽي	بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي
ٻيون سياسي; وابستگيون	7 پارٽين جو اتحاد (1983–1999); 4 پارٽين جو اتحاد (1999–2012); 18 پارٽين جو اتحاد (2012–2022); جاتيا اوڪيا فرنٽ (2018–2022);
زال/مڙس	ضياء الرحمان
ٻار	طارق رحمان; عرفات رحمان;
مائٽ	ڏسو: مجمدار- ضياء خاندان
اعزاز	Full list
دستخط

خالده ضياء (بنگالي: বেগম খালেদা জিয়া؛ 15 آگسٽ، 1945ع - 30 ڊسمبر، 2025ع) عام طور تي بيگم خالده ضيا جي نالي سان مشهور، هڪ بنگلاديشي سياستدان هئي، جنهن سال 1991ع کان 1996ع تائين ۽ ٻيهر سال 2001ع کان 2006ع تائين بنگلاديش جي وزيراعظم طور خدمتون سرانجام ڏنيون. هوءَ بنگلاديش جي پهرين عورت وزيراعظم هئي ۽ بينظير ڀٽو کان پوءِ مسلم دنيا ۾ ٻي عورت وزيراعظم هئي. هوءَ بنگلاديش جي اڳوڻي صدر ۽ آرمي ڪمانڊر ضياءُ الرحمان جي زال هئي. هوءَ سال 1984ع کان وٺي بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي (بي اين پي)، جنهن کي سندس مڙس سال 1978ع ۾ قائم ڪيو هو، جي چيئرپرسن ۽ اڳواڻ هئي.^[3]

خالده ضياءَ بنگلاديش جي پهرين عورت جي حيثيت سان هن وقت قومي ڌيان ۾ آئي، جڏهن سندس مڙس، ضياءَ الرحمان سال 1977ع ۾ صدر بڻيو. سال 1981ع ۾ سندس قتل کان پوءِ، خالده سياست ۾ شامل ٿي ۽ بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي جي اڳواڻي ڪرڻ آئي. سال 1982ع ۾ فوجي بغاوت کان پوءِ، هن جمهوريت جي بحالي جي تحريڪ جي اڳواڻي ۾ مدد ڪئي.^[4] سال 1991ع جي بنگلاديشي عام چونڊن ۾ بي اين پي جي فتح کان پوءِ هوءَ بنگلاديش جي وزيراعظم بڻجي وئي.^[5]^[6] هن سال 1996ع جي مختصر مدت واري ۽ متنازع حڪومت دوران وزيراعظم طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون، جنهن جو اڪثر مخالف سياسي پارٽين بائيڪاٽ ڪيو. بعد ۾ سياسي پارٽين جي گڏيل تحريڪ جي وچ ۾ هن کي اقتدار ڇڏي ڏنو. سندس پارٽي سال 2001ع ۾ ٻيهر اقتدار ۾ آئي ۽ هن 2006ع تائين وزيراعظم طور خدمتون سرانجام ڏنيون.^[7]

سال 2006ع ۾ سندس حڪومت جي مدت ختم ٿيڻ کان پوءِ، جنوري، 2007ع ۾ طئي ٿيل چونڊون سياسي تشدد ۽ عدم استحڪام جي ڪري ملتوي ڪيون ويون، جنهن جي نتيجي ۾ فوجي حمايت سان خونريزي جو خاتمو ٿيو. فوجي حمايت سان نگران حڪومت خالده ضياءَ ۽ سندس ٻن پٽن تي ڪرپشن جو الزام لڳايو. سال 2018ع ۾، ضياءَ کي ضياءَ يتيم خاني ٽرسٽ ڪرپشن ڪيس ۽ سال 2024ع ۾ ضياءَ چيريٽيبل ٽرسٽ ڪرپشن ڪيس ۾ ڪل 17 سال قيد جي سزا ٻڌائي وئي.^[8]^[9]^[10]^[11]

اپريل 2019ع ۾، خالده ضياءَ کي طبي علاج لاءِ اسپتال منتقل ڪيو ويو. مارچ 2020ع ۾، کيس انساني همدردي جي بنياد تي ڇهن مهينن لاءِ گهر ۾ نظربند ڪيو ويو ۽ سياست ۾ ڪنهن به قسم جي شموليت کان منع ڪيو ويو.^[12] ^[13] کيس 5 آگسٽ 2024ع تي، شاگردن جي هڪ وڏي بغاوت کان پوءِ،^[14] جنهن جي نتيجي ۾ هن وقت جي بنگلاديش جي وزيراعظم، شيخ حسينه واجد هندستان ڀڄي وئي ۽ بنگلاديش جو صدر هڪ آزاديءَ جو حڪم جاري ڪيو، طبي علاج لاءِ مشروط طور تي آزاد ڪيو ويو.^[15] ^[16] 27 نومبر 2024ع تي، خالده ضياءَ کي بدعنواني جي ڪيسن مان بري ڪيو ويو.^[17]^[18] سالن جي ڊگهي بيماري کان پوءِ، خالده ضياءَ 30 ڊسمبر 2025ع تي اسپتال ۾ فوت ٿي وئي.

پس منظر

بنگلاديش جي آزادي جي جنگ

ارشاد مخالف تحريڪ

وزيراعظم

وزيراعظم کان پوءِ (2006-2025)

بيماري ۽ موت

چونڊ جي تاريخ

انعام ۽ اعزاز

نوٽس

ڪتابيات

پڻ ڏسو

حوالا

↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "bb1".
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "bb2".
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 November 2018 تي محفوظ ڪيل. 31 July 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 November 2018 تي محفوظ ڪيل. 31 July 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ "Khaleda Zia: From housewife to Bangladesh's first female prime minister". Dhaka Tribune (انگريزي ۾). 29 November 2025 تي حاصل ڪيل.
↑ Anis Ahmed (3 September 2007). "Bangladesh ex-PM Khaleda Zia arrested on graft charge". Reuters. اصل نسخو مان 6 January 2016 تي محفوظ ڪيل. 4 February 2014 تي حاصل ڪيل. {{cite news}}: More than one of |accessdate= and |access-date= specified (مدد); More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (مدد); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (مدد); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (مدد)
↑ "'No one should abuse state power in such manner'". Dhaka Tribune. 30 October 2018. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2021 تي محفوظ ڪيل.
↑ "2020 Country Reports on Human Rights Practices: Bangladesh". U.S. Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. 30 March 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 March 2021 تي محفوظ ڪيل. 2 December 2021 تي حاصل ڪيل.
↑ "Bangladesh: Guarantee Access to Health Care and Fair Trial Rights to Detained Former Prime Minister Begum Khaleda Zia". Amnesty International. 19 December 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2021 تي محفوظ ڪيل.
↑ "Three dozen cases Khaleda Zia faces". The Business Standard. 8 February 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 31 October 2020 تي محفوظ ڪيل. 28 June 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ "Khaleda Zia freed, gets back home". The Daily Star. 26 March 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 March 2020 تي محفوظ ڪيل. 28 March 2020 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.
↑ Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

"Life Sketch: Begum Khaleda Zia". Permanent Mission of Bangladesh to the United Nations. اصل نسخو مان 13 January 2009 تي محفوظ ڪيل.
Barbara Crossette (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times.
William Green; Alex Perry (10 April 2006). "We Have Arrested So Many". Time. اصل نسخو مان 13 October 2011 تي محفوظ ڪيل.
Alex Perry (3 April 2006). "Rebuilding Bangladesh". Time. اصل نسخو مان 30 November 2010 تي محفوظ ڪيل.

سانچو:S-hon

Party political offices
پيشرو Sheikh Fazilatunnesa Mujib	First Lady of Bangladesh 1977–1981	جانشين Rowshan Ershad
پيشرو Abdus Sattar	Chairperson of the Bangladesh Nationalist Party 1984–2025	جانشين Tarique Rahman
Unrecognised parameter
پيشرو Kazi Zafar Ahmed	Leader of the House 1991–1996	جانشين Sheikh Hasina
پيشرو Zafar Imam	Member of Parliament for Feni-1 1991–2001	جانشين Sayeed Iskander
پيشرو Zafar Imam	Member of Parliament for Bogra-6 2001–2006	جانشين Muhammad Jamiruddin Sircar
پيشرو Sheikh Hasina	Leader of the House 2001–2006	جانشين Sheikh Hasina
پيشرو Sayeed Iskander	Member of Parliament for Feni-1 2008–2014	جانشين Shirin Akhter
سرڪاري عهدا
پيشرو Kazi Zafar Ahmed	Prime Minister of Bangladesh 1991–1996	جانشين Muhammad Habibur Rahman
خالي عهدي تي پوئين شخصيت Sheikh Hasina	Leader of the Opposition 1996–2001	جانشين Sheikh Hasina
پيشرو Latifur Rahman	Prime Minister of Bangladesh 2001–2006	جانشين Iajuddin Ahmed
پيشرو Sheikh Hasina	Leader of the Opposition 2008–2014	جانشين Rowshan Ershad

↑ See Birth date discrepancy

حوالي جي چڪ: "note" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="note"/> نہ مليو

[bb1-1] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "bb1".

[bb2-2] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "bb2".

[4] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[5] Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 November 2018 تي محفوظ ڪيل. 31 July 2024 تي حاصل ڪيل.

[6] Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 4 November 2018 تي محفوظ ڪيل. 31 July 2024 تي حاصل ڪيل.

[:02-7] "Khaleda Zia: From housewife to Bangladesh's first female prime minister". Dhaka Tribune (انگريزي ۾). 29 November 2025 تي حاصل ڪيل.

[detained22-8] Anis Ahmed (3 September 2007). "Bangladesh ex-PM Khaleda Zia arrested on graft charge". Reuters. اصل نسخو مان 6 January 2016 تي محفوظ ڪيل. 4 February 2014 تي حاصل ڪيل. {{cite news}}: More than one of |accessdate= and |access-date= specified (مدد); More than one of |archivedate= and |archive-date= specified (مدد); More than one of |archiveurl= and |archive-url= specified (مدد); Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (مدد)

[9] "'No one should abuse state power in such manner'". Dhaka Tribune. 30 October 2018. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2021 تي محفوظ ڪيل.

[10] "2020 Country Reports on Human Rights Practices: Bangladesh". U.S. Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. 30 March 2021. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 30 March 2021 تي محفوظ ڪيل. 2 December 2021 تي حاصل ڪيل.

[11] "Bangladesh: Guarantee Access to Health Care and Fair Trial Rights to Detained Former Prime Minister Begum Khaleda Zia". Amnesty International. 19 December 2019. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 December 2021 تي محفوظ ڪيل.

[12] "Three dozen cases Khaleda Zia faces". The Business Standard. 8 February 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 31 October 2020 تي محفوظ ڪيل. 28 June 2024 تي حاصل ڪيل.

[freed2-13] "Khaleda Zia freed, gets back home". The Daily Star. 26 March 2020. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 28 March 2020 تي محفوظ ڪيل. 28 March 2020 تي حاصل ڪيل.

[14] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[15] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[16] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[17] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[18] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[19] Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 29 February 2024 تي محفوظ ڪيل. 5 October 2024 تي حاصل ڪيل.

[3] See Birth date discrepancy

[1]

[2]

[note 1]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]