مواد ڏانھن هلو

خالده ضياء

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
خالده ضياء
Khaleda Zia
খালেদা জিয়া

بيگم خالده ضياء سال 2010ع ۾
ناهين بنگلاديش جي وزيراعظم
عهدو سنڀاليو
10 آڪٽوبر، 2001ع  29 آڪٽوبر، 2006ع
صدر
  • شهاب الدين احمد
  • بدرالدجي چوڌري
  • اعجازالدين احمد
پيشرو
  • لطيف الرحمان
  • چيف صلاحڪار طور
جانشين اعجازالدين احمد (چيف صلاحڪار طور)
عهدو سنڀاليو
20 مارچ، 1991ع  30 مارچ، 1996ع
صدر
  • شهاب الدين احمد
  • عبدالرحمان بسواس
پيشرو قاضي ظفر احمد
جانشين
  • محمد حبيب الرحمان
  • بطور مکيه صلاحڪار
بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي جي ٽئين چيئرپرسن
عهدو سنڀاليو
10 مئي، 1984ع  30 ڊسمبر، 2025ع
سيڪريٽري جنرل
  • مستفيض الرحمان
  • ڪئ ايم. عبيد الرحمان
  • عبدالسلام تعلقدر
  • عبدالمنان ڀوئيان
  • خوندڪر دلاور حسين
  • مرزا فخر الاسلام عالمگير
پيشرو عبدالستار
جانشين طارق رحمان
بنگلاديش جي چوٿين مخالف ڌري جي اڳواڻ
عهدو سنڀاليو
29 ڊسمبر، 2008ع  9 جنوري، 2014ع
وزير اعظم شيخ حسينه واجد
پيشرو شيخ حسينه واجد
جانشين روشن ارشاد
عهدو سنڀاليو
23 جولائي، 1996ع  15 جولائي، 2001ع
وزير اعظم شيخ حسينه واجد
پيشرو شيخ حسينه واجد
جانشين شيخ حسينه واجد
6هين خاتون اول
اقتدار ۾
21 اپريل، 1977ع  30 مئي، 1981ع
صدر ضياء الرحمان
پيشرو شيخ فضيلت النساء مجيب
جانشين روشن ارشاد
7هين قائد ايوان
عهدو سنڀاليو
10 آڪٽوبر، 2001ع  29 آڪٽوبر، 2006ع
پيشرو شيخ حسينه واجد
جانشين شيخ حسينه واجد
عهدو سنڀاليو
20 مارچ، 1991ع  30 مارچ، 1996ع
پيشرو قاضي ظفر احمد
جانشين شيخ حسينه واجد
پارليامينٽ جي ميمبر
عهدو سنڀاليو
29 ڊسمبر، 2008ع  9 جنوري، 2014ع
پيشرو سيد اسڪندر
جانشين شيرين اختر
حلقو فيني-1
عهدو سنڀاليو
1 آڪٽوبر، 2001ع  29 آڪٽوبر، 2006ع
پيشرو ظفر امام
جانشين محمد ضمير الدين سرڪار
حلقو بوگره-6
عهدو سنڀاليو
20 مارچ، 1991ع  15 جولائي، 2001ع
پيشرو ظفر امام
جانشين سيد اسڪندر
حلقو فيني-1
ذاتي تفصيل
پيدائش خالده خانم پٽول[1][2]
15 آگسٽ 1945(1945-08-15)[note 1]
جلپائيگوري،
بنگال صوبو،
برٽش انڊيا.
(موجوده جلپائيگوري، اولهه بنگال، ڀارت)
وفات 30 ڊسمبر 2025 (عمر 80 سال)
ڍاڪا،  بنگلاديش
قوميت
سياسي جماعت بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي
ٻيون سياسي
وابستگيون
  • 7 پارٽين جو اتحاد (1983–1999)
  • 4 پارٽين جو اتحاد (1999–2012)
  • 18 پارٽين جو اتحاد (2012–2022)
  • جاتيا اوڪيا فرنٽ (2018–2022)
جيون ساٿي ضياء الرحمان
ٻار ٻچا
  • طارق رحمان
  • عرفات رحمان
اعزاز Full list
دستخط

خالده ضياء (بنگالي: বেগম খালেদা জিয়া؛ 15 آگسٽ، 1945ع - 30 ڊسمبر، 2025ع) عام طور تي بيگم خالده ضيا جي نالي سان مشهور، هڪ بنگلاديشي سياستدان هئي، جنهن سال 1991ع کان 1996ع تائين ۽ ٻيهر سال 2001ع کان 2006ع تائين بنگلاديش جي وزيراعظم طور خدمتون سرانجام ڏنيون. هوءَ بنگلاديش جي پهرين عورت وزيراعظم هئي ۽ بينظير ڀٽو کان پوءِ مسلم دنيا ۾ ٻي عورت وزيراعظم هئي. هوءَ بنگلاديش جي اڳوڻي صدر ۽ آرمي ڪمانڊر ضياءُ الرحمان جي زال هئي. هوءَ سال 1984ع کان وٺي بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي (بي اين پي)، جنهن کي سندس مڙس سال 1978ع ۾ قائم ڪيو هو، جي چيئرپرسن ۽ اڳواڻ هئي.[3]

خالده ضياءَ بنگلاديش جي پهرين عورت جي حيثيت سان هن وقت قومي ڌيان ۾ آئي، جڏهن سندس مڙس، ضياءَ الرحمان سال 1977ع ۾ صدر بڻيو. سال 1981ع ۾ سندس قتل کان پوءِ، خالده سياست ۾ شامل ٿي ۽ بنگلاديش نيشنلسٽ پارٽي جي اڳواڻي ڪرڻ آئي. سال 1982ع ۾ فوجي بغاوت کان پوءِ، هن جمهوريت جي بحالي جي تحريڪ جي اڳواڻي ۾ مدد ڪئي.[4] سال 1991ع جي بنگلاديشي عام چونڊن ۾ بي اين پي جي فتح کان پوءِ هوءَ بنگلاديش جي وزيراعظم بڻجي وئي.[5][6] هن سال 1996ع جي مختصر مدت واري ۽ متنازع حڪومت دوران وزيراعظم طور پڻ خدمتون سرانجام ڏنيون، جنهن جو اڪثر مخالف سياسي پارٽين بائيڪاٽ ڪيو. بعد ۾ سياسي پارٽين جي گڏيل تحريڪ جي وچ ۾ هن کي اقتدار ڇڏي ڏنو. سندس پارٽي سال 2001ع ۾ ٻيهر اقتدار ۾ آئي ۽ هن 2006ع تائين وزيراعظم طور خدمتون سرانجام ڏنيون.[7]

سال 2006ع ۾ سندس حڪومت جي مدت ختم ٿيڻ کان پوءِ، جنوري، 2007ع ۾ طئي ٿيل چونڊون سياسي تشدد ۽ عدم استحڪام جي ڪري ملتوي ڪيون ويون، جنهن جي نتيجي ۾ فوجي حمايت سان خونريزي جو خاتمو ٿيو. فوجي حمايت سان نگران حڪومت خالده ضياءَ ۽ سندس ٻن پٽن تي ڪرپشن جو الزام لڳايو. سال 2018ع ۾، ضياءَ کي ضياءَ يتيم خاني ٽرسٽ ڪرپشن ڪيس ۽ سال 2024ع ۾ ضياءَ چيريٽيبل ٽرسٽ ڪرپشن ڪيس ۾ ڪل 17 سال قيد جي سزا ٻڌائي وئي.[8][9][10][11]

اپريل 2019ع ۾، خالده ضياءَ کي طبي علاج لاءِ اسپتال منتقل ڪيو ويو. مارچ 2020ع ۾، کيس انساني همدردي جي بنياد تي ڇهن مهينن لاءِ گهر ۾ نظربند ڪيو ويو ۽ سياست ۾ ڪنهن به قسم جي شموليت کان منع ڪيو ويو.[12] [13] کيس 5 آگسٽ 2024ع تي، شاگردن جي هڪ وڏي بغاوت کان پوءِ،[14] جنهن جي نتيجي ۾ هن وقت جي بنگلاديش جي وزيراعظم، شيخ حسينه واجد هندستان ڀڄي وئي ۽ بنگلاديش جو صدر هڪ آزاديءَ جو حڪم جاري ڪيو، طبي علاج لاءِ مشروط طور تي آزاد ڪيو ويو.[15] [16] 27 نومبر 2024ع تي، خالده ضياءَ کي بدعنواني جي ڪيسن مان بري ڪيو ويو.[17][18] سالن جي ڊگهي بيماري کان پوءِ، خالده ضياءَ 30 ڊسمبر 2025ع تي اسپتال ۾ فوت ٿي وئي.

پس منظر

[سنواريو]

بنگلاديش جي آزادي جي جنگ

[سنواريو]

ارشاد مخالف تحريڪ

[سنواريو]

وزيراعظم

[سنواريو]

وزيراعظم کان پوءِ (2006-2025)

[سنواريو]

بيماري ۽ موت

[سنواريو]

چونڊ جي تاريخ

[سنواريو]

انعام ۽ اعزاز

[سنواريو]

نوٽس

[سنواريو]

ڪتابيات

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bb1
  2. حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bb2
  3. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  4. Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. https://www.nytimes.com/1990/12/09/world/revolution-brings-bangladesh-hope.html.
  5. Crossette, Barbara (9 December 1990). "Revolution Brings Bangladesh Hope". The New York Times. https://www.nytimes.com/1990/12/09/world/revolution-brings-bangladesh-hope.html.
  6. "Khaleda Zia: From housewife to Bangladesh’s first female prime minister", Dhaka Tribune (انگريزي ٻولي ۾), حاصل ڪيل 29 November 2025۔
  7. Anis Ahmed (3 September 2007). "Bangladesh ex-PM Khaleda Zia arrested on graft charge". Reuters. http://in.reuters.com/article/idINIndia-29302120070903.
  8. "'No one should abuse state power in such manner'". Dhaka Tribune. 30 October 2018. https://www.dhakatribune.com/bangladesh/court/2018/10/30/no-one-should-abuse-state-power-in-such-manner.
  9. "2020 Country Reports on Human Rights Practices: Bangladesh". U.S. Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor. 30 March 2021. https://www.state.gov/reports/2020-country-reports-on-human-rights-practices/bangladesh.
  10. "Bangladesh: Guarantee Access to Health Care and Fair Trial Rights to Detained Former Prime Minister Begum Khaleda Zia". Amnesty International. 19 December 2019. https://www.amnesty.org/fr/documents/asa13/1444/2019/en.
  11. "Three dozen cases Khaleda Zia faces". The Business Standard. 8 February 2020. https://www.tbsnews.net/bangladesh/corruption/three-dozen-cases-khaleda-zia-faces-42953.
  12. "Khaleda Zia freed, gets back home". The Daily Star. 26 March 2020. https://www.thedailystar.net/frontpage/news/khaleda-zia-released-six-months-1885888.
  13. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  14. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  15. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  16. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  17. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.
  18. Crossette, Barbara (17 October 1993). "Conversations: Khaleda Zia; A Woman Leader for a Land That Defies Islamic Stereotypes". The New York Times. https://www.nytimes.com/1993/10/17/weekinreview/conversations-khaleda-zia-woman-leader-for-land-that-defies-islamic-stereotypes.html.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:S-hon

پيشرو
Sheikh Fazilatunnesa Mujib
First Lady of Bangladesh
1977–1981
جانشين
Rowshan Ershad
Party political offices
پيشرو
Abdus Sattar
Chairperson of the Bangladesh Nationalist Party
1984–2025
جانشين
Tarique Rahman
Unrecognised parameter
پيشرو
Kazi Zafar Ahmed
Leader of the House
1991–1996
جانشين
Sheikh Hasina
پيشرو
Zafar Imam
Member of Parliament for Feni-1
1991–2001
جانشين
Sayeed Iskander
Member of Parliament for Bogra-6
2001–2006
جانشين
Muhammad Jamiruddin Sircar
پيشرو
Sheikh Hasina
Leader of the House
2001–2006
جانشين
Sheikh Hasina
پيشرو
Sayeed Iskander
Member of Parliament for Feni-1
2008–2014
جانشين
Shirin Akhter
سرڪاري عهدا
پيشرو
Kazi Zafar Ahmed
Prime Minister of Bangladesh
1991–1996
جانشين
Muhammad Habibur Rahman
خالي
عهدي تي پوئين شخصيت
Sheikh Hasina
Leader of the Opposition
1996–2001
جانشين
Sheikh Hasina
پيشرو
Latifur Rahman
Prime Minister of Bangladesh
2001–2006
جانشين
Iajuddin Ahmed
پيشرو
Sheikh Hasina
Leader of the Opposition
2008–2014
جانشين
Rowshan Ershad
  1. See Birth date discrepancy
حوالي جي چڪ: "note" نالي جي حوالن جي لاءِ ٽيگ <ref> آهن، پر لاڳاپيل ٽيگ <references group="note"/> نہ مليو