حياءُ (اسلام)
سانچو:Usul al-fiqh سانچو:Islamic female dress
حيا (عربي: حياء) هڪ عربي لفظ آهي جنهن جي لغوي معنيٰ "شرم، جهجھڪ، پاڪدامني ۽ نفاست" آهي.[1] اسلامي اصطلاح ۾ حيا مان مراد اهو عمل آهي جيڪو انسان کي ناپسنديده ۽ برن ڪمن کان روڪي ٿو.[2] حيا اسلام ۾ هڪ انتهائي اهم مقام رکي ٿي، ڇاڪاڻ ته ان کي ايمان جو هڪ وڏو حصو قرار ڏنو ويو آهي.[3]
عربي ٻوليءَ ۾ حيا جي ضد "بذاءة" (بي حيائي) يا "فحاشه" (بدڪاري) آهي.
لفظي بناوت (Etymology)
[سنواريو]لفظ "حيا" جي بنياد "حيات" مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ "زندگي" آهي.[4] جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته جنهن شخص ۾ حيا آهي، ان جي دل روحاني طور زنده آهي.
اهميت
[سنواريو]اسلامي ثقافت ۾ حيا مردن ۽ عورتن ٻنهي لاءِ برابر ضروري آهي. قرآن مجيد ۾ مردن کي نظرون نيچيون رکڻ ۽ عورتن کي پنهنجي زينت کي لڪائڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي ته جيئن معاشري ۾ پاڪيزگي قائم رهي.[5]
اي نبي! مؤمن مردن کي چئو ته پنهنجيون نظرون نيچيون رکن ۽ پنهنجي شرمگاهن جي حفاظت ڪن... ۽ مؤمن عورتن کي (به) چئو ته اهي (به) پنهنجيون نظرون نيچيون رکن ۽ پنهنجي شرمگاهن جي حفاظت ڪن ۽ پنهنجي زينت کي ظاهر نه ڪن سواءِ ان جي جيڪو پاڻيهي ظاهر ٿي پوي...
- — سورت النور، آيت 30-31
قرآن ۽ حديث جي روشني ۾
[سنواريو]قرآن مجيد ۾ ذڪر
[سنواريو]قرآن مجيد ۾ لفظ حيا جو ذڪر ٻن جاين تي آيو آهي: 1. سورت البقره (آيت 26): الله تعاليٰ حق بيان ڪرڻ لاءِ مڇر يا ان کان ننڍي شيءِ جي مثال ڏيڻ کان نه ٿو مڙي (حيا نٿو ڪري).[6] 2. سورت القصص (آيت 25): جنهن ۾ حضرت شعيب عليه السلام جي ڌيءَ جو ذڪر آهي ته هوءَ حضرت موسيٰ عليه السلام ڏانهن "حيا سان هلندي" آئي.[7]
حديثن ۾ ذڪر
[سنواريو]حيا جي باري ۾ ڪيتريون ئي حديثون موجود آهن، جن مان ڪجهه هيٺ ڏجن ٿيون:
- ايمان جو حصو: حضرت ابوهريره رضه کان روايت آهي ته نبي ڪريم ﷺ فرمايو: "ايمان جون سٺ کان وڌيڪ شاخون آهن، ۽ حيا به ايمان جي هڪ شاخ آهي." (صحيح بخاري)
- صرف خير آڻيندڙ: نبي ڪريم ﷺ فرمايو: "حيا رڳو خير ۽ ڀلائي ئي آڻيندي آهي." (صحيح بخاري)
- پهرين نبين جي تعليم: "پهرين نبين جي تعليمات مان جيڪا چيز ماڻهن تائين پهتي آهي سا اها آهي ته: جڏهن تو ۾ حيا نه رهي ته پوءِ جيڪو وڻئي سو ڪر." (صحيح بخاري)
- خوبصورتي جو سبب: نبي ڪريم ﷺ فرمايو: "جڏهن بي حيائي ڪنهن شيءِ ۾ هوندي آهي ته ان کي عيبدار بڻائي ڇڏيندي آهي، ۽ جڏهن حيا ڪنهن شيءِ ۾ هوندي آهي ته ان کي خوبصورت بڻائي ڇڏيندي آهي." (ترمذي)
پڻ ڏسندا
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ The Islamic Dress Code (part 2 of 3), newmuslims.com
- ↑ Haya (Shyness), missionislam.com
- ↑ The Book Of Manners: Encyclopaedia of Islamic Law, p. 21-40
- ↑ Shafaat, Syed, Inside India: My way to reach Humanity, 2017.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "shame". - ↑ Q2:26, islamawakened.com
- ↑ Mahmood, Saba, Politics of Piety, 2012.
