حويليان
حويلیاں (حویلیاں) پاڪستان جي خيبر پختونخوا صوبي جي هزاره ڊويزن ۾ ايبٽ آباد ضلعي ۾ ٻيي نمبر وڏي ميونسپلٽي آهي. اها حويليان تعلقي جي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري ٿو. لفظ جو ترجمو انگريزي ۾ "مينشن" (Mantion) جي طور تي ٿئي ٿو. شهر جي ٻاهرئين حصي ۾ پاڪستان جي سڀ کان وڏي آرڊيننس فيڪٽرين مان هڪ، پاڪستان آرڊيننس فيڪٽريز حويليان واقع آهي. شهر ۽ ڪارخاني جي ويجهو هڪ آرڊيننس ڊپو (Ordinance Depot) موجود آهي.
تاريخ
[سنواريو]1890ع واري ڏهاڪي ۾، برطانوي جيالاجسٽ (ارضياتي ماهر) چارلس اسٽيورٽ مڊل مس (Charles Stewart Middlemiss) حويليان جو ذڪر ڪيو هو. هن اهو ذڪر ان وقت ڪيو جڏهن هو "جيالاجيڪل سروي آف انڊيا" (جيڪا برطانوي دور جي هڪ سرڪاري مهم هئي) جي سلسلي ۾ هزارا واري علائقي ۾ ارضياتي ميداني تحقيق (fieldwork) ڪري رهيو هو. هن حويليان کي ڊور نديءَ جي وهڪري سان آباد "ڪجهه وڏن ڳوٺن" مان هڪ طور بيان ڪيو.[1]
جاگرافي
[سنواريو]حويليان شاهراهه قراقرم هاءِ وي ۽ ڊور نديءَ جي ڪناري تي واقع آهي؛ هي شهر ايبٽ آباد کان تقريباً 15.5 ڪلوميٽر ڏکڻ-اولهه طرف آهي[2] ۽ ريلوي جي آمدرفت جو هڪ اهم رستو پڻ آهي.[3]
آباديءَ جا انگ اکر
[سنواريو]آبادي
[سنواريو]| Year | Pop. | ±% p.a. |
|---|---|---|
| 1951 | ... | — |
| 1961 | 4,671 | — |
| 1972 | 7,803 | +4.78% |
| 1981 | 16,305 | +8.53% |
| 1998 | 31,625 | +3.97% |
| 2017 | 48,295 | +2.25% |
| 2023 | 37,509 | −4.12% |
| Sources:[4][5] | ||
As of the 2023 census, Havelian had a population of 37,509.[6]
اچ وڃ
[سنواريو]حويليان ۾ عوامي اچ وڃ جو بنيادي ذريعو آٽو رڪشا، تبديل ٿيل سوزوڪي پڪ اپ گاڏيون ۽ ٽانگا آهن، جن ۾ هڪ ئي وقت 8 کان 13 ماڻهن جي ويهڻ جي گنجائش هوندي آهي. ٽيڪسيون ۽ ڪرائي تي ملندڙ گاڏيون پڻ موجود آهن. حويليان کي علائقي جي ڀرپاسي وارن شهرن ۽ ڳوٺن سان ڳنڍڻ لاءِ وينن (vans) ۽ بسن جو وڏي پيماني تي استعمال ڪيو ويندو آهي.
وزيراعظم نواز شريف 29 نومبر 2014ع تي چين-پاڪستان اڪنامڪ ڪوريڊور (CPEC) جي هڪ روڊ لنڪ، ”هزاره موٽروي“ جو سنگ بنياد رکيو. 60 ڪلوميٽر ڊگهي ۽ 4 لين واري هن ايڪسپريس وي تي 33 ارب رپين جي لاڳت ايندي. هزاره موٽروي اسلام آباد کان حويليان تائين سفر جي وقت کي گهٽائي صرف 30 منٽ ڪري ڇڏيندو ۽ ان سان گڏوگڏ حويليان ڊرائي پورٽ (Dry Port) منصوبي تائين به روڊ جي سهولت فراهم ٿيندي. هن منصوبي مان لکين روزگار جا موقعا، نون ڪاروباري خيالن جا امڪان ۽ سموري علائقي جي سماجي ۽ معاشي بهتري جي اميد ڪئي پئي وڃي. خيبر پختونخوا جي وڏي وزير پرويز خٽڪ حويليان کان "دمتور" تائين ۽ حويليان شهر کان حويليان ڳوٺ تائين هڪ ٻئي بائي پاس جو اعلان ڪيو. وڏو وزير حويليان ۾ روڊن جي نيٽ ورڪ جو پڻ اعلان ڪيو.[7]
ريلوي
[سنواريو]خيبر پختونخوا صوبي ۾ پاڪستان جي اتر وارن علائقن ڏانهن سفر دوران حويليان آخري ريلوي اسٽيشن آهي. حويليان هڪ برانچ ريلوي جو "ٽرمينس" (آخري اسٽيشن) پڻ آهي.
فيبروري 2007ع ۾، صلاحڪارن چين تائين ريلوي لنڪ جي تعمير بابت جائزو ورتو. اها ريلوي لائين 4,730 ميٽر اچي "خنجراب لڪ" (Khunjerab Pass) مان گذرندي.[8]
حوالا
[سنواريو]- ↑ The Geology of Hazara and the Black Mountain
- ↑ "Google Maps". Google Maps.
- ↑ THE NORTH-WEST FRONTIER OF WEST PAKISTAN A Study in Regional Geography - BY DAVID DICHTER with the collaboration of NATHAN S. POPKIN - Page 94 (PDF), اصل نسخو (PDF) مان 2025-12-31 تي محفوظ ڪيل, 2026-09-08 تي حاصل ڪيل
- ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Pakistan Bureau of Statistics.
- ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). Lahore School. [مئل ڳنڍڻو]
- ↑ "URBAN LOCALITIES BY POPULATION SIZE AND THEIR POPULATION BY SEX, ANNUAL GROWTH RATE AND HOUSEHOLD SIZE : CENSUS-2023, KPK" (PDF).
- ↑ "PM Nawaz to inaugurate Hazara Motorway tomorrow". The Express Tribune. November 28, 2014.
- ↑ "Railway Around Islamabad". 2007-10-06 تي حاصل ڪيل.
{{cite web}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]
وڪيميڊيا العام تي حويليان بابت زمرا- سانچو:Wikivoyage-inline
- Daikhlopakistan.com آرڪائيو ڪيا ويا 2016-12-20 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- Pages using gadget WikiMiniAtlas
- مضمون with short description
- Short description is different from Wikidata
- Coordinates on Wikidata
- حوالن وارا ڳنڍڻا نه لڌا سمورن مضمونن ۾
- Articles with dead external links from October 2026
- Articles with invalid date parameter in template
- مستقل نه لڌل حوالن وارا مضمون
- CS1 maint: deprecated archival service
- حويليان
- ايبٽ آباد ضلعو
- خيبر پختونخوا جا قصبا
- سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ
- ايبٽ آباد ضلعي جون آباد جڳهيون
- هزارا ڊويزن جون يونين ڪاؤنسلون
- خيبر پختونخوا جون يونين ڪاؤنسلون