حسد
سڙڻ يا حسد (Jealousy) عام طور تي انهن سوچن يا احساسن کي چيو ويندو آهي جيڪي جذباتي عدم تحفظ (Insecurity)، خوف، ۽ پنهنجي ملڪيت يا تحفظ جي حوالي سان پيدا ٿيندڙ ڳڻتيءَ سان لاڳاپيل هجن.
حسد ۾ هڪ يا وڌيڪ جذبا شامل ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ ڪاوڙ، مڇرائڻ (resentment)، بي بسي، يا بيزاري (disgust). پنهنجي اصل معنيٰ ۾ 'حسد' (Jealousy) ۽ 'کٽڻ' (Envy) جي وچ ۾ فرق آهي، جيتوڻيڪ انگريزي ۽ ڪيترن ئي ٻولين ۾ اهي ٻئي لفظ هاڻي هڪٻئي جي مترادف طور استعمال ٿين ٿا. اهي ٻئي جذبا اڪثر مونجهاري جو سبب بڻجن ٿا ڇو ته اهي اڪثر هڪ ئي صورتحال ۾ پيدا ٿيندا آهن.[1]
حسد انساني رشتن جو هڪ عام تجربو آهي، جيڪو پنجن مهينن جي ننڍڙن ٻارن ۾ به ڏٺو ويو آهي.[2] ڪجهه محققن جو دعويٰ آهي ته حسد سڀني ثقافتن ۾ ملي ٿو ۽ اها هڪ عالمي خصوصيت آهي، جڏهن ته ٻين جو خيال آهي ته اها ثقافت جي لحاظ کان مختلف ٿي سگهي ٿي.
لفظي بناوت (Etymology)
[سنواريو]لفظ 'Jealousy' فرانسيسي لفظ jalousie مان نڪتو آهي، جيڪو لاطيني لفظ zelosus (جوش سان ڀريل) ۽ يوناني لفظ zēlos مان ورتل آهي. يوناني ۾ ان جي معنيٰ اڪثر مثبت انداز ۾ "جوش" يا "رسمي مقابلو" طور ورتي ويندي هئي.
وليم شڪسپيئر پاران "سائي اکين وارو بلا" (green-eyed monster) جھڙا اصطلاح استعمال ڪرڻ کان پوءِ، سائو رنگ حسد ۽ کٽڻ سان منسوب ڪيو ويو آهي، جتان "حسد ۾ سائو ٿيڻ" (green with envy) جهڙا محاورا نڪتا آهن.
نظريا (Theories)
[سنواريو]سائنسي مثال
[سنواريو]ماڻهو حسد جو اظهار رڳو هڪ رويي يا جذبي ذريعي نه ڪندا آهن، جنهن ڪري ان جي ڪا هڪ سائنسي تعريف ڪرڻ مشڪل آهي. نفسياتي ماهرن ان جا مختلف رخ بيان ڪيا آهن:
- رومانوي حسد: هي تڏهن پيدا ٿئي ٿو جڏهن ڪنهن رشتي جي وجود يا معيار کي ڪنهن ٽئين ڌر (rival) کان خطرو محسوس ٿئي.
- جذباتي حسد: جڏهن ڪو فرد پنهنجي ساٿي جي ڪنهن ٻئي سان جذباتي وابستگي يا محبت کي پاڻ لاءِ خطرو سمجهي.
حسد (Jealousy) ۽ کٽڻ (Envy) جي وچ ۾ فرق
[سنواريو]جيتوڻيڪ عام ٻوليءَ ۾ اهي ٻئي هڪ ئي معنيٰ ۾ استعمال ٿين ٿا، پر فلسفي ۽ نفسيات ۾ انهن جي وچ ۾ واضح فرق آهي. فلسفي جان رالز (John Rawls) موجب:
- حسد (Jealousy): جيڪو توهان وٽ آهي، ان کي وڃائڻ جو خوف (مثال طور: پنهنجي محبوب کي ڪنهن ٻئي سان ڏسي سڙڻ).
- کٽڻ (Envy): جيڪو توهان وٽ ناهي، ان کي حاصل ڪرڻ جي خواهش (مثال طور: ڪنهن جي نئين ڪار ڏسي کٽڻ).
| حسد (Jealousy) | کٽڻ (Envy) |
|---|---|
| وڃائڻ جو خوف | گهٽتائيءَ جو احساس |
| بيوفائيءَ جو شڪ يا ڪاوڙ | ٻئي جي خوشحاليءَ تي مڇرائڻ |
| عدم تحفظ ۽ اڪيلائي | پنهنجي حالت کي بهتر ڪرڻ جو عزم (ڪڏهن ڪڏهن) |
| ٽئين ڌر جي مداخلت جو احساس | ٻئي جي خوبين کي پاڻ ۾ ڏسڻ جي خواهش |
نفسيات ۾
[سنواريو]ارتقائي نفسيات ۾ حسد جي هڪ ممڪن وضاحت اها آهي ته هي جذبو پنهنجي نسل يا جينز (genes) جي تحفظ لاءِ پيدا ٿيو آهي. مردن ۾ هي پنهنجي اولاد جي يقيني هجڻ (paternity certainty) ۽ عورتن ۾ پنهنجي ساٿي جي وسيلن ۽ توجه کي وڃائڻ کان بچائڻ لاءِ هڪ حياتياتي دفاعي نظام آهي.
حوالا
[سنواريو]- ↑ "What Is the Difference Between Envy and Jealousy?".
- ↑ Hart, S. Jealousy in 6-month-old infants.