جيمس پريسڪوٽ جول
| جيمس پريسڪوٽ جول | |
|---|---|
| فائل:James Prescott Joule by John Collier.jpg جيمس پيسڪوٽ جول (جان ڪوليئر پاران، 1882ع) | |
| پيدائش | 24 ڊسمبر 1818ع سالفورڊ، انگلينڊ |
| وفات | 11 آڪٽوبر 1889ع (عمر 70 سال) سيل، چيشائر، انگلينڊ |
| شھرت جو ڪارڻ | جول جو پهريون قانون، ميڪانياتي توانائي ۽ گرمي جو تعلق، توانائي جي تحفظ جو قانون |
| سائنسي ڪيريئر | |
| شعبا | فزڪس (Physics) |
| ٿيسز | --> |
| سڃاڻپ نشان | |
| فائل:James Prescott Joule Signature.svg | |
جيمس پريسڪوٽ جول (James Prescott Joule؛ 1818ع – 1889ع) هڪ نامور انگريز فزڪس دان هو، جنهن گرمي جي طبيعت (Nature of heat) تي تحقيق ڪئي ۽ دريافت ڪيو ته گرمي ۽ ميڪانياتي ڪم (Mechanical work) جي وچ ۾ هڪ گھرو تعلق آهي. هن دريافت اڳتي هلي "توانائي جي تحفظ واري قانون" (Law of Conservation of Energy) ۽ "ٿرموڊائنامڪس جي پھرين قانون" جي بنياد رکي.
اهم دريافتون ۽ قانون
[سنواريو]جول جي سائنسي تحقيقات فزڪس جي ڪيترن ئي شعبن تي اثرانداز ٿي:
- جول جو پهريون قانون: هن ثابت ڪيو ته ڪنهن موصل (Resistor) مان گذرندڙ برقي رو (Current) ۽ ان مان پيدا ٿيندڙ گرمي جي وچ ۾ هڪ خاص تعلق هوندو آهي. ان کي $Q = I^2Rt$ جي فارمولي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي.
- ميڪانياتي گرمي (Mechanical Equivalent of Heat): جول پنهنجي مشهور تجربي ذريعي ڏيکاريو ته ميڪانياتي توانائيءَ کي گرمي ۾ تبديل ڪري سگهجي ٿو.
- ڪيلون اسڪيل: هن لارڊ ڪيلون سان گڏجي گرمي پد جي هڪ مطلق پيماني (Absolute temperature scale) تي ڪم ڪيو، جنهن کي هاڻي "ڪيلون اسڪيل" چيو وڃي ٿو.
ميگنيٽوسٽرڪشن (Magnetostriction)
[سنواريو]جول اھو مشاهدو پڻ ڪيو ته جڏهن مقناطيسي مادي کي مقناطيسي لهرن ۾ رکيو وڃي ٿو، ته ان جي شڪل يا حجم ۾ معمولي تبديلي اچي ٿي. هن عمل کي "ميگنيٽوسٽرڪشن" چيو ويندو آهي.
ورثو ۽ اعزاز
[سنواريو]سندس ڪارنامن جي اعتراف ۾، توانائي ۽ ڪم جي عالمي يونٽ (SI Unit) جو نالو جول (J) رکيو ويو. هن کي تاريخ جي عظيم ترين تجرباتي فزڪس دانن مان هڪ سمجهيو ويندو آهي.
اهم فارمولا
[سنواريو]| قانون | فارمولو |
|---|---|
| جول جو قانون (برقي گرمي) | $$Q = I^2 R t$$ |
| توانائيءَ جو يونٽ | 1 جول = 1 نيوٽن-ميٽر (N·m) |