جنسي عضوو

سائي الجي (Chara alga) جا جنسي عضوا: نر (ڳاڙهو) ۽ مادي (ناسي)

جنسي عضوو، جنهن کي توليدي عضوو به چيو ويندو آهي، ڪنهن به جاندار جو اهو حصو هوندو آهي جيڪو جنسي پيدائش (Sexual reproduction) ۾ حصو وٺندو آهي. جنسي عضوا ڪنهن به جاندار جي بنيادي جنسي خاصيتن کي ظاهر ڪن ٿا. اهي عضوا ميٽس (Gametes) پيدا ڪرڻ، انهن کي منتقل ڪرڻ، حمل (Fertilization) ۾ مدد ڪرڻ، ۽ ٻار جي واڌ ويجهه ۽ پيدائش ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.

جنسي عضوا عام طور تي ٻن قسمن جا هوندا آهن: نر (Male) ۽ مادي (Female).

ٿڻائتن جانورن (انسانن سميت) ۾، نر جي جنسي عضون ۾ خصيا (Testicles) ۽ عضو تناسل (Penis) شامل آهن؛ جڏهن ته ماديءَ جي جنسي عضون ۾ بيضي داني (Ovaries)، ٻچيداني (Uterus) ۽ مادي عضوو (Vagina) شامل آهن. خصين ۽ بيضي دانين کي "بنيادي جنسي عضوا" چيو ويندو آهي، جڏهن ته ٻين کي "ثانوي جنسي عضوا" چيو وڃي ٿو. ٻاهريون حصن کي عضوِ مخصوصہ يا جنيٽليا (Genitalia) چيو ويندو آهي، جيڪي پيدائش وقت ظاهر هوندا آهن.

ٻوٽن ۾، نر جي پيدائشي حصن ۾ 'اسٽيمنز' (Stamens) شامل آهن جيڪي پولن پيدا ڪن ٿا، ۽ مادي حصن ۾ 'پيسٽلز' (Pistils) شامل آهن جيڪي بيج پيدا ڪن ٿا.

اصطلاح

• بنيادي جنسي عضوا: اهي 'گوناڊز' (Gonads) آهن، جيڪي نر ۾ خصيا ۽ مادي ۾ بيضي دانيون بڻجي وڃن ٿا. اهي هارمونز پيدا ڪن ٿا جيڪي جنسي واڌ ويجهه کي ڪنٽرول ڪن ٿا.
• ثانوي جنسي عضوا: توليدي نظام جا ٻيا تمام حصا، چاهي اهي اندروني هجن يا ٻاهرين، ثانوي عضوا سڏجن ٿا.

جانورن ۾ جنسي عضوا

پسيندار جانور (Vertebrates)

ٿڻائتا جانور (Mammals)

نر ٿڻائتن جانورن ۾ عضو تناسل ۽ خصيا ٻاهران نظر اچن ٿا، جڏهن ته ماديءَ ۾ وولووا (Vulva) نظر اچي ٿي. نر پنهنجي عضوي مان پيشاب ۽ مني ٻنهي جو اخراج ڪري ٿو، جڏهن ته مادين ۾ پيشاب ۽ ويجينا جا رستا الڳ الڳ هوندا آهن.

انسانن ۾ جنسي عضوا:

نر	مادي
ٻاهريان: نر عضوو (Penis) خصين جي ڳوٿري (Scrotum) اندروني: پروسٽيٽ (Prostate) خصيون (Testicles) مني جون ناليون	ٻاهريان: وولووا (Vulva) بظر (Clitoris) اندروني: ٻچيداني (Uterus) بيضي دانيون (Ovaries) نر عضوو (Vagina) فيلوپين ٽيوبون

ٻيا جانور

ڪيترن ئي ٻين جانورن (جهڙوڪ پکي، ريڙهيون پائيندڙ جانور ۽ جل ٿيلي جانور) ۾ صرف هڪ ئي سوراخ هوندو آهي جنهن کي ڪلوئڪا (Cloaca) چيو ويندو آهي. ان هڪ ئي سوراخ مان اهي فضول مادو (پيشاب، ڪاڪوس) به ڪڍندا آهن ۽ پيدائشي عمل به ڪندا آهن.

ٻوٽن ۾ جنسي عضوا

اڪثر ٻوٽن ۾ هڪ ئي فرد ۾ نر ۽ مادي ٻئي عضوا موجود هوندا آهن (ٻه لنگي يا Hermaphrodite). ٻوٽن ۾ گل اهي حصا آهن جن ۾ جنسي عضوا موجود هوندا آهن. گلن جي ذريعي ٻوٽا پولينيشن جو عمل ڪندا آهن جنهن سان نوان ٻج پيدا ٿين ٿا.

پڻ ڏسو

• توليدي نظام
• انساني جنسيت
• انڊرولوجي (نر جي بيمارين جو علم)
• گائناڪالوجي (عورتن جي بيمارين جو علم)