جنسي خواھش

سانچو:Psychoanalysis لبيڊو (Libido) يا جنسي خواهش (sex drive) هڪ نفسياتي توانائي آهي، جيڪا عام اصطلاح ۾ جنسي خواهش جي تمام صورتن تي ٻڌل هوندي آهي. پر ڪڏهن ڪڏهن ان کي ٻين ضرورتن جي پويان هڪ متحرڪ قوت پڻ سمجهيو ويندو آهي،^[1] جهڙوڪ هڪ ماءُ جي پنهنجي ٻار لاءِ محبت. هي اصطلاح اصل ۾ آسٽريا جي نفسياتي ماهر ۽ نفسياتي تجزيي (psychoanalysis) جي باني سگمنڊ فرائيڊ پاران متعارف ڪرايو ويو هو.^[2] شروع ۾ ان مان مراد صرف مخصوص جنسي ضرورتون هيون، پر بعد ۾ فرائيڊ ان تصور کي هڪ عالمگير خواهش تائين وسعت ڏني، جنهن جو مرڪز انساني شعور جو حصو 'Id' (لاشعور جي جبلت) آهي.^[3]

لبيڊو کي تمام حياتياتي عملن جي پويان هڪ توانائيءَ واري قوت سمجهيو وڃي ٿو، جيڪا سماجي لاڳاپن (جهڙوڪ مادري محبت)، جنسي رويي، خوراڪ جي ڳولا، ۽ علم پرائڻ يا ڪاميابي حاصل ڪرڻ جي جذبي جو سرچشمو آهي.^[4]

مختلف نفسياتي نقطہ نظر

فرائيڊ جو نظريو

سگمنڊ فرائيڊ لبيڊو کي "هڪ اهڙي مقداري توانائي" طور بيان ڪيو جيڪا انهن جبلتن سان جڙيل آهي جنهن کي اسين 'محبت' جي لفظ سان سڃاڻون ٿا. هن موجب، لبيڊو اسان جي لاشعوري حصي 'Id' ۾ موجود هوندي آهي. فرائيڊ جو خيال هو ته لبيڊو جا جبلت اڪثر ڪري تهذيب يافته سماج جي اصولن سان ٽڪرائجن ٿا، جنهن تي اسان جو 'Superego' (اخلاقي شعور) ڪنٽرول ڪندو آهي. هن ڇڪتاڻ جي نتيجي ۾ فرد ۾ بي چيني (anxiety) پيدا ٿئي ٿي، جنهن کي منهن ڏيڻ لاءِ انسان 'دفاعي حڪمت عمليون' (ego defenses) استعمال ڪندو آهي.^[5]

فرائيڊ لبيڊو جي ترقيءَ جا مختلف مرحلا بيان ڪيا آهن، جنهن کي جنسي-نفسياتي واڌ ويجهه (Psychosexual development) چيو وڃي ٿو:

زباني مرحلو (Oral stage): کير پيئڻ دوران ٻار جي خوشي.
مقعدي مرحلو (Anal stage): جسماني نيڪال تي ڪنٽرول حاصل ڪرڻ دوران خوشي.
جنسي مرحلو (Phallic stage) ۽ بعد ۾ ٻيا مرحلا.

يونگ جو نظريو

سوئٽزرلينڊ جي نفسياتي ماهر ڪارل يونگ لبيڊو کي صرف جنسي خواهش تائين محدود نه رکيو، پر هن ان کي مجموعي 'نفسياتي توانائي' قرار ڏنو. يونگ مطابق، لبيڊو زندگيءَ جي عمل ۾ ظاهر ٿيندڙ اها توانائي آهي جيڪا اسان کي بک، تڃ، ننڊ، جنس ۽ تخليقيت جي صورت ۾ محسوس ٿئي ٿي.^[6]

نفسياتي ۽ سماجي عوامل

ڪنهن به فرد جي لبيڊو يا جنسي خواهش تي ڪيترائي اثر پون ٿا، جهڙوڪ:

ذهني دٻاءُ ۽ ٿڪ: وڌيڪ دٻاءُ يا ٿڪاوٽ خواهش کي گهٽائي سگهي ٿي.
بيواري ۽ صدمو: اهي ماڻهو جيڪي PTSD (صدمي کانپوءِ جي پريشاني) جو شڪار هوندا آهن، انهن ۾ لبيڊو جي گهٽتائي ڏٺي وئي آهي.^[7]
ڊپريشن: نفسياتي مريضن ۾ لبيڊو جي گهٽتائي هڪ وڏي علامت طور سامهون اچي ٿي.^[8]

هڪ وڏي تحقيق (2022) مطابق، مردن ۽ عورتن جي جنسي خواهش ۾ 80 سيڪڙو تائين هڪجهڙائي هوندي آهي، جيتوڻيڪ اوسط طور مردن ۾ اها ڪجهه وڌيڪ ملي ٿي، پر عورتن جي هڪ وڏي تعداد جي خواهش سراسري مرد کان وڌيڪ پڻ ٿي سگهي ٿي.^[9] هارمون جهڙوڪ ٽيسٽسٽرون (testosterone) ۽ نيرو ٽرانسميٽر جهڙوڪ ڊوپامين (dopamine) لبيڊو جي حياتياتي تنظيم ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.^[10]

حوالا

↑ "libido". آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري (Online ed.). آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس. (Subscription or participating institution membership required.)
↑ Sex and Society. 2010. pp. 462.
↑ Freud, Sigmund. Massenpsychologie und Ich-Analyse. pp. 99.
↑ "Libido". American Psychological Association.
↑ Reber, Arthur S. (2001). Dictionary of Psychology.
↑ Sharp, Daryl. "Libido".
↑ Yehuda, Rachel (2015). PTSD and Sexual Dysfunction in Men and Women.
↑ Phillips, R. L. (2000). Depression and sexual desire.
↑ Frankenbach, Julius (2022). Sex drive: meta-analytic review of gender differences.
↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named MEDRS review

[1] "libido". آڪسفورڊ انگلش ڊڪشنري (Online ed.). آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس. (Subscription or participating institution membership required.)

[2] Sex and Society. 2010. pp. 462.

[3] Freud, Sigmund. Massenpsychologie und Ich-Analyse. pp. 99.

[4] "Libido". American Psychological Association.

[5] Reber, Arthur S. (2001). Dictionary of Psychology.

[6] Sharp, Daryl. "Libido".

[7] Yehuda, Rachel (2015). PTSD and Sexual Dysfunction in Men and Women.

[:12-8] Phillips, R. L. (2000). Depression and sexual desire.

[9] Frankenbach, Julius (2022). Sex drive: meta-analytic review of gender differences.

[MEDRS_review-10] حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named MEDRS review

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]