جميل شاھ ڏاتار
جميل شاهه ڏاتار کي جميل شاهه گِرناڙي به سڏيو وڃي ٿو. سندس مزار پير پاٿو جي ڳوٺ ۾ واقع آهي، جيڪو پير آر جي نالي سان پڻ مشهور آهي. سندس نسبت گرناڙ سان جُڙي ٿي، جيڪو ڪاٺياواڙ (يا سوراشٽر)، گجرات ۾ جوناڳڙهه شهر ڀرسان هڪ انتهائي اهم زيارتي مرڪز آهي. گِرناڙ جبل تي ڪيترائي مندر آهن، جن ۾ هندو ۽ جين ٻئي شامل آهن. هندو مندرن مان ٻه گورکناٿ سان منسوب آهن، جڏهن ته هڪ امبا ديوي لاءِ وقف آهي. سنڌي ڏند ڪٿائن ۾ گِرناڙ کي گورکناٿ جي پسنديده جڳهه طور بيان ڪيو ويو آهي. شاهه عبداللطيف ڀٽائي پڻ سور سورٺ ۾ هن هنڌ جو ذڪر ڪري ٿو. بهرحال، برگز ئي اهو واحد ليکڪ آهي، جيڪو چوي ٿو ته سنڌ ۾ گورکناٿ جي پوڄا “ڏاتار جميل شاهه” جي نالي سان ڪئي ويندي آهي [1][2]. جميل شاهه ڏاتار غالباً سنڌ جي انهن صوفين مان هڪ آهي، جن بابت تذڪرن ۾ ڏنل بيان، جنهن کي هتي “علمي تصوف” چيو ويو آهي، زباني روايتن يا عقيدتي مذهب سان تمام گهڻو اختلاف رکي ٿو. سنڌ جي صوفين بابت 1997ع ۾ شايع ٿيل پنهنجي ڪتاب ۾ مولانا نعيمي سندس مڪمل نالو سيد عبدالهادي طهٰ يا جميل شاهه گِرناڙي لکي ٿو. هو 1185ع ۾ مشهد ۾ پيدا ٿيو ۽ جلد ئي هڪ نمايان حافظِ قرآن بڻيو. ظاهري علم ۾ مهارت رکڻ باوجود، هن سورت ۽ گِرناڙ جي زيارت ڪئي. چيو وڃي ٿو ته هن فارسي ۾ قصيدا لکيا، ۽ هو ڪنهن حد تائين پير پٿو جو مريد به هو [3]</ref>[4]. هو چشتيه ۽ نقشبنديه ٻنهي سلسلن سان وابسته هو ۽ ربيع الاول 642هه ۾ وفات ڪيائين. هتي اهو ذڪر ڪرڻ ضروري آهي ته عام طور تي اهي ٻئي سلسلا هڪ ٻئي جا مخالف سمجهيا وڃن ٿا؛ مثال طور چشتيه موسيقي کي روحاني واٽ طور قبول ڪن ٿا، جڏهن ته نقشبنديه ان کي منع ڪن ٿا</ref>[5]. جميل شاهه ڏاتار جي معاملي ۾ نعيمي لکي ٿو ته هو شروعات ۾ چشتي هو، پوءِ نقشبنديه ڏانهن مائل ٿيو[6]. سنڌ جي ڊيلٽائي علائقي جي ادب ۽ ثقافت بابت پنهنجي ڪتاب ۾ خواجه غلام علي علانا وڌيڪ لکي ٿو ته شاهه جميل موسيٰ ڪاظم جي خاندان مان هو [7]. الانہ موجب، جميل شاهه گِرناڙي غالباً پير پٿو جو سجاده نشين هو، ۽ شايد هن هندو مت مان اسلام قبول ڪرائڻ کان پوءِ ميمڻن جو روحاني اڳواڻ به رهيو. ميمڻن طرفان سندس عزت ۽ عقيدت سندن هن قول مان ظاهر ٿئي ٿي: “يا شيخ لقاه، دين دنيا جا دُنڪا”، جنهن جو مطلب آهي: “اي شيخ لقاه، تون دنياوي جهان سان گڏ روحاني جهان جو به حڪمران آهين.” جميل شاهه گِرناڙي بابت اهو به چيو وڃي ٿو ته هن 1244ع ۾ وفات ڪئي</ref>[8].
حوالا
[سنواريو]..
- ↑ برگز، 1938، ص 181
- ↑ SINDH through History and Representations and French Contributions to Sindhi Studies Edited by MICHEL BOIVIN;SHIVAITE CULTS AND SUFI CENTRES A REAPPRAISAL OF THE MEDIEVAL LEGACY IN SINDH Michel Boivin, Oxford University Press, pages 34
- ↑ نعيمي، 1997، ص 124–125
- ↑ SINDH through History and Representations and French Contributions to Sindhi Studies Edited by MICHEL BOIVIN;SHIVAITE CULTS AND SUFI CENTRES A REAPPRAISAL OF THE MEDIEVAL LEGACY IN SINDH Michel Boivin, Oxford University Press, pages 34
- ↑ SINDH through History and Representations and French Contributions to Sindhi Studies Edited by MICHEL BOIVIN;SHIVAITE CULTS AND SUFI CENTRES A REAPPRAISAL OF THE MEDIEVAL LEGACY IN SINDH Michel Boivin, Oxford University Press, pages 35
- ↑ نعيمي، 1997، ص 125
- ↑ الانہ، 1977، ص 335
- ↑ SINDH through History and Representations and French Contributions to Sindhi Studies Edited by MICHEL BOIVIN;SHIVAITE CULTS AND SUFI CENTRES A REAPPRAISAL OF THE MEDIEVAL LEGACY IN SINDH Michel Boivin, Oxford University Press, pages 35