جرمنڪ قومون
جرمنڪ قومون قبيلائي گروھ هئا جيڪي قديم دور ۽ ابتدائي وچئين دور دوران اتر يورپ ۾ رهندا هئا. جديد علمي تحقيق ۾، انهن ۾ رومن دور جا اهي 'جرمني' (Germani) شامل آهن جيڪي 'جرمانيا' ۽ رومن سلطنت جي حصن ۾ رهندا هئا، ۽ ان دور جون اهي تمام قومون شامل آهن جيڪي جرمنڪ ٻوليون ڳالهائينديون هيون، چاهي اهي ڪٿي به رهنديون هجن، جن ۾ سڀ کان نمايان گوٿس (Goths) هئا.
جرمنڪ ٻولين جي شروعات لڳ ڀڳ 500 ق.م کان مڃي وڃي ٿي. آثارِ قديمه جا ماهر عام طور تي ابتدائي جرمنڪ ٻولي ڳالهائيندڙن کي جاسٽورف ڪلچر (Jastorf culture) سان منسوب ڪن ٿا، جيڪو 6هين کان پهرين صدي ق.م تائين وچين ۽ اتر جرمني ۽ ڏکڻ ڊنمارڪ ۾ موجود هو.
تاريخي پسمنظر
[سنواريو]رومن مصنفن پهرين صدي ق.م ۾ پهريون ڀيرو رائن نديءَ جي ويجهو 'جرمني' قومن جو ذڪر ڪيو. شهنشاهه آگسٽس جي دور ۾ رومين جرمانيا جي هڪ وڏي حصي کي فتح ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي، پر 9ع ۾ ٽيوٽوبرگ ٻيلي جي جنگ ۾ شڪست کان پوءِ هو پٺتي هٽي ويا. 375ع کان 568ع تائين 'هجرت جي دور' (Migration Period) دوران، اهي جرمنڪ قومون رومن سلطنت ۾ داخل ٿيون ۽ اولهه رومن سلطنت جي علائقن ۾ پنهنجون "وحشي بادشاهتون" قائم ڪيون. انهن ۾ فرئنڪس (Franks) سڀ کان طاقتور بڻجي اڀريا.
تھذيب ۽ ثقافت
[سنواريو]آثارِ قديمه جي لڌل شين مان معلوم ٿئي ٿو ته جرمنڪ سماج ۽ معيشت رومن ذريعن جي بيان ڪيل تصوير کان وڌيڪ پيچيده هئي. انهن قومن جي مذهبي روايتون به هڪ جهڙيون هيون، جنهن کي جرمنڪ پيگنزم چيو وڃي ٿو. هنن وٽ پنهنجو هڪ رسم الخط به هو جنهن کي رونز (Runes) چيو ويندو هو، جيڪو بعد ۾ لاطيني رسم الخط سان تبديل ٿي ويو.
اصطلاح ۽ تعريفون
[سنواريو]لفظ 'جرمنڪ' (Germanic) جديد جرمن (German) کان مختلف آهي. 'جرمن' مان مراد موجوده جرمنيءَ جا رهاڪو آهن، جڏهن ته 'جرمنڪ' هڪ وسيع لساني ۽ تاريخي گروهه کي ظاهر ڪري ٿو.
لساني گروهه بندي ۽ آبادي
[سنواريو]جرمنڪ ٻوليون ڳالهائيندڙن جي ورڇ ۽ انهن جا مکيه گروهه هيٺين جدول ۾ ڏجن ٿا:
| مکيه قبيلا | علائقو | | ||
| نارمن، وائڪنگس | اسڪينڊينيويا (سويڊن، ناروي، ڊنمارڪ) | | فرئنڪس، سيڪسن، اينگلو، جوٽس | جرمني، هالينڊ، برطانيه | | گوٿس، وينڊلز، برگنڊين | اوڀر يورپ، پولينڊ (هاڻي ختم ٿيل) | |
جرمنڪ ٻوليون ڳالهائيندڙ اڄوڪي دنيا ۾
[سنواريو]اڄوڪي دور ۾ جرمنڪ ٻوليون (خاص ڪري انگريزي، جرمن، ڊچ) دنيا ۾ وڏي پيماني تي ڳالهايون وڃن ٿيون:
| اندازي مطابق ڳالهائيندڙ | | |||
| تقريبن 1.5 ارب (مجموعي طور) | | تقريبن 100 ملين | | تقريبن 25 ملين | | تقريبن 20 ملين | |
جرمنڪ قانون ۽ سماج
[سنواريو]روايتي طور تي، جرمنڪ قومن ۾ قانوني نظام 'ويرگلڊ' (blood compensation) ۽ قبيلي جي اسيمبليءَ، جنهن کي ٿنگ (Thing) چيو ويندو هو، جي چوڌاري گهمندو هو. هنن ۾ بهادريءَ جا قصا ۽ رزميه شاعري (heroic legends) تمام گهڻي مشهور هئي، جيڪي اڳتي هلي يورپي ادب جو بنياد بڻيون.