جاپاني ڪئلينڊر
جاپاني ڪئلينڊر ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري نظامن جو هڪ سلسلو شامل رهيو آهي. هن وقت جاپان ۾ عيسوي ڪئلينڊر (Gregorian calendar) سان گڏ سال جي نشاندهي لاءِ جاپاني شهنشاهه جي دور جو سال استعمال ڪيو ويندو آهي.[1] لکڻ جو طريقو سال، مهيني ۽ پوءِ ڏينهن سان شروع ٿئي ٿو، جيڪو ISO 8601 معيار سان مطابقت رکي ٿو.
مثال طور، 16 فيبروري 2003ع کي يا ته 2003年2月16日 يا 平成15年2月16日 (هي هيسي دور جو 15هون سال آهي) لکيو ويندو آهي.
تاريخ
[سنواريو]
صدين کان وٺي، جاپان سالن جي نشاندهي لاءِ چار نظام استعمال ڪيا آهن: چيني سٺ سالا چڪر (sexagenary cycle)، جينگو (元号) يا دور جو نالو، جاپاني شاهي سال (Kōki) ۽ مغربي عيسوي نظام (Seireki). هن وقت صرف دور جو نالو ۽ عيسوي نظام عام طور تي استعمال ٿين ٿا.
چيني ڪئلينڊر
[سنواريو]شمسي قمري چيني ڪئلينڊر ڇهين صديءَ جي وچ ڌاري ڪوریا جي رستي جاپان ۾ متعارف ٿيو. ان کان پوءِ 1685ع تائين جاپان چيني حسابن کي استعمال ڪيو، ۽ پوءِ ان ۾ مقامي تبديليون آنديون ويون.[2]
دور جا نالا (Gengō)
[سنواريو]جينگو (Gengō) نظام 701ع کان مسلسل استعمال ۾ آهي.[3] موجوده شهنشاهه پنهنجي دور لاءِ هڪ نالو چونڊيندو آهي. 1868ع (ميجي دور) کان وٺي هڪ شهنشاهه لاءِ صرف هڪ ئي دور جو نالو استعمال ڪيو وڃي ٿو.
موجوده دور جو نالو ريوا (令和) آهي، جيڪو 1 مئي 2019ع تي شهنشاهه نروهيٽو جي تخت نشينيءَ سان شروع ٿيو.[4]
جاپاني شاهي سال (Kōki)
[سنواريو]هي نظام جاپان جي افسانوي بنياد گذارڻ واري سال (660 ق.م) تي ٻڌل آهي، جڏهن شهنشاهه جمو (Emperor Jimmu) تخت تي ويٺو هو. 1940ع ۾ جاپان پنهنجي قيام جا 2600 سال ملهايا هئا. ٻي مهاڀاري جنگ کانپوءِ آمريڪي قبضي دوران ان جو سرڪاري استعمال ختم ڪيو ويو.[5]
وقت جي ورهاست
[سنواريو]موسمون
[سنواريو]جاپان ۾ چار مکيه موسمون آهن، جيڪي مغربي موسمن سان مطابقت رکن ٿيون:
| انگريزي نالو | سنڌي نالو | جاپاني نالو | روايتي تاريخون |
|---|---|---|---|
| Spring | بهار | 春 (Haru) | 5 فيبروري – 6 مئي |
| Summer | اونهارو | 夏 (Natsu) | 7 مئي – 8 آگسٽ |
| Fall | سرءُ | 秋 (Aki) | 9 آگسٽ – 7 نومبر |
| Winter | سيارو | 冬 (Fuyu) | 8 نومبر – 4 فيبروري |
جاپان ۾ هڪ قديم نظام پڻ آهي جنهن کي 72 مائڪرو سيزنز (Microseasons) چيو ويندو آهي. ان ۾ 24 شمسي اصطلاحن (Solar term) مان هر هڪ کي ٽن حصن (5 ڏينهن جو هڪ حصو) ۾ ورهايو ويو آهي.[6]
24 شمسي اصطلاح (Sekki)
[سنواريو]هتي ڪجهه اهم شمسي اصطلاحن ۽ انهن سان لاڳاپيل مائڪرو سيزنز جو ذڪر آهي:
| نمبر | تاريخ | جاپاني نالو | مطلب |
|---|---|---|---|
| 1 | 4–8 فيبروري | 東風解凍 | اوڀر جي هوا برف کي پگهاريندي آهي |
| 8 | 11–15 مارچ | 桃始笑 | آڙو جا وڻ ٽڙڻ شروع ٿيندا آهن |
| 28 | 21–26 جون | 乃東枯 | اونهاري جو انقلاب (Summer Solstice) |
| 64 | 22–26 ڊسمبر | 乃東生 | سياري جو انقلاب (Winter Solstice) |