مواد ڏانھن هلو

جاوا (پروگرامنگ جي ٻولي)

ڳنڍڻن کي سنواريو
کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
جاوا

Java
جاوا جو تخليق ڪارجيمز گوزلنگ، سال 2008ع ۾
جاوا جو تخليق ڪارجيمز گوزلنگ، سال 2008ع ۾
Official logo of جاوا
ماسڪوٽ
ڊويلپراوريڪل ڪارپوريشن
ڊيزائنرجيمز گوزلنگ
فائل ايڪسٽينشن.java, .class, .jar, .jmod, .war
اثر ڇڏيوAda 2005, ArkTS, BeanShell, C#, Chapel,[1] Clojure, ECMAScript, Fantom, Gambas,[2] Groovy, Hack,[3] Haxe, J#, JavaScript, JS++, Kotlin, PHP, Python, Scala, Vala
اثر وٺيوCLU,[4] Simula67,[4] Lisp,[4] Smalltalk,[4] Ada 83, C++,[5] C#,[6] Eiffel,[7] Mesa,[8] Modula-3,[9] Oberon,[10] Objective-C,[11] UCSD Pascal,[12][13] Object Pascal[14]
سال23 مئي، 1995ع
تازو ريليز ورزن17 مارچ، 2026ع
ميموري انتظامگاربيج-ڪليڪٽڊ (Garbage-collected)
پيراڊمگھڻ-مثال: عام، آبجيڪٽ تي مبني (ڪلاس تي ٻڌل)، فنڪشنل، لازمي، عڪاسي ڪندڙ، هم وقت ساز
ٽائپنگجامد، مضبوط، محفوظ، نامزد ڪندڙ، ظاهر
وڪي بڪJava Programming
(جاوا پروگرامنگ)
ويب سائيٽ

جاوا (Java) هڪ اعليٰ سطحي، ڪلاس تي ٻڌل، مقصد تي مبني پروگرامنگ ٻولي آهي. اها هڪ عام مقصدي پروگرامنگ ٻولي آهي جنهن جو مقصد پروگرامرن کي هڪ ڀيرو لکڻ، ڪٿي به هلائڻ (WORA) جی سھولت ڏيڻ آهي،[15] مطلب تہ مرتب ڪيل جاوا ڪوڊ انهن سڀني پليٽ فارمن تي، بغير ڪنهن کي ٻيهر ٺاهڻ جي، هلائي سگهي ٿو جيڪي جاوا کي سپورٽ ڪن ٿيون. [16]جاوا ايپليڪيشنون عام طور تي بائيٽ ڪوڊ تي مرتب ٿيل آهن جيڪي ڪنهن به جاوا ورچوئل مشين (JVM) تي هلائي سگهن ٿيون بغير ڪنهن بنيادي ڪمپيوٽر جي فن تعمير جي. جاوا جو نحو C ۽ C++ سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر انهن مان ڪنهن به هڪ جي ڀيٽ ۾ گهٽ گهٽ-سطح جون سهولتون آهن. جاوا رن ٽائم متحرڪ صلاحيتون مهيا ڪري ٿو (جهڙوڪ عڪاسي ۽ رن ٽائم ڪوڊ ترميم) جيڪي عام طور تي روايتي مرتب ڪيل ٻولين ۾ موجود نه آهن.

جاوا پنهنجي ریليز ٿيڻ کان پوءِ جلدي مقبوليت حاصل ڪئي ۽ ان وقت کان وٺي هڪ تمام مشهور پروگرامنگ ٻولي رهي آهي.[17] GitHub جي مطابق سال 2022ع ۾ جاوا ٽيون مقبول ترين پروگرامنگ ٻولي هئي.[18] جيتوڻيڪ اڃا تائين وڏي پيماني تي مشهور آهي، تازو سالن ۾ جاوا جي استعمال ۾ بتدريج گهٽتائي آئي آهي ٻين ٻولين سان گڏ JVM استعمال ڪندي مقبوليت حاصل ڪئي.[19]

جاوا اصل ۾ جيمز گوسلنگ پاران سن مائڪرو سسٽم ۾ ترقي ڪئي وئي هئي. اهو مئي 1995ع ۾ سن جي جاوا پليٽ فارم جي بنيادي جزو طور جاري ڪيو ويو. اصل ۽ حوالن تي عملدرآمد جاوا ڪمپليرز، ورچوئل مشينون، ۽ ڪلاس لائبرريون اصل ۾ سن پاران مالڪاڻي لائسنس تحت جاري ڪيون ويون. مئي 2007ع تائين، جاوا ڪميونٽي پروسيس جي وضاحتن جي تعميل ۾، سن پنهنجي اڪثر جاوا ٽيڪنالاجيز کي GPL-2.0-صرف لائسنس تحت لائسنس ڏنو هو. Oracle پيش ڪري ٿو پنهنجي HotSpot جاوا ورچوئل مشين، جڏهن ته سرڪاري حوالن تي عمل درآمد OpenJDK JVM آهي جيڪو مفت اوپن سورس سافٽ ويئر آهي ۽ اڪثر ڊولپرز پاران استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ تقريبن سڀني لينڪس جي تقسيم لاءِ ڊفالٽ JVM آهي. 2024ع تائين، جاوا 22 جديد نسخو آهي. جاوا 8، 11، 17، ۽ 21 اڳوڻو LTS ورزن آھن اڃا تائين سرڪاري طور تي سپورٽ ٿيل آھن.

جاوا-26 (Java-26) سال 2026ع تائين موجوده ورزن آهي. جاوا-25 ڊگهي مدت جي سپورٽ (LTS) ورزن آهي جيڪو اڃا تائين اوريڪل پاران سار سنڀال هيٺ آهي (جيئن اجازت سان لائسنس يافته آهي). جاوا-21 اڃا تائين هڪ LTS ورزن آهي. جيتوڻيڪ استعمال ڪندڙ "سيپٽمبر 2026ع کان پوءِ جاوا جي اجازت سان لائسنس يافته ورزن سان جاري رکڻ چاهين ٿا، اوريڪل جي مطابق، ان کي اوريڪل JDK-25 يا بعد ۾ اپ گريڊ ڪرڻ گهرجي".[20] اوريڪل ان لاءِ (وڌيڪ عرصي تائين) ۽ جاوا 21 LTS، 11 LTS ۽ 8 LTS لاءِ ملڪيتي "جاوا SE OTN لائسنس" پڻ فراهم ڪري ٿو. نوٽ: اوريڪل اڃا تائين ذاتي استعمال لاءِ جاوا 8 LTS کي بغير ڪنهن قيمت جي سپورٽ ڪري ٿو (پر ملڪيت جي لائسنس سان). ٻيا پڻ ساڳيا LTS ورزن (تجارتي طور تي) ۽ جديد کي سپورٽ ڪن ٿا ۽ ڪجھ جاوا 6 ۽ 7 تائين (2027 يا مارچ 2028 تائين منحصر).

تاريخ

[سنواريو]

ايڊيشن

[سنواريو]

عملدرآمد سسٽم

[سنواريو]

نحو

[سنواريو]

خاص ڪلاس

[سنواريو]

تنقيد

[سنواريو]

ڪلاس لائبريريون

[سنواريو]

دستاويزون

[سنواريو]

عملدرآمد

[سنواريو]

جاوا پليٽ فارم کان ٻاهر استعمال

[سنواريو]

جاوا پروگرامنگ ٻولي کي سافٽ ويئر پليٽ فارم جي موجودگي جي ضرورت آهي ترتيب ڏنل پروگرامن تي عمل ڪرڻ لاء. اوريڪل (Oracle) جاوا سان استعمال ڪرڻ لاءِ جاوا پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي (Android SDK) هڪ متبادل سافٽ ويئر پليٽ فارم آهي، جيڪو بنيادي طور تي پنهنجي جي یو آء (GUI) سسٽم سان اینڊروئڊ ايپليڪيشنون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي.

اینڊروئڊ

[سنواريو]

جاوا ٻولي اینڊروئڊ، هڪ کليل ذريعو موبائل آپريٽنگ سسٽم، ۾ هڪ اهم ستون آهي. جيتوڻيڪ اینڊروئڊ، لینوڪس ڪرنیل (Linux kernel) تي ٺهيل آهي، گهڻو ڪري "C" بولی ۾ لکيو ويو آهي، اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي، اینڊروئڊ ايپليڪيشنن لاءِ بنياد طور جاوا ٻولي استعمال ڪري ٿو پر ان جي معياري جي.یو.آء (GUI)، ایس.اي. (SE)، ایم.اي. (ME) يا ٻيون قائم ڪيل جاوا معيار استعمال نٿو ڪري. اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. پاران سپورٽ ڪيل بائٽ ڪوڊ ٻولي (bytecode language) جاوا بائٽ ڪوڊ سان مطابقت نه رکي ٿي ۽ پنھنجي ورچوئل مشين تي ھلندي آھي، گھٽ ميموري ڊيوائسز جھڙوڪ اسمارٽ فونز ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن لاءِ بھتر آھي. اینڊروئڊ ورزن تي مدار رکندي، بائيٽ ڪوڊ يا ته ڊالڪ ورچوئل مشين جي ذريعي تفسير ڪيو ويو آهي يا اینڊروئڊ رن ٽائم پاران اصلي ڪوڊ ۾ مرتب ڪيو ويو آهي. اینڊروئڊ مڪمل جاوا ایس.اي. معياري لائبريري مهيا نٿو ڪري، جيتوڻيڪ اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. ۾ ان جي وڏي سب سیٽ جو هڪ آزاد عمل شامل آهي. اهو جاوا 6 ۽ ڪجهه جاوا 7 خاصيتن کي سپورٽ ڪري ٿو، معياري لائبريري (Apache Harmony) سان مطابقت رکندڙ عمل درآمد پيش ڪري ٿو.

تڪرار

[سنواريو]

گوگل انڪارپوریشن، اینڊروئڊ ۾ جاوا سان لاڳاپيل ٽيڪنالاجي جو استعمال اوريڪل انڪارپوریشن ۽ گوگل انڪارپوریشن جي وچ ۾ قانوني تڪرار جو سبب بڻيو. 7 مئي 2012ع تي، هڪ سان فرانسسڪو جيوري معلوم ڪيو ته جيڪڏهن اي.پي.آء (APIs) ڪاپي رائيٽ ٿي سگهي ٿي، ته پوءِ گوگل اینڊروئڊ ڊیوائيسز ۾ جاوا جي استعمال سان اوريڪل جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي ڪئي هئي. ضلعي جج وليم السپ 31 مئي، 2012ع تي فيصلو ڏنو ته اي.پي.آء ڪاپي رائيٽ نٿا ٿي سگهن، پر مئي، 2014ع ۾ آمريڪي عدالت آف اپيلز فار فيڊرل سرڪٽ طرفان ان کي رد ڪيو ويو. 26 مئي، 2016ع تي، ضلعي عدالت گوگل جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اینڊروئڊ ۾ جاوا اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي جي حڪمراني منصفانه استعمال کي قائم ڪري ٿي. مارچ 2018ع ۾، هي حڪمران اپيل ڪورٽ طرفان رد ڪيو ويو، جنهن سان فرانسسڪو ۾ وفاقي عدالت کي نقصان جي تعين ڪرڻ جو ڪيس موڪليو ويو. گوگل جنوري 2019ع ۾ آمريڪا جي سپريم ڪورٽ ۾ سرٽيوريري جي رٽ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي ته انهن ٻن حڪمن کي چيلينج ڪرڻ لاءِ جيڪي اپيل ڪورٽ طرفان اوريڪل جي حق ۾ ڪيا ويا. 5 اپريل، 2021ع تي، عدالت گوگل جي حق ۾ 6-2 جو فيصلو ڪيو، ته جاوا اي.پي.آء جي استعمال کي مناسب استعمال سمجهيو وڃي. تنهن هوندي، عدالت اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ تي حڪمراني ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ان جي بدران چونڊ ڪري انهن جي حڪمراني جو تعين ڪرڻ لاءِ، "خالص دليل جي خاطر" جاوا جي اي.پي.آء. ڪاپي رائيٽ قابل غور ڪندي.

پڻ ڏسو

[سنواريو]
  • سي شارپ (#C) پروگرامنگ جي ٻولي
  • سي ++ (++C)
  • جاوا APIs جي فهرست
  • جاوا فريم ورڪ جي فهرست
  • JVM ٻولين جي فهرست
  • جاوا ورچوئل مشينن جي فهرست
  • سي شارپ ۽ جاوا جو موازنو
  • جاوا ۽ C++ جو موازنو
  • پروگرامنگ ٻولين جو موازنو

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "Chapel spec (Acknowledgements)" (PDF). Cray Inc. 2015-10-01. محفوظ ڪيل (PDF) مان اصل نسخي کان February 5, 2016 تي محفوظ ڪيل. 2016-01-14 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ "Gambas Documentation Introduction". Gambas Website. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان October 9, 2017 تي محفوظ ڪيل. 2017-10-09 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "Facebook Q&A: Hack brings static typing to PHP world". InfoWorld. March 26, 2014. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 13, 2015 تي محفوظ ڪيل. 2015-01-11 تي حاصل ڪيل.
  4. 1 2 3 4 Barbara Liskov with John Guttag (2000). Program Development in Java – Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design. USA, Addison Wesley. ISBN 978-0-201-65768-5.
  5. ↑ Chaudhary, Harry H. (2014-07-28). "Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان September 29, 2023 تي محفوظ ڪيل. 2016-05-29 تي حاصل ڪيل.
  6. ↑ Java 5.0 added several new language features (the enhanced for loop, autoboxing, varargs and annotations), after they were introduced in the similar (and competing) C# language. آرڪائيو ڪيا ويا March 19, 2011, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. آرڪائيو ڪيا ويا January 7, 2006, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  7. ↑ Gosling, James; McGilton, Henry (May 1996). "The Java Language Environment". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان May 6, 2014 تي محفوظ ڪيل. May 6, 2014 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ Gosling, James; Joy, Bill; Steele, Guy; Bracha, Gilad. "The Java Language Specification, 2nd Edition". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 5, 2011 تي محفوظ ڪيل. February 8, 2008 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "The A-Z of Programming Languages: Modula-3". Computerworld. اصل نسخو مان January 5, 2009 تي محفوظ ڪيل. 2010-06-09 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ Niklaus Wirth stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: Filippova, Elena (September 22, 2005). "Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow". محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان December 1, 2020 تي محفوظ ڪيل. November 20, 2011 تي حاصل ڪيل.), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classes – all these key overall design features are shared by Java and Oberon.
  11. ↑ Patrick Naughton cites Objective-C as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's protocol) and primitive wrapper classes. آرڪائيو ڪيا ويا July 13, 2011, حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
  12. ↑ TechMetrix Research (1999). "History of Java" (PDF). Java Application Servers Report. اصل نسخو (PDF) مان December 29, 2010 تي محفوظ ڪيل. The project went ahead under the name green and the language was based on an old model of UCSD Pascal, which makes it possible to generate interpretive code.
  13. ↑ "A Conversation with James Gosling". ACM Queue. جلد 2، شمارو 5. Association for Computing Machinery. August 31, 2004. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان July 16, 2015 تي محفوظ ڪيل. 2010-06-09 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ The Java Language Team. About Microsoft's 'Delegates' (White Paper). JavaSoft, Sun Microsystems, Inc. اصل نسخو مان 2012-06-27 تي محفوظ ڪيل. In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs.
  15. ↑ "Write once, run anywhere?". Computer Weekly. May 2, 2002. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 13, 2021 تي محفوظ ڪيل. 2009-07-27 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "1.2 Design Goals of the Java Programming Language". Oracle. January 1, 1999. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان January 23, 2013 تي محفوظ ڪيل. 2013-01-14 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ Melanson, Mike (August 9, 2022). "Don't call it a comeback: Why Java is still champ". GitHub. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان August 25, 2023 تي محفوظ ڪيل. October 15, 2023 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "The top programming languages". The State of the Octoverse. GitHub. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 2 August 2023 تي محفوظ ڪيل. 15 October 2023 تي حاصل ڪيل.
  19. ↑ McMillan, Robert (August 1, 2013). "Is Java Losing Its Mojo?". Wired. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان February 15, 2017 تي محفوظ ڪيل. October 15, 2023 تي حاصل ڪيل.
  20. ↑ حوالي جي چڪ: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":1".

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=جاوا_(پروگرامنگ_جي_ٻولي)&oldid=378741" تان ورتل