جان مينارڊ ڪينز
جان مينارڊ ڪينز (انگريزي ٻولي: John Maynard Keynes؛ 5 جون 1883ع – 21 اپريل 1946ع) انگريز معاشيات دان هو، جنهن جا خيال ميڪرو معاشيات جي نظريي ۽ حڪومتي اقتصادي پاليسين کي بنيادي طور تبديل ڪندڙ ثابت ٿيا. هو ويهين صديءَ جي سڀ کان اثرائتن معاشيات دانن مان هڪ هو ۽ کيس اڪثر "ميڪرو معاشيات جو پيءُ" سڏيو ويندو آهي.[1]
زندگي ۽ تعليم
[سنواريو]ڪينز يونيورسٽي آف ڪيمبرج جي ڪنگز ڪاليج ۾ تعليم حاصل ڪئي ۽ 1904ع ۾ رياضيات ۾ بي اي جي ڊگري حاصل ڪئي. شروعاتي طور رياضي ۾ تربيت حاصل ڪرڻ باوجود، هن معاشيات جي شعبي ۾ وڏو ڪم ڪيو ۽ ڪاروباري چڪر (Business cycles) بابت اڳين نظرين کي بهتر بڻايو.
معاشياتي نظريا
[سنواريو]1930ع واري ڏهاڪي جي عظيم معاشي بحران دوران ڪينز معاشي سوچ ۾ انقلاب آندو. هن روايتي نيئوڪلاسڪي معاشيات جي ان خيال کي چئلينج ڪيو ته آزاد مارڪيٽ پاڻمرادو مڪمل روزگار پيدا ڪري ٿي. سندس مطابق مجموعي طلب (Aggregate demand) معاشي سرگرمي جي سطح جو تعين ڪري ٿي، ۽ جيڪڏهن مجموعي طلب گهٽجي وڃي ته ڊگهي عرصي تائين بيروزگاري وڌي سگهي ٿي.[2]
ڪينز معاشي بحرانن کي گهٽائڻ لاءِ حڪومتي مالياتي (Fiscal) ۽ مالي پاليسين (Monetary policy) جي استعمال جي حمايت ڪئي. هن جا اهي خيال سندس مشهور ڪتاب The General Theory of Employment, Interest and Money (1936ع) ۾ بيان ڪيل آهن، جيڪو جديد ميڪرو معاشيات جو بنيادي متن سمجھيو وڃي ٿو.
آزاد واپار بابت نظريو
[سنواريو]1929ع جي معاشي بحران کان پوءِ ڪينز آزاد واپار بابت روايتي خيالن کان ڪجهه حد تائين پري ٿيو ۽ ڊيوڊ ريڪارڊو جي تقابلي فائدي (Comparative advantage) واري نظريي تي تنقيد ڪئي، ڇاڪاڻتہ سندس خيال ۾ ان جا بنيادي فرضيات غير حقيقي هئا.
عالمي اثر
[سنواريو]1930ع جي ڏهاڪي جي آخر تائين ڪيترين مغربي معيشتن ڪينز جي پاليسين کي اختيار ڪرڻ شروع ڪيو. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ هن عالمي معاشي ادارن جي قيام ۾ برطانوي وفد جي اڳواڻي ڪئي. سندس نظريا ڪيترن ئي سرمائيدار ملڪن جي اقتصادي پاليسين جو بنياد بڻيا.
تنقيد ۽ ورثو
[سنواريو]1970ع واري ڏهاڪي ۾ معاشي جمود (Stagflation) ۽ ملٽن فريڊمين جهڙن مانيٽرسٽن جي تنقيد سبب ڪينزيائي نظريا ڪجهه حد تائين پوئتي هليا ويا. بهرحال، 2008ع جي عالمي مالي بحران دوران ڪينزيائي معاشيات ٻيهر اهم ٿي وئي ۽ ڪيترين حڪومتن اقتصادي بحالي لاءِ ڪينزيائي پاليسيون اختيار ڪيون.
ٽائيم ميگزين 1999ع ۾ ڪينز کي صديءَ جي اهم شخصيتن ۾ شامل ڪيو، جڏهنتہ The Economist کيس برطانيا جو سڀ کان مشهور ويهين صديءَ جو معاشيات دان قرار ڏنو.
ٻيون سرگرميون
[سنواريو]معاشيات دان هجڻ سان گڏ ڪينز سرڪاري ملازم، بينڪ آف انگلينڊ جو ڊائريڪٽر ۽ علمي گروپ بلومزبري گروپ جو ميمبر پڻ هو.