مواد ڏانھن هلو

جاشپور ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
جاشپور ضلعو
ڇتيس ڳڙھ جو ضلعو
گُلّو آبشار آئيب ندي تي
گُلّو آبشار آئيب ندي تي
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Infobox dim' not found.
Coordinates (جاشپور نگر): 22°54′N 84°09′E / 22.900°N 84.150°E / 22.900; 84.150
ملڪ ڀارت
رياستڇتيس ڳڙھ
ڊويزنسرگوجا
صدر مقامجاشپور نگر
تحصيلون8
Government
 • ضلعي ڪليڪٽر ۽ مجسٽريٽرتيس ڪُمار اگروال
 • لوڪ سڀا جون چونڊ تڪيون1
 • وڌان سڀا جون چونڊ تڪيون3
Area
 • ڪُل
5,838 km2 (2,254 sq mi)
Population
 (2011)
 • ڪُل
851,669
 • Density145.9/km2 (377.8/sq mi)
آباديءَ جا انگ اکر
 • خواندگي82%
 • جنس جو تناسب1000:1004
Time zoneUTC+05:30 (آءِ ايس ٽي)
پي آءِ اين
496xxx (جاشپور)[1]
مکيه شاهراھون1(اين ايڇ-43)
سراسري سالياني وسڪارو1400 mm
Websitejashpur.nic.in

جاشپور ضلعو مرڪزي ڀارت جي ڇتيس ڳڙھ رياست جو هڪ ضلعو آهي، جيڪو جھارکنڊ ۽ اوڊيشيه سان لڳي ٿو۔ جاشپور نگر هن ضلعي جو انتظامي صدر مقام آهي۔ ضلعو آزاديءَ کان اڳ هڪ شاهوڪاري رياست (پرنسلي اسٽيٽ) رهيو۔ جبلائتي ۽ ٻيلن سان ڀرپور هجڻ سبب، جاشپور پنهنجي قدرتي ماحول لاءِ سڃاتو وڃي ٿو۔[حوالو گهربل]

شري رتيس اگروال جاشپور جو ضلعي ڪليڪٽر ۽ مجسٽريٽ آهي۔ هو اڳ ۾ بيجاپور جو ڊي ايم، ضلعو پنچائت بلاسپور جو سي اي او، بستر، ڌمتري ۽ گريابند ۾ خدمتون سرانجام ڏئي چڪو آهي۔[2]

تاريخ

[سنواريو]

برطانوي راڄ دوران جاشپور شهر جاشپور رياست جي گاديءَ جو هنڌ هو، جيڪا اوڀر رياستن واري ايجنسي جي شاهوڪاري رياستن مان هڪ هئي۔[3] 1948ع ۾ آزاد ڀارت سان ضم ٿيو؛ آزاديءَ کان اڳ آخري راجا وجي ڀوشن سنگھ جو ديو هو۔

جاگرافي

[سنواريو]

هن ضلعي جي اتر-ڏکڻ ڊگهه لڳ ڀڳ 150 ڪلوميٽر ۽ اوڀر-اولهه ويڪر لڳ ڀڳ 85 ڪلوميٽر آهي۔ ڪُل ايراضي 6,205 ڪلوميٽر2 آهي۔ اهو 22° 17′ کان 23° 15′ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 83° 30′ کان 84° 24′ اوڀر ڊگھائي ڦاڪ جي وچ ۾ واقع آهي۔ جاگرافيائي ايراضي 6701 ڪلوميٽر2 پڻ ڄاڻايل آهي۔ اهو اتر ۾ بلرامپور ضلعو، اوڀر ۾ جھارکنڊ جو گُملا ضلعو، ڏکڻ-اوڀر ۾ جھارکنڊ جو سمديگا ضلعو ۽ اوڊيشيہ جو سندرڳڙھ ضلعو، ڏکڻ-اولهه ۾ رائيڳڙھ ضلعو ۽ اولهه ۾ سرگوجا ضلعو سان لڳي ٿو۔

ضلعي کي جاگرافيائي طور ٻن حصن ۾ ورهايو وڃي ٿو۔ اتر وارو جبلائتو پٽو اپر گهات سڏجي ٿو، جڏهن ته باقي ڏکڻ وارو حصو نچ گهات سڏجي ٿو۔

اپر گهات لوروگهات ڪستورہ، نارائنپور، باغيچا کان وٺي سرگوجا ۽ بلرامپور ضلعن تائين پکڙيل آهي۔ هي پٽو ٻيلو علائقو آهي ۽ هتي ريزرو ٻيلو موجود آهي۔ اهو سنا، باغيچا ۽ نارائنپور کي ڍڪي ٿو۔ اپر گهات هڪ پليٽو جهڙي واڌ آهي جيڪا 1384 ڪلوميٽر2 تي پکڙيل آهي، سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 1200 ميٽر مٿي آهي ۽ ڳاڙهي ٻيلن سان ڍڪيل آهي۔ هن اوچي پليٽو کي "پٽ" سڏيو وڃي ٿو۔ اپر گهات ڏانهن چڙهائي لوروگهات رستي ٿئي ٿي۔ لوروگهات لڳ ڀڳ 4 ڪلوميٽر ڊگهو آهي ۽ اتي ٽي موڙ اهڙا آهن جيڪي تمام خطري وارا آهن۔

نچ گهات عام طور هموار آهي، پر هتي به ڪيترائي وڏا جبل آهن۔ جاشپور-رائيڳڙھ روڊ تي ٻه وڌيڪ گهات آهن: ڪنسابيل کان اڳ جهنڊا گهات ۽ ڪنسابيل کان پوءِ بيلگهات۔

ماهنڊي نديءَ واري وادي ۾ مکيه دريا آئيب ۽ ان جون شاخون آهن، جيئن دورڪي، مئني، ڪوڪيا، اُتائي، کدونگ، گِرما ۽ برهي۔ اوڀرئين حصي ۾ باڪي ۽ لاوا ندي برهمڻي وادي ۾ وهنديون آهن۔ لوئر گنگا حصو بنيادي طور گيور ۽ ڪنھار دريائن وسيلي نيڪال ٿئي ٿو۔ پاڻي نيڪال جو نمونو ڊينڊرائٽڪ ۽ تمام بيقاعده آهي، جيڪو ڀُوڙياتي بناوٽ جي عڪاسي ڪري ٿو۔ بيقاعده ڀُوڙياتي بناوٽ سبب وهڪرن مان وڏي بيس فلو ٿئي ٿي ۽ ريچارج گهٽ ٿئي ٿو۔

جاشپور جا دريا

شهر

[سنواريو]

قومي شاهراھ (اين ايڇ 78) تي واقع مکيه شهر اپر گهات ۾ لودام، گهولينگ ۽ جاشپور آهن، ۽ نچ گهات ۾ ڪنڪوري، بندرچووان، ڪنسابيل، لودېگ ۽ پٿلگاؤں آهن۔ جاشپور هيڊڪوارٽر کان نڪرندڙ رستا هن ريت آهن:

  1. جاشپور-رانچي۔
  2. جاشپور-امبيڪاپور (مانورا، ڪُسمي رستي) (170)۔
  3. جاشپور-امبيڪاپور (سنا-باغيچا رستي) (170 ڪلوميٽر)۔ هي 2 ۽ 3 سڀ موسم وارا رستا ناهن۔
  4. جاشپور-امبيڪاپور (ڪنڪوري، پٺلگاؤں رستي) (200 ڪلوميٽر)۔
  5. جاشپور-امبيڪاپور (نارائنپور-باغيچا رستي)۔

آبهوا

[سنواريو]

اونهاري ۾ نچ گهات ۾ ڪنڪوري سڀ کان گرم علائقو آهي ۽ سياري ۾ اپر گهات ۾ پانڊراپٽ سڀ کان ٿڌو علائقو آهي۔ اهو ٻيلن جي وچ ۾ واقع آهي۔ اهو هڪ چوراهو پڻ آهي؛ رائيڳڙھ ۽ امبيڪاپور يا جاشپور کان ايندڙ ماڻهن کي پٺلگاؤں مان گذرڻو پوي ٿو۔

موسمي رڪارڊ |location = جاشپور ضلعو (1998–2015)

موسمي انگ اکرجنوريفيبروريمارچاپريلمئيجونجولاءِآگسٽسيپٽمبرآڪٽوبرنومبرڊسمبرساليانو
وڌ ۾ وڌ گرمي پد (°C)31.2035.1939.1342.8743.7444.036.7733.5034.2933.5632.8030.2536.45
گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد (°C)1.185.838.7716.0119.1320.6720.4821.0119.4813.28.155.6613.33
وسڪارو (mm)19.2316.2520.4219.8736.50191.1389.62380.44236.8375.857.236.771400.173

مٽي

[سنواريو]

پِيلي مٽي (Ultisols) ۽ ڳاڙهي مٽي (Alfisols) گرينائيٽوئڊز تي ٺهيل ضلعي جو وڏو حصو والارين ٿيون۔ ڪاري مٽي (Inceptisols) ڍڪن ٽريپس تي ننڍن حصن ۾ ٺهي آهي۔

ارضيات ۽ هائيڊرولاجي

[سنواريو]

ضلعي جو گهڻو حصو گرينائيٽوئڊز سان ڍڪيل آهي۔ اتر-اولهه حصي ۾ ٿورو علائقو ڊيڪن ٽريپس ۽ لميٽاز تي مشتمل آهي۔ لڳ ڀڳ سڄي ايراضيءَ تي ٿلهي ليٽرائيٽ ڍڪ موجود آهي۔ ضلعي جي لڳ ڀڳ 90٪ ايراضي گرينائيٽوئڊز سان ڍڪيل آهي، جن ۾ گرينائيٽ گنيئس، ڪلورائيٽ-بايوٽائٽ گنيئس، مسڪووايٽ گرينائيٽ، گرينوڊائورائيٽ وغيره شامل آهن۔ باقي علائقو ڊيڪن ٽريپس ۽ لميٽاز تي مشتمل آهي۔ سڄي علائقي تي ليٽرائيٽ جو ٿلهو ڍڪ موجود آهي۔ ليٽرائيٽ ڍڪ جي ٿولهه ڪجهه ميٽرن کان وٺي ڪيترن هنڌن تي 30m کان وڌيڪ تائين ٿي سگهي ٿي۔ عام طور علائقو 4 هائيڊرو-اسٽريٽگرافڪ يونٽن ۾ ورهائجي سگهي ٿو: ليٽرائيٽ، گرينائيٽوئڊز، ڊيڪن ٽريپس ۽ لميٽاز۔

جاشپور ضلعي جو زمين-استعمال/زمين-ڍڪ نقشو

ڀُوڙياتي بناوٽ (Geomorphology)

[سنواريو]

i) وڏا فزيوگرافي يونٽ — اترئين جبلائتي علائقا ساختي ٽڪرين طور درجابندي ٿي سگهن ٿا، ۽ ڏکڻ واري نسبتي هموار ايراضي کي پِيڊِي پليئنز طور درجابندي ڪري سگهجي ٿو۔

ii) وڏو نيڪال — ماهنڊي وادي ضلعي جي مرڪزي حصي ۾ لڳ ڀڳ 71٪ ايراضي والارين ٿي، برهمڻي وادي اوڀرئين حصي ۾ 21٪ ايراضي ڍڪي ٿي ۽ لوئر گنگا وادي ضلعي جي اترئين حصي ۾ 8٪ ايراضيءَ تي پکڙيل آهي۔

آبادي

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±% p.a.
1901159,294—    
1911206,251+2.62%
1921215,312+0.43%
1931256,811+1.78%
1941292,592+1.31%
1951316,932+0.80%
1961394,150+2.20%
1971497,731+2.36%
1981560,958+1.20%
1991656,352+1.58%
2001743,160+1.25%
2011851,669+1.37%
source:[4]
جاشپور ضلعي ۾ مذهب (2011)[5]
مذهب سيڪڙو
هندومت
  
 73.91%
عيسائيت
  
 22.26%
اسلام
  
 1.80%
ٻيو (قبائلي مذهب)
  
 1.74%
ٻيو يا ڄاڻايل ناهي
  
 0.29%

2011ع جي مردم شماري موجب، جاشپور ضلعي جي آبادي 851,669 هئي،[6] جيڪا لڳ ڀڳ قطر ملڪ[7] يا آمريڪي رياست ڏکڻ ڊيڪوٽا[8] جي برابر هئي۔ ان حساب سان ڀارت ۾ (ڪل 640 مان) هن جو درجو 473 هو۔[6] ضلعي جي آباديءَ جي گهاٽائي 146 inhabitants per square kilometre (380/sq mi) آهي۔[6] 2001–2011ع واري ڏهاڪي ۾ آباديءَ جي واڌ جي شرح 14.65٪ هئي۔[6] جاشپور ۾ هر 1000 مردن تي 1004 عورتون آهن،[6] ۽ خواندگيءَ جي شرح 68.6٪ آهي۔ 8.92٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهندي آهي۔ درج فهرست ذاتون ۽ درج فهرست قبيلن جو حصو ترتيبوار 5.73٪ ۽ 62.28٪ هو۔[6]

ٻوليون

[سنواريو]


جاشپور ضلعي ۾ ٻوليون (2011)[9]

  سَدري (48.83%)
  ڪُروخ (27.57%)
  ڇتيسڳڙھي (9.60%)
  اوڊيا (5.09%)
  هندي (4.98%)
  ڀوجپوري (1.36%)
  ٻيون (2.57%)

2011ع جي مردم شماري وقت، ضلعي جي آباديءَ مان 48.83٪ سَدري، 27.57٪ ڪُروخ، 9.60٪ ڇتيسڳڙھي، 5.09٪ اوڊيا، 4.98٪ هندي ۽ 1.36٪ ڀوجپوري کي پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔[9]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ Jashpur
  2. ↑ "Home". jashpur.gov.in. Archived from the original on 2017-09-21. Retrieved 2022-08-08.
  3. ↑ Malleson, G. B.: An historical sketch of the native states of India, London 1875, Reprint Delhi 1984
  4. ↑ "Table A-02 Decadal Variation in Population Since 1901: Chhattisgarh" (PDF). census.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India.
  5. ↑ "Table C-01 Population by Religion: Chhattisgarh". censusindia.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India. 2011.
  6. 1 2 3 4 5 6 "District Census Handbook - Jashpur" (PDF). censusindia.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India.
  7. ↑ US Directorate of Intelligence. "Country Comparison:Population". Archived from the original on June 13, 2007. Retrieved 2011-10-01. Qatar 848,016 July 2011 est.
  8. ↑ "2010 Resident Population Data". U. S. Census Bureau. Archived from the original on 2013-10-19. Retrieved 2011-09-30. South Dakota 814,180
  9. 1 2 "Table C-16 Population by Mother Tongue: Chhattisgarh". www.censusindia.gov.in. Registrar General and Census Commissioner of India.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]


سانچو:Jashpur district سانچو:Districts of Chhattisgarh سانچو:Son basin سانچو:Mahanadi Basin

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=جاشپور_ضلعو&oldid=357238" تان ورتل