جابر حڪمران
 |
tyrant جي لغوي معنائن جي لاءِ وڪي لغت ۾ ڏسو |
| حصو سياست واري سلسلي جو |
| حڪومت جون بنيادي صورتون |
|---|
| صورتن جي فهرست · ملڪن جي فهرست |
|
طاقت جو ذريعو
|
| جمھوريت (گهڻن جي حڪمراني) |
|
|
| اولگارڪي (ٿورن جي حڪمراني) |
|
| آٽوڪريسي (هڪ جي حڪمراني) |
|
|
| انارڪي (ڪنهن جي به حڪمراني نه) |
|
|
|
طاقت جو نظريو
|
| (سماجي-سياسي نظريا) |
|
|
| (سماجي-معاشي نظريا) |
|
|
|
|
|
| (جغرافيائي-ثقافتي نظريا) |
|
طاقت جي جوڙجڪ
|
| وحدانيت |
|
|
| تابع رياست |
|
| وفاقيت |
|
|
| بين الاقوامي لاڳاپا |
|
لاڳاپيل
|
 باب سياست |
جديد انگريزيءَ ۾ ظالم يا جابر (Tyrant) مان مراد هڪ اهڙو مطلق العنان حڪمران آهي جيڪو قانون کان آزاد هجي، يا جنهن ڪنهن جائز حڪمران جي اقتدار تي قبضو ڪيو هجي. اڪثر ڪري جابر حڪمرانن کي ظالم طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪي پنهنجي اقتدار کي برقرار رکڻ لاءِ سياسي جبر جو سهارو وٺندا آهن.[1][2] اصل يوناني اصطلاح مان مراد هڪ اهڙو خود مختيار حڪمران هو جيڪو بغير ڪنهن آئيني حق جي اقتدار ۾ آيو هجي، جيتوڻيڪ قديم يونان جي شروعاتي دور ۾ هن لفظ جي معنيٰ منفي نه هئي.[3] تنهن هوندي به، يوناني فلسفي افلاطون 'ٽائرانوس' (tyrannos) کي حڪومت جي هڪ خراب شڪل قرار ڏنو ۽ ان کي رياست جي بدترين خرابي سڏيو.[4] فلسفين افلاطون ۽ ارسطو هڪ جابر (tyrant) جي تعريف اهڙي شخص طور ڪئي آهي جيڪو قانون کان سواءِ حڪومت ڪري ۽ پنهنجي توڙي ٻين ماڻهن خلاف انتهائي ظالمانه طريقا استعمال ڪري.[5][6] پنجين ۽ چوٿين صدي قبل مسيح ۾، خاص طور تي سيسلي ۾، جابر حڪمرانن جو هڪ نئون قسم سامهون آيو جن کي فوج جي حمايت حاصل هئي.
جبر (Tyranny) جا الزام مختلف قسمن جي حڪومتن تي لڳائي سگهجن ٿا:
- هڪ فرد جي حڪومت تي (مطلق العنان حڪومت)
- اقليت جي حڪومت تي (اقليت جو جبر)
- اڪثريت جي حڪومت تي (اڪثريت جو جبر)
لغوي اشتقاق
[سنواريو]انگريزي اسم tyrant پراڻي فرانسيسي ذريعي 1290ع واري ڏهاڪي ۾ استعمال ۾ آيو. هي لفظ لاطيني ٻوليءَ جي لفظ tyrannus مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "غير قانوني حڪمران"، ۽ اهو وري قديم يوناني لفظ τύραννος (túrannos) مان ورتل آهي.[7][8]
يوناني-رومي ثقافت
[سنواريو]قديم يونان ۾ جابر حڪمران اهي ماڻهو هئا جيڪي ڪنهن شهر يا رياست ۾ غير قانوني طور تي سياسي طاقت حاصل ڪندا هئا. انهن کي اڪثر وچولي طبقي يا انهن هارين جي حمايت حاصل هوندي هئي جيڪي امير زميندارن جي قرضن ۾ ٻڏل هوندا هئا. يوناني جابر حڪمران اڪثر ٻاهرين ملڪن جي پگهاردار فوجين جي مدد سان اقتدار ۾ رهندا هئا.
اٿينس (Athens)
[سنواريو]اٿينس ۾ Peisistratos کي پهريون جابر (tyrant) چيو ويو، جنهن 546 قبل مسيح ۾ اقتدار حاصل ڪيو. هن زيتون جي تيل جي برآمد ۽ عوامي ڪمن جي پروگرامن ذريعي پنهنجي مقبوليت برقرار رکي.[9] تنهن هوندي به، هن جي پٽن جي دور ۾ جابر حڪمراني خلاف نفرت وڌي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ اٿينس ۾ جمهوريت جو بنياد پيو. 514 قبل مسيح ۾ Hipparchus جي قتل کانپوءِ قاتلن کي "جابر کي ختم ڪندڙ" سڏيو ويو.[10]
سيسلي جا جابر حڪمران
[سنواريو]سيسلي ۾ جبر جو وڌيڪ اثر ڪارٿيج (Carthage) جي حملن جي خطري سبب ٿيو، جنهن فوجي اڳواڻن کي اڳتي اچڻ جو موقعو ڏنو. اهڙن حڪمرانن ۾ گيلو (Gelo)، هائيرو پهريون (Hiero I) ۽ ڊيونسيس (Dionysius) شامل آهن.[11]
حوالا
[سنواريو]- ↑
Chisholm, Hugh, مرتب (1911). . Encyclopædia Britannica. جلد 27 (11th ڇاپو). Cambridge University Press. ص. 548. {{cite encyclopedia}}: Cite has empty unknown parameters:|HIDE_PARAMETER15=,|HIDE_PARAMETER13=,|HIDE_PARAMETER14c=,|HIDE_PARAMETER14=,|HIDE_PARAMETER9=,|HIDE_PARAMETER3=,|HIDE_PARAMETER1=,|HIDE_PARAMETER4=,|HIDE_PARAMETER2=,|HIDE_PARAMETER8=,|HIDE_PARAMETER20=,|HIDE_PARAMETER5=,|HIDE_PARAMETER7=,|HIDE_PARAMETER10=,|separator=,|HIDE_PARAMETER14b=,|HIDE_PARAMETER6=,|HIDE_PARAMETER11=, and|HIDE_PARAMETER12=(مدد): "TYRANT (Gr. τύραννος, master, ruler), a term applied in modern times to a ruler of a cruel and oppressive character." - ↑ ڀيٽيو: "Tyrant". Encyclopedia of Diderot & d'Alembert – Collaborative Translation Project. 2009-11-06. https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;rgn=main;view=text;idno=did2222.0001.238. Retrieved 2015-04-01. "[...] اڄ جي دور ۾ جابر مان مراد نه رڳو اقتدار تي قبضو ڪندڙ آهي، پر هڪ جائز حڪمران پڻ آهي جيڪو پنهنجي طاقت جو غلط استعمال ڪري قانون جي خلاف ورزي ڪري، پنهنجي ماڻهن تي ظلم ڪري ۽ رعايت کي پنهنجي خواهشن جو شڪار بڻائي.".
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedKagan - ↑ Plato, The Republic Book VIII
- ↑ "Politics by Aristotle". classics.mit.edu. 2019-05-21 تي حاصل ڪيل – Internet Classics Archive, Massachusetts Institute of Technology وسيلي.
- ↑ "The Republic, by Plato". 2019-05-21 تي حاصل ڪيل – Project Gutenberg وسيلي.
- ↑ "Etymology of "tyrant" by etymonline". etymonline.
- ↑ R. S. P. Beekes, Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2009, pp. 1519–20.
- ↑ "Plutarch • Life of Solon".
- ↑ Thucydides (28 February 1974). History of the Peloponnesian War. Penguin UK. ISBN 978-0-14-190939-4. https://books.google.com/books?id=1byKQSdfYMwC&dq=thucydides%20peloponnesian%20war&pg=PT3.
- ↑ Champion, Jeff (2012-07-19) (en ۾). The Tyrants of Syracuse Volume II: War in Ancient Sicily, 367–211 BC. Casemate Publishers. ISBN 978-1-84468-296-6. https://books.google.com/books?id=X2PNDwAAQBAJ&pg=PA5.
