ثقافتي اينٿراپالاجي

سلسليوار مضمونن جو حصو
اينٿروپالاجي
خاڪو تاريخ
قسم آثار قديماتي حياتياتي ثقافتي لسانياتي سماجي
آثار قديماتي هوائي هوا بازي جنگي ميدان بائبل وارا حياتياتي آثار قديماتي ماحولياتي نسلي آثار قديماتي تجرباتي فيمينسٽ عدالتي سامونڊي نباتاتي قديم آثار حيواتي آثار قديماتي
حياتياتي حيواني اينٿروپالاجي حياتياتي ثقافتي ارتقائي عدالتي ماليڪيولر عصبي غذائي قديم اينٿروپالاجيي پرائيميٽولاجيڪل
سماجي ۽ ثقافتي عملي فن ادراڪي سائيبورگ ترقي ڊجيٽل ماحولياتي اقتصادي سياسي معيشت فيمينسٽ کاڌو تاريخي انساني حق اداري مٽي مائٽي قانوني ميڊيا طبي عجائب گهر موسيقي سياسي نفسياتي عوامي مذهب علامتي ٽرانسپرسنل شهري بصري
لسانياتي اينٿروپالاجي بياني نسلي لسانياتي نسلي شاعريات تاريخي نظرياتي سيميوٽڪ سماجي
تحقيقي فريم ورڪ انساني پيمائش نسليات سائبر نسليات عواميات بين الثقافتي مقابلو شرڪت ڪندڙ مشاهدو هولزم (ڪليت) ريفليڪسوٽي گهري تشريح ثقافتي نسبتيت نسلي برتري ايمڪ ۽ ايٽڪ
اهم تصور ثقافت ترقي نسليت ارتقا سماجي ثقافتي ارتقا صنف مٽي مائٽي ۽ نسب ميم تاريخ کان اڳ نسل معاشرو قدر استعماريت نوآبادياتي نظام کان پوءِ
اهم نظريا ايڪٽر–نيٽ ورڪ نظريو اتحاد جو نظريو بواسين اينٿروپالاجي بين الثقافتي اڀياس ثقافتي ماديت ثقافت جو نظريو پکيڙ فيمينزم ساختياتي فنڪشنلزم تاريخي خصوصيت تاريخي ماديت تفسيري پرفارمنس اسٽڊيز سياسي معيشت عمل جو نظريو ساختيات پوسٽ ساختيات سسٽمز ٿيوري
فھرستون ماهر (قوميت موجب) سال بہ سال ڪتابيات رسالا قديم قومن جي فھرست تنظيمون
باب سماج

ثقافتي اينٿراپالاجي (Cultural anthropology) اينٿراپالاجيءَ جي هڪ شاخ آهي، جنهن جو مرڪز انسانن جي وچ ۾ ثقافتي تنوع (cultural variation) جو مطالعو ڪرڻ آهي. هي "سماجي اينٿراپالاجي" (social anthropology) جي برعڪس آهي، جيڪا ثقافتي تنوع کي هڪ سماجي مستقل جي حصي طور ڏسي ٿي. اصطلاح سماجي-ثقافتي اينٿراپالاجي (sociocultural anthropology) ۾ اهي ٻئي روايتون شامل آهن.

اينٿراپالاجسٽ اشارو ڪيو آهي ته ثقافت ذريعي ماڻهو پنهنجي ماحول سان غير جينياتي طريقن سان مطابقت پيدا ڪري سگهن ٿا، تنھنڪري مختلف ماحولن ۾ رهندڙ ماڻهن جون ثقافتون اڪثر مختلف هونديون آهن.

تاريخ (History)

جديد اينٿراپالاجي 19هين صديءَ ۾ اڀري، جنهن جو مقصد انسانن جي اصليت ۽ تنوع کي سمجهڻ هو. پر 20هين صديءَ جي شروعات ۾، ثقافتي اينٿراپالاجيءَ ثقافتن بابت وڌيڪ کليل (pluralistic) نظريو اختيار ڪيو. هي اصطلاح فرانس بوز (Franz Boas) ۽ سندس ساٿين پاران متعارف ڪرايو ويو، جن ثقافتي نسبتييت (cultural relativism) جو نظريو پيش ڪيو.

نظرياتي بنياد (Theoretical foundations)

ثقافت جو تصور (The concept of culture)

ثقافت جي ابتدائي تعريفن مان هڪ سر ايڊورڊ ٽائلر (Edward Tylor) ڏني هئي: "ثقافت يا تهذيب، پنهنجي وسيع مفهوم ۾، اهو پيچيده مجموعو آهي جنهن ۾ علم، عقيدو، فن، اخلاق، قانون، رواج ۽ ٻيون اهي سڀ صلاحيتون ۽ عادتون شامل آهن جيڪي انسان سماج جي ميمبر طور حاصل ڪري ٿو."

ثقافتي نسبتييت (Cultural relativism)

ثقافتي نسبتييت اهو اصول آهي ته ڪنهن به شخص جي عقيدن ۽ عملن کي صرف ان جي پنهنجي ثقافت جي تناظر ۾ ئي سمجهي سگهجي ٿو. فرانس بوز دليل ڏنو ته ثقافتي ترقي جينياتي نه پر ماحول ۽ پرورش جو نتيجو آهي. هي اصول مغربي نسلي مرڪزيت (ethnocentrism) جو جواب هو، جتي ماڻهو پنهنجي ثقافت کي ٻين کان اعليٰ سمجهندا هئا.

بنيادي سوچيندڙ (Foundational thinkers)

لوئس هينري مورگن

لوئس هينري مورگن (1818–1881) دليل ڏنو ته انساني سماج ارتقا جي مختلف مرحلن مان گذرن ٿا: "وحشي پڻو" (savagery)، "بربريت" (barbarism)، ۽ "تهذيب" (civilization). هن ٽيڪنالاجي (جهڙوڪ مٽيءَ جا ٿانو ٺاهڻ) کي ارتقا جي ماپ طور استعمال ڪيو.

فرانس بوز

فرانس بوز (1858–1942) کي "آمريڪي اينٿراپالاجي جو پيءُ" چيو ويندو آهي. هن مورگن جي ارتقائي نظريي جي مخالفت ڪئي ۽ چيو ته هر ثقافت جو پنهنجو منفرد تاريخي پسمنظر هوندو آهي. هن ثابت ڪيو ته انساني رويو فطرت (nature) بدران پرورش (nurture) جو نتيجو آهي.

ميڊ ۽ بينيڊڪٽ

بوز جي شاگردن جهڙوڪ مارگريٽ ميڊ (Margaret Mead) ۽ روٿ بينيڊڪٽ (Ruth Benedict) ثقافتي اينٿراپالاجيءَ کي وڌيڪ وسعت ڏني. انهن ثابت ڪيو ته شخصيت ۽ جنسي ڪردار (gender roles) مختلف ثقافتن ۾ مختلف هوندا آهن.

طريقا (Methodology)

ثقافتي اينٿراپالاجسٽ معلومات گڏ ڪرڻ لاءِ ڪيترائي طريقا استعمال ڪن ٿا، جن ۾ شامل آهن:

• شريڪ مشاهدو (Participant observation): جنھن ۾ محقق ماڻهن سان گڏ رهي سندن زندگيءَ جو حصو بڻجي مشاهدو ڪري ٿو.
• انٽرويو (Interviews)
• سروي (Surveys)