تيل جي ريفائنري
.jpg)
تيل جي ريفائنري (Oil refinery) يا پيٽروليم ريفائنري هڪ صنعتي پلانٽ آهي جتي پيٽروليم (خام تيل) کي صاف ڪري مختلف مفيد شين جهڙوڪ پيٽرول (gasoline)، ڊيزل، اسفالٽ (ڊامر)، ٻارڻ جو تيل (fuel oils)، گيسليٽ (kerosene) ۽ مائع پيٽروليم گيس (LPG) ۾ تبديل ڪيو ويندو آهي.[1][2]
تيل جون ريفائنريون عام طور تي وڏا صنعتي ڪمپليڪس هوندا آهن، جن ۾ وسيع پائپنگ نيٽ ورڪ هوندو آهي. اهي مختلف ڪيميائي عملن جهڙوڪ ڊسٽيليشن (Distillation) ذريعي تيل کي الڳ ڪندا آهن. ڊسمبر 2008ع کان وٺي، دنيا جي سڀ کان وڏي تيل ريفائنري ڀارت جي رياست گجرات ۾ واقع ڄام نگر ريفائنري آهي، جيڪا روزانو 12.4 لک بيرل تيل صاف ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿي.
تاريخ
[سنواريو]تيل صاف ڪرڻ جي شروعات قديم چينين ڪئي هئي. پهرين صدي عيسويءَ جي شروعات ۾ چيني ماڻهو خام تيل کي توانائيءَ جي ذريعي طور استعمال ڪرڻ لاءِ صاف ڪري رهيا هئا.[3] نائين صديءَ ۾، موجوده آذربائيجان جي شهر باڪو جي آس پاس تيل جا ذخيرا مليا هئا، جن جو ذڪر مشهور عرب جغرافيادان ابوالحسن علي المسعودي پڻ ڪيو آهي.[4]
جديد پيٽروليم انڊسٽري جي تاريخ 1846ع کان شروع ٿئي ٿي جڏهن ڪئناڊا جي ابراهيم گيسنر ڪوئلي مان گيسليٽ (kerosene) ٺاهڻ جو طريقو دريافت ڪيو. آمريڪا جي پهرين تيل ريفائنري 1853ع ۾ پٽسبرگ ۾ قائم ڪئي وئي.[5] جڏهن ته دنيا جي پهرين وڏي ريفائنري 1856ع ۾ رومانيا جي شهر پلوئيشٽي (Ploiești) ۾ کولي وئي هئي.[6]
ويهين صديءَ جي شروعات ۾، اندروني ل احتراقي انجڻ (internal combustion engine) جي ايجاد ۽ گاڏين جي واڌ ويجهه پيٽرول جي طلب ۾ اضافو ڪيو، جنهن ڪري تيل جي صنعت تمام تيزي سان ترقي ڪئي.
آپريشن
[سنواريو]خام تيل کي تيز گرمي پد تي گرم ڪيو ويندو آهي ۽ پوءِ ان کي هڪ ڊسٽيليشن ٽاور ۾ وڌو ويندو آهي. تيل ۾ موجود مختلف جزا پنهنجي پنهنجي نقطئه پگهار (boiling points) مطابق مختلف سطحن تي الڳ ٿي ويندا آهن:
- هلڪا جزا (جهڙوڪ ايل پي جي، پيٽرول) مٿئين حصي مان نڪرندا آهن.
- وچولا جزا (جهڙوڪ ڊيزل، گيسليٽ) وچ مان نڪرندا آهن.
- ڳورا جزا (جهڙوڪ ڊامر، لبريڪنٽس) تري ۾ رهجي ويندا آهن.
پاڪستان ۾ تيل جون ريفائنريون
[سنواريو]پاڪستان ۾ ڪيتريون ئي اهم تيل ريفائنريون ڪم ڪري رهيون آهن، جن ۾ شامل آهن:
- پاڪ عرب ريفائنري (PARCO): محمود ڪوٽ، مظفر ڳڙهه ۾ واقع آهي.
- پاڪستان ريفائنري لميٽيڊ (PRL): ڪراچي ۾ واقع آهي.
- نيشنل ريفائنري لميٽيڊ (NRL): ڪراچي ۾ واقع آهي.
- بائڪو پيٽروليم (Cnergyico): حب، بلوچستان ۾ واقع آهي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ Gary, James H & Handwerk, Glenn E (1984). Petroleum Refining Technology and Economics (2nd ڇاپو). Marcel Dekker. ISBN 978-0-8247-7150-8.
- ↑ Leffler, William L (1985). Petroleum refining for the nontechnical person (2nd ڇاپو). PennWell. ISBN 978-0-87814-280-4.
- ↑ Deng & Wang 2011, p. 40.
- ↑ Al-Hassani, Salim (2008). "1000 Years of Missing Industrial History". A shared legacy: Islamic science East and West. Edicions Universitat Barcelona. ص. 57–82 [63]. ISBN 978-84-475-3285-8.
- ↑ American Manufacturer and Iron World (1901). Greater Pittsburgh and Allegheny County, past, present, future. Pittsburgh. OCLC 665191640.
- ↑ Holsten, Glenn; Danner, Blythe; Zielinski, William; Davidson, Tina (2002). Scenes from Modern Life: World Events: 1844–1856. PBS. ISBN 0-9718412-0-9. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان July 5, 2017 تي محفوظ ڪيل. April 22, 2009 تي حاصل ڪيل.