تجزياتي ڪيميا
تجزياتي ڪيميا (انگريزي ٻولي: Analytical chemistry)، جنهن کي ڪيميائي تجزيو پڻ چيو وڃي ٿو، ڪيميا جي اها شاخ آهي جيڪا مواد جي ڪيميائي بناوٽ کي سڃاڻڻ ۽ مخلوطن ۾ موجود جزن جي مقدار کي ماپڻ لاءِ طريقن جي ترقي ۽ استعمال سان لاڳاپيل آهي. هن شعبي جو بنيادي مقصد نامعلوم مرڪبن جي سڃاڻپ ڪرڻ ۽ انهن جي موجودگي کي مختلف طريقن سان ماپڻ آهي، جهڙوڪ مقدارِ مادو (amount of substance)، ارتڪاز (concentration)، ماس جو سيڪڙو (percentage by mass)، مولن جو تعداد، يا گئس جي صورت ۾ جزوي دٻاءُ (partial pressure).
تجزياتي ڪيميا ۾ روايتي (classical) طريقا به شامل آهن، مثال طور ٽائيٽريشن (titration) ۽ وزني تجزيو (gravimetric analysis)، جڏهن ته جديد اوزارن تي ٻڌل طريقا جهڙوڪ اسپيڪٽروسڪوپي (spectroscopy)، ڪروميٽوگرافي (chromatography)، ماس اسپيڪٽروميٽري (mass spectrometry)، ۽ برقي-ڪيميائي طريقا (electrochemical methods) پڻ وڏي اهميت رکن ٿا. جديد تجزياتي ڪيميا ڊيٽا جي تجزئي ۽ ڪيموميٽرڪس سان گهڻي حد تائين ڳنڍيل آهي، ۽ خودڪار نظام (automation)، ننڍي پيماني تي اوزارن (miniaturization)، ۽ حقيقي وقت واري سينسنگ (real-time sensing) جهڙن رجحانن سان تيزي سان ترقي ڪري رهي آهي. ان جا استعمال مختلف شعبن ۾ ٿين ٿا، جهڙوڪ حياتياتي ڪيميا، دوائن جي ڪيميا، فارينزڪ سائنس، آثار قديمه، غذائي سائنس، زرعي ڪيميا، ڪيميائي ترڪيب، ڌاتڪاري (metallurgy)، ڪيميائي انجنيئرنگ ۽ مواد سائنس.
"بگ ڊيٽا" جي دور ۾ تجزياتي ڪيميا، ڪيموميٽرڪس ۽ بايو انفارميٽڪس سان گڏجي، پيچيده نتيجن جي تشريح ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهي آهي، خاص طور تي اعليٰ ڪارڪردگي وارن طريقن جهڙوڪ گئس ڪروميٽوگرافي-ماس اسپيڪٽروميٽري (GCMS)، اعليٰ ڪارڪردگي واري مائع ڪروميٽوگرافي (HPLC)، inductively coupled plasma mass spectrometry، ۽ اعليٰ ريزوليشن ماس اسپيڪٽروميٽري مان حاصل ٿيل ڊيٽا ۾.[1] ساڳئي وقت ننڍي سائيز وارا اوزار، خودڪار تجزياتي نظام، ۽ حقيقي وقت وارا تشخيصي سينسر (point-of-care diagnostics) تي به خاص ڌيان ڏنو پيو وڃي.
- ↑ "Analytical Chemistry Overview"۔