تانگ گهراڻو
唐朝 (Táng Cháo) | |
|---|---|
| 700ع جي لڳ ڀڳ تانگ سلطنت جون حدون ۽ ريشمي رستو (Silk Road) جو مقام 700ع جي لڳ ڀڳ تانگ سلطنت جون حدون ۽ ريشمي رستو (Silk Road) | |
| حيثيت | سلطنت |
| گاديءَ جو شهر | چانگان (موجوده شيان) |
| عام ٻوليون | قديم چيني |
| مذهب | ٻڌ مذهب، تائو ازم، ڪنفيوشس ازم |
| حڪومت | مطلق العنان بادشاهت |
| تاريخي دور | وچون دور |
• تانگ خاندان جو قيام | 618ع |
• سلطنت جو خاتمو | 907ع |
تانگ خاندان (Tang Dynasty) چين جو هڪ شاهي خاندان هو جنهن 618ع کان 907ع تائين حڪومت ڪئي. مؤرخ ان دور کي چيني تهذيب جو سڀ کان اعليٰ نقطو ۽ عالمي ثقافت جو سونهري دور شمار ڪن ٿا. هن دور ۾ چين جي سرحد ن ريشمي رستي (Silk Road) ذريعي وچ ايشيا تائين پکڙيل هيون.
سياسي تاريخ ۽ حڪمراني
[سنواريو]تانگ خاندان جو بنياد لي خاندان وڌو، جنهن سوئي خاندان جي زوال جو فائدو وٺي اقتدار حاصل ڪيو.
- وو زيٽيان (Wu Zetian): هن خاندان جي دور ۾ چين جي تاريخ جي واحد قانوني خاتون شهنشاهه وو زيٽيان حڪومت ڪئي (690–705ع).
- سول سروس نظام: تانگ حڪمرانن بيوروڪريسيءَ لاءِ مقابلي جا امتحان (Imperial Examinations) برقرار رکيا ته جيئن قابل آفيسر چونڊجي سگهن.
- ان لوشن بغاوت: 755ع ۾ ٿيندڙ هن وڏي بغاوت سلطنت جي مرڪزي طاقت کي ڪمزور ڪري ڇڏيو، جنهن کانپوءِ آهستي آهستي زوال شروع ٿيو.
گاديءَ جو هنڌ ۽ آبادي
[سنواريو]سلطنت جو گاديءَ جو هنڌ چانگان (موجوده شيان) ان وقت دنيا جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر هو. سلطنت جي ڪل آبادي اٽڪل 50 ملين کان وڌي وٺي 80 ملين تائين پهچي وئي هئي. تانگ فوج ايشيا جي وڏن حصن تي ضابطو رکڻ ۽ ريشمي رستي جي حفاظت لاءِ لکين سپاهين تي مشتمل هئي.
ثقافت ۽ مذهب
[سنواريو]تانگ دور کي چيني شاعريءَ جو سڀ کان عظيم دور چيو ويندو آهي.
- شاعري: مشهور شاعر لي بائي (Li Bai) ۽ ڊو فو (Du Fu) هن ئي دور سان تعلق رکندا هئا.
- ايجادون: ڪاٺ جي بلاڪن ذريعي ڇپائي (Woodblock printing) جي شروعات هن دور جي هڪ اهم ايجاد آهي.
- مذهب: ٻڌ مذهب چيني ثقافت تي گهرو اثر وڌو، پر 840ع جي ڏهاڪي ۾ شهنشاهه ووزونگ پاران ٻڌ مذهب خلاف پاليسين ان جي اثر کي گهٽائي ڇڏيو.
زوال
[سنواريو]9هين صديءَ جي آخر ۾ هارين جي بغاوتن، وڏي پئماني تي غربت ۽ حڪومتي ناڪاميءَ سبب سلطنت ڪمزور ٿي وئي ۽ 907ع ۾ باضابطا طور تي ختم ٿي وئي.