تائو مت
| تائو مت | |
|---|---|
| 道教 (Dàojiào) | |
 تائيجيتو (Taijitu)، جيڪو تائوزم ۾ "ين ۽ يانگ" جي توازن کي ظاهر ڪري ٿو. | |
| ٻولي | چيني |
تائوزم (Taoism) يا دئوزم (Daoism) چين جو هڪ قديم فلسفيانه ۽ مذهبي روايت آهي، جيڪو "تائو" (道 - Tao) سان هم آهنگي پيدا ڪرڻ تي زور ڏئي ٿو. چيني فلسفي ۾ "تائو" جي معنيٰ 'رستو'، 'راهه' يا 'طريقي' جي آهي. تائوزم ۾ هن کي ڪائنات جي ان لڪل ۽ بنيادي عمل طور سمجهيو ويندو آهي جيڪو سڄي حقيقت کي تبديل ڪري ٿو.
بنيادي عقيدا ۽ اخلاقيات
[سنواريو]تائوزم جي مشقن ۾ مراقبہ، علم نجوم، ڪي گونگ (Qigong)، فينگ شوئي (Feng shui) ۽ اندروني ڪيمياگري شامل آهن. تائوزم جو عام مقصد خود-تربيت، تائو جي گهري سڃاڻپ ۽ فطرت سان هم آهنگي واري زندگي گذارڻ آهي.
تائوزم جي اخلاقيات ۾ ڪجهه خاص خوبين تي زور ڏنو ويو آهي:
- وُو-ويئي (Wu-wei): بنا ڪنهن زبردستيءَ يا ڪوشش جي عمل ڪرڻ.
- فطرت پسندي (Naturalness) ۽ سادگي.
- ٽي خزانا: رحم دلي، قناعت (فراخدلي)، ۽ نوڙت.
تاريخي پس منظر
[سنواريو]تائوزم جو بنياد چوٿين صدي قبل مسيح (تقريباً 450 کان 300 ق.م) ۾ پيو. ان دور ۾ تائوزم جا ٻه بنيادي ڪتاب لکيا ويا:
- تائو تي چنگ (Tao Te Ching): جنهن جو منسوب ليکڪ لائوزي (Laozi) آهي.
- زوئانگزِي (Zhuangzi): جنهن ۾ فلسفيانه قصا بيان ٿيل آهن.
5هين صدي عيسويءَ ۾ راهبن انهن تمام لکتن کي گڏ ڪري "دئوزانگ" (Daozang) نالي هڪ مجموعو تيار ڪيو. تائوزم تي قديم چيني مذهبن، ڪنفوشسيزم ۽ مادي مذهب (Mohism) جا اثر پڻ آهن.
ٻين مذهبن سان تعلق
[سنواريو]چين ۾ تائوزم ۽ ڪنفوشسيت جو پاڻ ۾ گهرو واسطو رهيو آهي. 6هين صدي عيسويءَ تائين چين ۾ "ٽي تعليمون" (Three Teachings) جو تصور اڀريو، جنهن ۾ تائوزم، ڪنفوشسيزم ۽ ٻڌمت کي سماج ۾ هم آهنگي پيدا ڪرڻ لاءِ گڏيل طور ڏٺو ويندو هو.
ديوتائون ۽ روحانيت
[سنواريو]تائوزم ۾ ديوتائن کي ٻن حصن ۾ ورهايو ويندو آهي:
- خدا (Gods): جيڪي مافوق الفطرت قوتون آهن.
- شيان (Xian): يعني "امر انسان" (Immortals)، جيڪي اهڙا ماڻهو آهن جن پنهنجي اخلاقي ۽ روحاني قوت سان ابدي زندگي حاصل ڪئي.
جديد حيثيت
[سنواريو]اڄوڪي دور ۾، تائوزم چين جي حڪومت پاران تسليم ڪيل پنجن سرڪاري مذهبن مان هڪ آهي. هي تائيوان جو هڪ وڏو مذهب آهي ۽ هانگ ڪانگ، مڪائو، سنگاپور ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ به وڏي تعداد ۾ ان جا پيروڪار موجود آهن. مغربي ملڪن ۾ به تائوزم جا مختلف روپ مقبول ٿي رهيا آهن.