بھرام ھيٺيون
بهرام هيٺيون Behram Haithhiyon بهرام | |
|---|---|
 | |
| ملڪ |  پاڪستان |
| صوبو | سنڌ |
| ڊويزن | لاڙڪاڻو ڊويزن |
| ضلعو | قمبر شهدادڪوٽ ضلعو |
| تعلقو | ميرو خان تعلقو |
| حڪومت | |
| • طرز | ٽائون ڪميٽي |
| آبادي (2023ع)[1] | |
| • ڪل | 26,679 |
| • ڪثافت | auto في چورس ڪلوميٽر |
| وقتي علائقو | UTC+5 (پاڪستان جو معياري وقت) |
| پوسٽل ڪوڊ | 77260 |
بهرام هيٺيون، عام طور بهرام، سنڌ جي قمبر شهدادڪوٽ ضلعي جي ميرو خان تعلقي ۾ واقع هڪ ننڍو شهر ۽ ٽائون ڪميٽي آهي. جديد پاڪستاني آدمشماريءَ ۾ هن کي بهرام ٽائون ڪميٽي جي نالي سان درج ڪيو وڃي ٿو. 2023ع جي آدمشماري موجب شهر جي ڪل آبادي 26,679 هئي، جنهن ۾ 14,061 مرد، 12,617 عورتون ۽ هڪ ٽئين جنس سان تعلق رکندڙ فرد شامل هو.[1]
بهرام قمبر–شهدادڪوٽ واري اهم روڊ پٽيءَ سان ڳنڍيل آهي ۽ تاريخي طور ريلوي اسٽيشن، زرعي واپار، سارين جي ڪارخانن، مقامي بازار، تعليم ۽ صحت جي سهولتن سبب ڀرپاسي جي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ مرڪزي آبادي طور وڌيو.
نالو ۽ انتظامي سڃاڻپ
[سنواريو]سرڪاري شهري آدمشماريءَ ۾ شهر کي BEHRAM TC لکيو ويو آهي، جڏهن ته سنڌ بورڊ آف روينيو جي ديهن واري فهرست ۾ ميرو خان تعلقي اندر Behram Hethyoon ۽ Behram Mathyon الڳ ديهون طور درج آهن.[2]
انهيءَ ڪري بهرام ٽائون ڪميٽي، بهرام هيٺيون ديهه ۽ بهرام مٿيون ديهه کي هڪ ئي انتظامي اڪائي نه سمجهڻ گهرجي. شهر سان ساڳي نالي واري ڳوٺاڻي آبادي به علائقي ۾ موجود آهي، جنهن سبب جاگرافيائي ۽ شمارياتي حوالن ۾ فرق رکڻ ضروري آهي.
هڪ کليل جاگرافيائي ڊيٽابيس ۾ Behram Hathiun نالي ڳوٺاڻو هنڌ لڳ ڀڳ 27.682° اتر ۽ 67.980° اوڀر تي درج آهي، جيڪو جديد شهري ٽائون ڪميٽي جي شمارياتي حدن سان لازمي طور هڪجهڙو نه آهي.[3]
تاريخ
[سنواريو]بهرام جي جديد شهري واڌ ويجهه تاريخي ريلوي رابطي سان ويجهي نموني ڳنڍيل رهي آهي. برطانوي دور ۾ لاڙڪاڻي کان شهدادڪوٽ ۽ اڳتي جيڪب آباد ڏانهن ريلوي لائين وڇائي وئي، جنهن تي بهرام هيٺيون ريلوي اسٽيشن پڻ قائم هئي.
ريلوي ماخذن ۾ اسٽيشن جو نالو Bahram Hathiun ڏنو ويو آهي ۽ ان جو اسٽيشن ڪوڊ BRHN هو.[4]
ضلعي جي تاريخي پروفائيل موجب لاڙڪاڻو–قمبر–شهدادڪوٽ واري هلڪي ريلوي رستي تي اهم اسٽيشنن ۾ لاڙڪاڻو، بيرو چانڊيو، پير محمد متلو، قمبر، بهرام هيٺيون، غلام محمد ڪاريرو، سيلرا شهدادڪوٽ ۽ ڀرڳڙي شامل هئا.[5]
هڪ تاريخي ريلوي ماخذ موجب لاڙڪاڻو–جيڪب آباد لائيٽ ريلوي 1924ع ۾ تنگ گيج طور ڪم شروع ڪيو ۽ 1956ع ۾ لاڙڪاڻو–شهدادڪوٽ حصي کي براڊ گيج ۾ تبديل ڪيو ويو.[6]
پاڪستان جي آڊيٽر جنرل جي 2022–23ع واري رپورٽ موجب لاڙڪاڻو–شهدادڪوٽ–جيڪب آباد ريلوي سيڪشن 2009ع کان بند هو ۽ بند ٿيڻ کان پوءِ ان تي مسافر يا مال گاڏي نه هلي.[7]
2018ع جي هڪ رپورٽ پڻ ڄاڻائي ٿي ته قمبر–شهدادڪوٽ ٽرين سروس 2009ع کان بند هئي.[8]
ريلوي سروس جي خاتمي کان پوءِ بهرام هيٺيون ريلوي اسٽيشن غيرفعال ٿي وئي، جڏهن ته شهر جي آمدرفت جو دارومدار روڊن تي وڌي ويو.
جاگرافي
[سنواريو]بهرام ميرو خان تعلقي جي زرعي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. علائقو سنڌو ماٿريءَ جي هموار آبپاشي هيٺ زمينن جو حصو آهي، جتي واهن ۽ واٽر ڪورسن جي مدد سان زراعت ڪئي وڃي ٿي.
شهر قمبر–شهدادڪوٽ واري روڊ نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل هجڻ سبب قمبر، شهدادڪوٽ، ميرو خان ۽ ڀرپاسي جي ڳوٺن لاءِ مقامي آمدرفت جو مرڪز آهي.
بهرام سان لاڳاپيل ڀرپاسي وارين آبادين ۾ بُٺي، حاڪم شاهه، جاڙي جي ڊٻ، ڪور محبت، ڪڙيرا ۽ ٻيون ڳوٺاڻيون وسنديون شامل آهن. سنڌ تعليم کاتي جا اسڪولي پتا پڻ ڪيترن ڳوٺن لاءِ P.O. Bahram, Taluka Miro Khan استعمال ڪن ٿا.[9]
آبادي
[سنواريو]2017ع جي آدمشماريءَ ۾ بهرام ٽائون ڪميٽي جي آبادي 21,042 هئي، جنهن ۾ 10,758 مرد، 10,279 عورتون ۽ 5 ٽئين جنس سان تعلق رکندڙ ماڻهو شامل هئا.[10]
2023ع ۾ اها آبادي وڌي 26,679 ٿي وئي. ڇهن سالن دوران شهر جي آباديءَ ۾ 5,637 ماڻهن، يعني لڳ ڀڳ 26.8 سيڪڙو واڌ ٿي. سراسري سالياني واڌ جي شرح 4.05 سيڪڙو هئي.[1]
| آدمشماري | ڪل آبادي | مرد | عورتون | سراسري گهريلو جسامت |
|---|---|---|---|---|
| 2017ع | 21,042 | 10,758 | 10,279 | 6.15 |
| 2023ع | 26,679 | 14,061 | 12,617 | 7.55 |
ذريعا: پاڪستان شماريات بيورو.[10][1]
خواندگي
[سنواريو]2023ع جي آدمشماريءَ موجب بهرام ٽائون ڪميٽي ۾ 10 سال ۽ ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي مجموعي خواندگي شرح 38.30 سيڪڙو هئي. مردن ۾ اها 50.94 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 24.91 سيڪڙو هئي.[11]
2017ع ۾ مجموعي خواندگي 42.50 سيڪڙو، مردن ۾ 54.67 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 29.63 سيڪڙو هئي.[10]
| آدمشماري | مجموعي | مرد | عورتون |
|---|---|---|---|
| 2017ع | 42.50٪ | 54.67٪ | 29.63٪ |
| 2023ع | 38.30٪ | 50.94٪ | 24.91٪ |
ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.[10][11]
2023ع ۾ 2,023 مرد ۽ 1,175 عورتون پرائمري پاس پر مئٽرڪ کان هيٺ تعليم رکندڙ هيون، جڏهن ته 1,296 مرد ۽ 422 عورتون مئٽرڪ يا ان کان مٿي پر ڊگري کان هيٺ تعليم رکندڙ هيون. 526 مرد ۽ 82 عورتون ڊگري يا ان کان وڌيڪ تعليم رکندڙ درج ٿيون.[11]
رهائش ۽ بنيادي سهولتون
[سنواريو]2023ع جي آدمشماريءَ ۾ بهرام ٽائون ڪميٽي ۾ 3,534 رهائشي گهر هئا. انهن مان 882 پڪا، 997 نيم پڪا ۽ 1,655 ڪچا هئا.[12]
| ڪل گهر | پڪا | نيم پڪا | ڪچا | پيئڻ جو پاڻي | بجلي | گئس | باورچی خانو | غسل خانو | بيت الخلا |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3,534 | 882 | 997 | 1,655 | 2,031 | 636 | 740 | 2,133 | 2,467 | 2,702 |
ذريعو: پاڪستان شماريات بيورو.[12]
2017ع ۾ شهر ۾ 3,372 گهر هئا؛ انهن مان 1,511 پڪا، 376 نيم پڪا ۽ 1,485 ڪچا گهر هئا.[10]
ٻولي
[سنواريو]بهرام سنڌي ٻوليءَ واري علائقي ۾ واقع آهي ۽ مقامي سماجي، تعليمي ۽ واپاري زندگيءَ ۾ سنڌي بنيادي ٻولي طور استعمال ٿئي ٿي.
سنڌ تعليم کاتي جي سرڪاري اسڪولي رڪارڊ ۾ بهرام ٽائون ڪميٽي جي ڪيترن اسڪولن لاءِ تدريسي ٻولي سنڌي درج ٿيل آهي.[13]
شهر ۽ ڀرپاسي ۾ مختلف سنڌي ۽ بلوچ برادرين جا ماڻهو آباد آهن؛ پر جديد آدمشماري ذات يا قبيلن موجب شهري انگ جاري نٿي ڪري، تنهنڪري ڪنهن هڪ برادريءَ جو عددي حصو مقرر ڪرڻ مناسب ناهي.
تعليم
[سنواريو]بهرام ميرو خان تعلقي جو هڪ اهم تعليمي مرڪز آهي. سنڌ تعليم کاتي جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهرام باقاعدي هاءِ اسڪول طور درج آهي، جنهن جو سيمس ڪوڊ 427020193 آهي.[14]
سرڪاري تعليمي رڪارڊ موجب بهرام ٽائون ڪميٽي ۾ هي اهم اسڪول شامل آهن:[13]
- گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهرام
- گورنمينٽ گرلز هاءِ اسڪول بهرام
- گورنمينٽ گرلز پرائمري اسڪول بهرام
- مختلف ڳوٺاڻين آبادين جا سرڪاري پرائمري اسڪول
سنڌ تعليم کاتي جي 2023ع واري استاد مقرري رڪارڊ ۾ به گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهرام کي TC Bahram، Taluka Miro Khan تحت درج ڪيو ويو آهي.[15]
صحت
[سنواريو]بهرام ۾ بنيادي صحت يونٽ بهرام موجود آهي. سنڌ جي صحت سهولتن جي رڪارڊ ۾ هن کي BHU Behram، District Kambar Shahdadkot طور درج ڪيو ويو آهي.[16]
صحت سهولتن جي هڪ ٻي فهرست ۾ پڻ BHU Behram کي ميرو خان تعلقي هيٺ ۽ پي پي ايڇ آءِ جي انتظام سان درج ڪيو ويو آهي.[17]
بهرام ۾ خانداني ڀلائي مرڪز پڻ قائم آهي، جنهن جو پراڻو سرڪاري پتو بنيادي صحت يونٽ ڀرسان، بُٺي روڊ، بهرام ڄاڻايو ويو آهي.[18]
2005ع ۾ ڊان رپورٽ ڪئي ته بهرام بنيادي صحت يونٽ جي ڪجهه عمارتن تي پوليس جو قبضو هو، جيڪو ان وقت ضلعي جي صحت سهولتن سان لاڳاپيل هڪ انتظامي مسئلو هو.[19]
پوليس ۽ امن امان
[سنواريو]بهرام ۾ پوليس اسٽيشن بهرام قائم آهي. سنڌ پوليس جي موجوده سرڪاري ويب سائيٽ تي PS Behram قمبر شهدادڪوٽ پوليس ضلعي جي پوليس اسٽيشنن مان هڪ طور درج آهي.[20]
سنڌ جي ضلعي عدالتن جي عدالتي رڪارڊن ۾ پڻ P.S. Behram سان لاڳاپيل فوجداري ڪيس درج ٿين ٿا، جنهن مان هن ٿاڻي جي باقاعدي عدالتي اختيار جي تصديق ٿئي ٿي.[21]
معيشت
[سنواريو]بهرام جي معيشت جو بنياد ڀرپاسي جي زرعي زمينن، زرعي واپار ۽ مقامي خدمتن تي آهي. ميرو خان تعلقو ۽ سڄو قمبر شهدادڪوٽ ضلعو سنڌ جي چانورن ۽ ڪڻڪ پيدا ڪندڙ اهم علائقن مان آهي.
شهر ۾ سارين جي صفائي ۽ چانور تيار ڪرڻ سان لاڳاپيل رائيس ملون، اناج جي خريد و فروخت، ريزڪي دڪان، زرعي دوائن ۽ ڀاڻ جا ڪاروبار، ننڍا ورڪشاپ ۽ روزاني استعمال جي شين جا دڪان مقامي معيشت جو حصو آهن.
شهر جو بازار وارو ڪردار ان ڪري به اهم آهي جو ڀرپاسي جي ڳوٺن جا رهواسي تعليم، علاج، خريداري، پوليس ۽ ٽرانسپورٽ لاءِ بهرام اچن ٿا.
ريلوي
[سنواريو]بهرام هيٺيون ريلوي اسٽيشن لاڙڪاڻو–شهدادڪوٽ–جيڪب آباد واري تاريخي ريلوي رستي تي واقع هئي. پاڪستان ريلوي جي اسٽيشنن جي تاريخي فهرستن ۾ ان جو ڪوڊ BRHN ڄاڻايو ويو آهي.[4]
ريلوي جي اچڻ سان وسنديءَ کي واپار، اچ وڃ ۽ آباديءَ جي واڌ ۾ فائدو ٿيو ۽ ننڍڙو ڳوٺ آهستي آهستي شهري مرڪز بڻيو.
پاڪستان ريلوي جي سرڪاري آڊٽ موجب لاڙڪاڻو–شهدادڪوٽ–جيڪب آباد سيڪشن 2009ع کان بند رهيو آهي.[7] ريلوي سروس جي بند ٿيڻ کان پوءِ اسٽيشن ۽ ريلوي سان لاڳاپيل ڍانچو غيرفعال ۽ زبون حالت ۾ اچي ويو.
روڊ ۽ آمدرفت
[سنواريو]ريلوي بند ٿيڻ کان پوءِ شهر جي آمدرفت جو دارومدار بنيادي طور روڊ ٽرانسپورٽ تي آهي. قمبر ۽ شهدادڪوٽ جي وچ وارو علائقائي رستو بهرام کي ضلعي جي ٻن وڏن شهرن سان ڳنڍي ٿو.
سنڌ حڪومت جي 2024ع واري پاڻي ۽ نيڪال بابت ماحولياتي رپورٽ ۾ ميرو خان تعلقي جي منصوبن تائين رسائي لاءِ قمبر کان شهدادڪوٽ طرف ويندڙ اين-455 شاهراهه واري پٽي جو ذڪر ڪيو ويو آهي.[22]
پوسٽ ۽ رابطي جون سهولتون
[سنواريو]بهرام جو پوسٽل ڪوڊ 77260 آهي ۽ پراڻن ۽ جديد سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ ڪيترن ڀرپاسي جي ڳوٺن لاءِ پتو P.O. Bahram استعمال ٿيل ملي ٿو.[23][9]
سماج
[سنواريو]بهرام ۽ ڀرپاسي واري علائقي ۾ مگسي، بروهي، کوسا ۽ ٻين سنڌي ۽ بلوچ برادرين جا ماڻهو آباد آهن. جديد سرڪاري آدمشماري ذاتين موجب تفصيلي انگ جاري نٿي ڪري، تنهنڪري انهن برادرين جو صحيح عددي تناسب بيان نٿو ڪري سگهجي.
روزمره جي زندگيءَ، اسڪولن، بازار ۽ مقامي رابطي ۾ سنڌي ٻولي غالب آهي.[13]
ڀرپاسي جا علائقا
[سنواريو]بهرام جي ڀرپاسي ۾ ڪيترائي ننڍا ڳوٺ ۽ وسنديون آهن، جن ۾:
- بُٺي
- حاڪم شاهه
- جاڙي جي ڊٻ
- ڪڙيرا
- ڪور محبت
- ٺارو واڍو
- ڀرمي
- بهرام مٿيون
سرڪاري روينيو رڪارڊ ميرو خان تعلقي ۾ بهرام هيٺيون ۽ بهرام مٿيون ٻنهي ديهن جي موجودگيءَ جي تصديق ڪري ٿو.[2]
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- 1 2 3 4 "Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "List of Dehs in Sindh" (PDF). Board of Revenue, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Behram Hathiun". Mapcarta. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Bahram Hathiun railway station". 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "The Profile of District Kamber Shahdadkot Sindh Pakistan". 2012. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Larkana–Jacobabad Light Railway". 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Audit Report 2022–23" (PDF). Auditor-General of Pakistan. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Larkana Railway Station: a historic site falls victim to state neglect". Daily Times. 12 June 2018. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "District and Taluka wise School Directory with old and new SEMIS ID – Kambar Shahdadkot" (PDF). Reform Support Unit, School Education and Literacy Department, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 4 5 "District Census Report Kambar Shahdadkot – Selected Population Statistics of Urban Localities, Census 2017" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "Table 33: Selected Population Statistics of Urban Localities, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 "Table 34: Selected Housing Statistics of Urban Localities, Census 2023" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- 1 2 3 "List of Schools – Annexure I" (PDF). Reform Support Unit, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "District and Taluka wise School Directory – Kambar Shahdadkot" (PDF). School Education and Literacy Department, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "JESTs District Kamber Shahdadkot" (PDF). School Education and Literacy Department, Government of Sindh. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Sindh Directory of Support Services" (PDF). 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "List of Health Facilities, BHUs and RHCs". 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Population Welfare Department Sindh – Service Centres". 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Hospital, health unit buildings occupied by police". ڊان. 6 September 2005. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Police Stations – Kambar Shahdadkot". سنڌ پوليس. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Release Writ – Police Station Behram". District Courts Sindh. 15 June 2024. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Environmental and Social Screening Report – District Qambar Shahdadkot" (PDF). Government of Sindh. May 2024. 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
- ↑ "Pakistan Postcodes" (PDF). 12 September 2026 تي حاصل ڪيل.
ٻاهريان ڳنڍڻا
[سنواريو]- پاڪستان شماريات بيورو
- سنڌ اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي کاتو آرڪائيو ڪيا ويا 2026-06-15 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- سنڌ پوليس آرڪائيو ڪيا ويا 2026-06-11 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.
- سنڌ زمين