بي اولادي
بي اولادي (Childlessness) مان مراد ٻار نه هجڻ جي حالت آهي. بي اولاديءَ جا ذاتي، سماجي يا سياسي اثر ٿي سگهن ٿا. بي اولادي، جيڪا ڪنهن چونڊ يا حالتن جي ڪري ٿي سگهي ٿي، ان کي رضاڪارانه بي اولادي (جنهن کي "چائلڊ فري" به چيو ويندو آهي) کان الڳ سمجهيو ويندو آهي، جنهن ۾ فرد پنهنجي مرضيءَ سان ٻار پيدا نه ڪندو آهي.
قسم
[سنواريو]رضاڪارانه (Voluntary)
[سنواريو]ذاتي پسند، يعني ٻار پيدا ڪرڻ جي جسماني، ذهني ۽ مالي صلاحيت هجڻ جي باوجود ٻار نه پيدا ڪرڻ جو فيصلو ڪرڻ.
غير رضاڪارانه (Involuntary)
[سنواريو]بانجھ پڻو (Infertility)، يعني ڪنهن فرد يا جوڙي جو حمل ٺهرائڻ جي صلاحيت نه رکڻ. هي غير رضاڪارانه بي اولاديءَ جو سڀ کان وڏو سبب آهي. ان جا ڪجهه قسم هي آهن:[1]
- قدرتي بانجھ پڻو: جيڪو قدرتي طور تي ڪنهن به سماج ۾ اٽڪل 2 سيڪڙو ماڻهن ۾ ٿئي ٿو.
- سماجي بانجھ پڻو: جنهن کي غربت سبب پيدا ٿيل بي اولادي به چيو ويندو آهي، جتي غريب عورتن جي صحت خراب حالتن جي ڪري متاثر ٿئي ٿي.
- حالتن جي ڪري بي اولادي: اهي ماڻهو جن کي مناسب ساٿي نه مليو هجي، يا وڏي عمر ۾ ڪوشش جي باوجود حمل نه ٺهيو هجي، يا طبي مسئلن جهڙوڪ PCOS جو شڪار هجن.
ان کان علاوه، ذهني صحت جا مسئلا يا مالي وسيلن جي کوٽ به اهڙا سبب آهن جيڪي والدين کي ٻار جي پرورش کان روڪي سگهن ٿا.
آمريڪا ۾ انگ اکر (Statistics in the United States)
[سنواريو]19هين صديءَ جي آخر ۾ آمريڪا ۾ تعليم ۽ آمدني گهٽ هجڻ ڪري سماجي بانجھ پڻو وڌيڪ هو. 1918ع جي انفلوئنزا وبا دوران حامله عورتن ۾ حمل ضايع ٿيڻ جا ڪيس وڌيا. 1970ع جي ڏهاڪي ۾ هر 10 مان 1 عورت بي اولاد هئي، پر 2010ع تائين اهو انگ وڌي هر 5 مان 1 ٿي ويو آهي.[2]
2016ع جي انگ اکرن موجب، آمريڪا ۾ پيدائش جي شرح 1909ع کان وٺي سڀ کان گهٽ سطح (59.8 پيدائش في 1,000 عورتون) تي پهچي وئي آهي.[3]
غير رضاڪارانه بي اولاديءَ جا حل
[سنواريو]طبي مداخلت ذريعي بانجھ پڻي جو علاج ممڪن آهي. ڪجهه آپشن هي آهن:
- مصنوعي حمل (Artificial Insemination): اسپرم کي گڏ ڪري سڌو سنئون رحم ۾ داخل ڪرڻ.
- ان ويٽرو فرٽيلائيزيشن (IVF): جنهن کي عام ٻوليءَ ۾ "ٽيسٽ ٽيوب بيبي" چيو ويندو آهي. آمريڪا ۾ هر سال اٽڪل 50,000 ٻار هن طريقي سان پيدا ٿين ٿا.[4]
- ٻار گود وٺڻ (Adoption): ڪنهن ٻئي جي ٻار کي قانوني طور پنهنجو ڪرڻ.
- سروگيسي (Surrogacy): ڪنهن ٻي عورت جي رحم ذريعي ٻار پيدا ڪرڻ.
اثرات
[سنواريو]نفسياتي (Psychological)
[سنواريو]غير رضاڪارانه بي اولاديءَ جو شڪار ماڻهو اڪثر دٻاءُ، پريشاني (Anxiety) ۽ ذهني دٻاءُ (Depression) جو شڪار ٿي ويندا آهن، جيڪو ڪنهن پياري جي وفات جهڙو صدمو هوندو آهي.[5]
سياسي (Political)
[سنواريو]تاريخ ۾ بي اولاديءَ جا وڏا سياسي اثر رهيا آهن، خاص طور تي شاهي خاندانن ۾ جتي وارث جي ضرورت هوندي هئي:
- هينري اٺين (Henry VIII): پنهنجي پهرين زال ڪيٿرين کي صرف ان ڪري طلاق ڏني جو هن کي پٽ (وارث) نه هيو، جنهن جي ڪري انگلينڊ ۾ مذهبي سڌارا (English Reformation) آيا.
- ايلزبيٿ پهرين (Elizabeth I): بي اولاد هئي ۽ شادي نه ڪرڻ جو فيصلو ڪيائين، جنهن سان ٽيوڊر خاندان جو خاتمو ٿيو.
- راڻي ايني (Queen Anne): 17 ڀيرا حامله ٿي پر ڪو به ٻار زنده نه رهيو، جنهن ڪري برطانيه جو تخت هينوور خاندان ڏانهن منتقل ٿيو.
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Fertility and Childlessness in the United States". American Economic Review. 2015-01-01.
- ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Time20130812". - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "CNN20160811". - ↑ حوالي جي چڪ: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs named "Hammond". - ↑ Lechner (2007). "Definite involuntary childlessness: psychological distress". Human Reproduction.