بئڪٽيريا

بيڪٽيريا Temporal range: سانچو:پنڊپھڻ جو ھڪ ڊگھو دور
اليڪٽرانڪ خوردبيني ذريعي ڪيل اشريڪيا ڪولي(Escherichia coli) جي بسيلس بيڪٽيريا جي جاچ
سائنسي درجا بندي
Unrecognized taxon (fix):	بئڪٽيريا
بڻ بڻياد
ايسڊوبئڪٽيريا ايڪٽينوبئڪٽيريا ايڪئيفيسي آرمئٽائموناڊيٽز بئڪٽيروئاڊيٽز ڪالڊائسريڪا ڪلاميڊيئا ڪلوروبي ڪلوروفليڪسي ڪرسيئوجينيٽز ڪوپروٿرموبئڪٽيروٽا سائنوبئڪٽيريا ڊيفريبئڪٽيريس ڊائنوڪاڪس-ٿرمو ڊڪٽيوگلومي الوسيمائڪروبيا فائبروبئڪٽيريز فرميڪيوٽز فوسوبئڪٽيريا گميٽيموناڊيٽز لينٽسفائيراء نائٽروسپراء پلئنڪٽوماسيٽيز پروٽيوبئڪٽيريا اسپائروڪيٽيز سائنيرگسٽيٽز ٽينرڪيوٽز ٿرموڊيسلفوبئڪٽيريا ٿرموٽوگاء ويروڪاميڪروبيا
هم معنيٰ
يوبئڪٽيريا

سولو مثال

{{Automatic taxobox
|taxon = Cheiroglossa
|authority = C.Presl<ref name=POWO_17068350-1></ref>
|subdivision_ranks = Species
|subdivision =
  {{Linked species list
  |Cheiroglossa malgassica|(C.Chr.) Pic.Serm.
  |Cheiroglossa palmata|(L.) Presl
  }}
|subdivision_ref = <ref name=POWO_17068350-1></ref>
}}

{{Automatic taxobox
| fossil_range = [[Late Miocene]] – present, {{fossil_range|5.95|0}}
| image = Panthera tigris tigris Tidoba 20150306.jpg
| image_caption = [[Tiger|Tigress]] in [[Tadoba Andhari Tiger Reserve]]
| taxon = Panthera
| authority = [[Lorenz Oken|Oken]], 1816<ref name=CatSG2017></ref>
| subdivision_ranks = Extant species
| subdivision =
*''[[Tiger|Panthera tigris]]''
*''[[Snow leopard|Panthera uncia]]''
*''[[Jaguar|Panthera onca]]''
*''[[Lion|Panthera leo]]''
*''[[Leopard|Panthera pardus]]''
| subdivision_ref = <ref name=CatSG2017></ref>
}}

ٺاهڻ ۽ سنڀال

"غائب taxonomy template"

جيڪڏهن اوهان کي "

• This is a redirect.

1. چوريو سانچو:ڳاڙهو (fix):" وارو پيغام نظر اچي، ته ان جو مطلب هي ناهي ته اوهان خودڪار ٽيڪسو باڪس خراب ڪري ڇڏيو آهي. هن غلطي جو مطلب صرف ايترو آهي ته اوهان |taxon= لاءِ جيڪا قيمت ڏني آهي، ان لاءِ اڃا taxonomy template موجود ناهي.

taxonomy template ٺاهڻ

هن ڳاڙهي ۽ بدنما غلطي کي درست ڪرڻ شروع ڪرڻ لاءِ "fix" واري ڳنڍڻي تي ساڄي ڪلڪ ڪريو ۽ ان کي نئين tab يا نئين window ۾ کوليو. کليل صفحي تي اوهان هڪ اهڙو template سنواري رهيا هوندا، جيڪو صفحي جي عنوان جي آخر ۾ موجود ٽيڪسان سان لاڳاپيل هوندو. (taxonomy templates بابت مڪمل رهنمائي لاءِ taxonomy templates جو تعارف کان شروعات ڪريو.)

سڀ کان پهرين rank پيرا ميٽر ڀريو. ان لاءِ لاطيني نالو استعمال ڪريو. هتي ڪيترائي اختيار آهن (سپورٽ ٿيل ranks جي فهرست لاءِ Wikipedia:Automated taxobox system/taxonomy templates#rank ڏسو). ڪجهه مثال هي آهن:

• regnum
• phylum
• classis
• ordo
• familia
• tribus
• genus
• clade or cladus
• unranked

جيڪڏهن اوهان کي ڪو انتهائي غيرمعمولي درجو گهرجي، ته اوهان حقيقت ۾ سپورٽ ٿيل ranks مان ڪنهن بدران اهو پاڻ لکي به سگهو ٿا. ٿي سگهي ٿو اهو taxobox کي خراب ڪري ڇڏي، پر اهڙين حالتن لاءِ Wikipedia talk:Automated taxobox system موجود آهي.

اوهان ڏسندا ته |link= اڳ ئي ڀريل هوندو، جيئن:

link={{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}}

هي وڪي سنٽيڪس ۾ صفحي جي عنوان مان "Template:Taxonomy/" کان پوءِ وارو حصو وٺڻ لاءِ آهي. ٻين لفظن ۾، اهو ٽيڪسان جو نالو هوندو. اوهان ان کي جيئن آهي تيئن ڇڏي سگهو ٿا جيستائين ٽيڪسان جو نالو ان صفحي جو نالو نه هجي جنهن ڏانهن اهو ڳنڍي ٿو. مثال طور، ٽيڪسان Spheniscidae جو مضمون Penguin تي آهي. اهڙي حالت ۾ اوهان Penguin| کي {{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}} کان اڳ شامل ڪندا، جيئن:

link=Penguin|{{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|2|2}}

يا اوهان موجوده شيءِ کي مڪمل طور بدلائي هي به لکي سگهو ٿا:

link=Penguin|Spheniscidae

ان کان پوءِ |parent= پيرا ميٽر ايندو آهي. هتي اوهان کي رڳو فوري مٿئين والد ٽيڪسان جو نالو لکندڻو آهي، جيڪو وڏي اکر سان شروع ٿئي. |refs= پيرا ميٽر استعمال ڪري اهڙو ماخذ ڏيو، جيڪو ٻڌائي ته اهو ٽيڪسان انهيءَ parent taxon ۾ شامل آهي – جيئن جيڪڏهن ڪو پوءِ ان تي سوال کڻي ته حوالو موجود هجي. (رڳو اها حالت اهڙي ٿي سگهي ٿي، جتي اوهان هي پيرا ميٽر ڇڏڻ تي غور ڪريو، جڏهن اوهان WikiProject پاران منظور ٿيل taxonomy استعمال ڪري رهيا هجو، جهڙوڪ گلدار ٻوٽن لاءِ APG.)

جيڪڏهن اهو ناپيد ٿيل ٽيڪسان هجي، ته |extinct= پيرا ميٽر ۾ yes (يا true) ڀريو. جيڪڏهن اهو موجوده (extant) هجي، ته اوهان اها سڄي سٽ ڊليٽ به ڪري سگهو ٿا يا قيمت خالي ڇڏي سگهو ٿا.

هاڻي taxonomy template واري صفحي جو preview ڏسو. جيڪڏهن ڪابه error message نه هجي، ته اهو بند ڪريو. پوءِ واپس انهيءَ خودڪار ٽيڪسو باڪس ڏانهن وڃو جيڪو اوهان ٺاهي رهيا هئا. وري "preview" دٻايو، هاڻي اهو ٺيڪ هئڻ گهرجي. جيڪڏهن taxonomy template واري صفحي تي error messages هجن، ته گهڻو ڪري ان جو مطلب اهو آهي ته اوهان کي انهيءَ ٽيڪسان جي parent لاءِ به taxonomy template ٺاهڻو پوندو. ائين preview ڪندي ۽ ancestor taxa لاءِ taxonomy templates ٺاهيندي رهو، جيستائين "taxonomy missing" واريون غلطيون ختم نه ٿين.

species لاءِ خاص هدايتون

species وارا مضمون رڳو غيرمعمولي حالتن ۾ هي سانچو استعمال ڪن ٿا؛ ان جي بدران {{Speciesbox}} استعمال ڪيو وڃي. اهو صفحو ۽ ان جي دستاويزات ڏسو. غيرمعمولي حالتن جو ذڪر هيٺ ڪيو ويو آهي.

هن جو سبب اهو آهي ته جڏهن به {{Automatic taxobox}} کي |taxon=taxon-name سان استعمال ڪيو وڃي ٿو، ته "Template:Taxonomy/taxon-name" نالي سانچو يا ته اڳ ۾ موجود هجڻ گهرجي يا ٺاهڻو پوندو، جيئن taxon-name جي درجابندي واري جڳهه طئي ڪري سگهجي. پر species لاءِ اهو ضروري ناهي، ڇاڪاڻ ته species جي درجابندي واري جڳهه مڪمل binomial مان genus جو نالو ڪڍي معلوم ڪري سگهجي ٿي، ۽ پوءِ "Template:Taxonomy/genus-name" ڳوليو وڃي ٿو. تنهن ڪري {{Speciesbox}} جو استعمال گهڻو تعداد ۾ taxonomy templates ٺاهڻ جي ضرورت گهٽائي ٿو ۽ هڪ genus جي مختلف species لاءِ الڳ taxonomy هجڻ کان بچائي ٿو.

ڳنڍڻن کي ٿلهو ڪرڻ

جڏهن ڪنهن مضمون ۾ taxobox ڏيکاريو وڃي، ته جنهن ٽيڪسان بابت اهو مضمون هجي، ان جو نالو ٿلهي اکرن ۾ ڏيکاريو وڃڻ گهرجي. اهو ڪم صحيح هلڻ لاءِ ان جي taxonomy template ۾ |link= پيرا ميٽر صحيح هجڻ گهرجي. فرض ڪريو لاڳاپيل ٽيڪسان جو نالو taxon-name آهي ۽ جنهن مضمون ۾ اهو اچي ٿو ان جو عنوان article-title آهي. ته پوءِ "Taxonomy/taxon-name" واري template ۾:

• جيڪڏهن taxon-name ۽ article-title هڪجهڙا آهن، ته اوهان کي |link=taxon-name ڏسڻ گهرجي
• جيڪڏهن taxon-name ۽ article-title مختلف آهن، ته اوهان کي |link=article-title|taxon-name ڏسڻ گهرجي.

پڪ ڪريو ته link اهڙيءَ طرح داخل ٿيل هجي جو اهو سڌو انهيءَ ٽيڪسان جي مضمون ڏانهن وڃي، بغير ڪنهن redirect مان گذرڻ جي. جيڪڏهن صفحو منتقل ڪيو وڃي، ته ان مضمون ڏانهن ڳنڍيندڙ taxon template کي پڻ تازه ڪاري ڪرڻي پوندي، جيئن صحيح ٿلهائي برقرار رهي.

taxobox header بدلائڻ

ڊيفالٽ طور taxobox جو header target taxon ۽ page title تي ٻڌل هوندو، ۽ جيڪڏهن اهو genus هجي ته پاڻمرادو مائل به ٿيندو (عام طور تي {{Automatic taxobox}} species لاءِ استعمال نه ٿيڻ گهرجي).

جيڪڏهن اوهان ٻيو header چاهيو ٿا، مثال طور عام نالو، ته پوءِ |name= ڏيو.

تصوير شامل ڪرڻ

|image=، |image_alt= ۽ |image_caption= پيرا ميٽر بلڪل ائين استعمال ڪريو جيئن {{Taxobox}} سان ڪيو ويندو آهي.

جيڪڏهن اوهان ٻي تصوير به چاهيو ٿا، ته |image2=، |image2_alt= ۽ |image2_caption= شامل ڪريو.

مترادفات

هي هڪ مثال آهي ته ڪنهن taxobox ۾ ڇا شامل ڪجي، جتي Genius ۽ Geniosus نالي ڏنل حيوانياتي ٽيڪسان جا مترادف هجن:

|synonyms=
* ''Genius'' {{small|[[Baggins]], 1934}}
* ''Geniosus'' {{small|[[Harvey]], 1734}}

(نباتاتي ٽيڪسانن لاءِ تاريخون نه ڏنيون وينديون آهن.) مترادفن جي ڊگهي فهرست لاءِ {{Genus list}} ۽ {{Taxon list}} داخلا کي آسان بڻائن ٿا. |synonyms_ref= ڀرڻ نه وسارجو.

ڪنهن ٽيڪسان کي زبردستي ڏيکارڻ

جيڪڏهن ڪنهن ننڍي درجي وارو خاص طور مشهور ٽيڪسان هجي، جيئن Theropoda (جنهن ۾ لڳ ڀڳ سڀ گوشت خور ڊائنوسار اچي وڃن ٿا)، ته گهڻو امڪان آهي ته اوهان چاهيو ته اهو هر انهيءَ taxobox ۾ ڏيکاريو وڃي جتي ممڪن هجي. ان ٽيڪسان جي taxonomy template ڏانهن وڃو. ان جي ڳنڍڻي "Template:Taxonomy/" کان پوءِ انهيءَ ٽيڪسان جي نالي تي مشتمل هوندي. مثال طور Theropoda جي صورت ۾ اها "Template:Taxonomy/Theropoda" هوندي. braces جي اندر ڪنهن به هنڌ |always_display=true وارو ڪوڊ شامل ڪريو، ته پوءِ اهو ٽيڪسان پنهنجي rank جي پرواه کان سواءِ هميشه ڏيکاريو ويندو.

taxonomy جي درستگي

هر خودڪار taxobox ۾ ساڄي پاسي واري بار جي آخر ۾ هڪ edit link هوندو آهي، جنهن تي "Scientific classification" لکيل هوندو آهي (as of  2019 اهو ڳاڙهي پينسل وارو icon هو). اهو ڳنڍڻو اوهان کي انهيءَ ٽيڪسان جي مڪمل taxonomy فهرست تائين وٺي وڃي ٿو.

اتي کان پوءِ اوهان ڪنهن ٽيڪسان جي نالي جي ڀرسان "Edit" تي ڪلڪ ڪري ان کي سنواري سگهو ٿا. ائين ڪرڻ سان اوهان لاڳاپيل Template:Taxonomy/ صفحي تائين پهچي ويندا، جتي اوهان مختلف parent، rank، display text، link، references، extinction status، يا "display always" جي قيمت مقرر ڪري سگهو ٿا. اوهان انهن templates مان ڪنهن هڪ ۾ به جيڪا تبديلي ڪندا، اها ان جي سڀني اولاد وارن taxa تي اثرانداز ٿيندي، تنهنڪري سنوار ڪندي اهو ذهن ۾ رکو.

غيرمعمولي حالتون

پڻ ڏسو: Wikipedia:Automated taxobox system/advanced taxonomy

ٽيڪسانن جي وڏي اڪثريت کي ضروري ٽيڪسانامي سانچا جنس ۽ ان کان مٿين درجي تي ٺهڻ بعد خودڪار ٽيڪساباڪسن مان ڪنهن هڪ وسيلي مڪمل طور پاڻمرادو سنڀالي سگهجي ٿو. انهيءَ پاڻمرادي عمل ۾ مناسب درجن جي نالن کي ترچو ڪرڻ به شامل آهي. تنهن هوندي به ڪجهه غيرمعمولي حالتون آهن جتي ٽيڪسان نالن جي هٿ سان فارميٽنگ گهربل هوندي آهي؛ مثال طور، جڏهن غيريقيني نالا ٻٽي چوٽين نشانين ۾ ڏيکاريا وڃن، يا candidatus نالن لاءِ International Code of Nomenclature of Prokaryotes ۾، تڏهن پاڻمرادو فارميٽنگ صحيح نموني ڪم نه ڪندي آهي.

انهن غيرمعمولي حالتن لاءِ جنس ۽ نوع جي نالن جو مڪمل وڪي-متن مهيا ڪري سگهجي ٿو.

• |taxon= هاڻي اهو سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ ٽيڪسان ڄاڻائي ٿو جيڪو ٽيڪسانامي سانچي ذريعي پاڻمرادو سنڀاليو ويندو
• جيڪڏهن اهو ٽيڪسان جنس نه هجي، ته |genus_text= جنس نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو، جنهن ۾ سڀ گهربل فارميٽنگ شامل هجي، جنهن ۾ ٿلهو متن به شامل آهي جيڪڏهن اهو ٽيڪساباڪس ۾ سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ نالو هجي. جيڪڏهن اهو سڀ کان هيٺيون درجو نه هجي، ته گهمڻ ڦرڻ لاءِ ڳنڍڻو شامل هجڻ گهرجي.
• |species_text= مختصر ڪيل نوع نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو، سڀني گهربل فارميٽنگ سميت، جنهن ۾ ٿلهو متن به شامل آهي جيڪڏهن اهو ٽيڪساباڪس ۾ سڀ کان هيٺيون درجو رکندڙ نالو هجي؛ نوع نالو لازمي طور مختصر ڪيل جنس نالي سان مڪمل هجي (مثال طور '''"''C.''" ''poecilonotus''''' جيڪو "C." poecilonotus پيدا ڪري)
• |binomial_text= ٻٽي نالي جو مڪمل وڪي-متن ڏئي ٿو (اهو متن جيڪو نوع واري ٽيڪساباڪس جي binomial خاني ۾ ظاهر ٿئي ٿو)، وري به سڀني گهربل فارميٽنگ سان؛ تنهن هوندي به ٻٽا نالا پاڻمرادو ٿلها ڪيا ويندا آهن، تنهنڪري هن عنصر ۾ اهو گهربل ناهي

جيڪڏهن مقالي جو عنوان غيرمعمولي فارميٽ وارو سائنسي نالو هجي، ته پوءِ مقالي جي عنوان جي فارميٽنگ لاءِ {{DISPLAYTITLE:...}} ۽ ٽيڪساباڪس جي فارميٽ ڪيل سرخي ڏيڻ لاءِ |name= به استعمال ڪرڻو پوندو.

مثال

{{DISPLAYTITLE:''Quassia'' sp. 'Mount Nardi'}}
{{Automatic taxobox
|name = ''Quassia'' sp. 'Mount Nardi'
|taxon = Quassia
|species_text = {{nowrap|'''''Q.'' sp. 'Mount Nardi''''}}
|binomial_text = ''Quassia'' sp. 'Mount Nardi'
}}

• جنس Quassia کان مٿي ٽيڪسانامي درجابندي ٽيڪسانامي سانچن مان حاصل ٿئي ٿي، شروعات Template:Taxonomy/Quassia کان ٿئي ٿي. ڳاڙهي پينسل واري آئڪن تي ڪلڪ اوهان کي هن سانچي ڏانهن وٺي ويندي.
• نوع واري قطار ۽ binomial خاني لاءِ وڪي-متن بلڪل جيئن ڏنو ويو آهي تيئن استعمال ٿيندو. (species text ۾ {{nowrap}} انهيءَ ڳالهه کي يقيني بڻائي ٿو ته نالي جا حصا ايندڙ سٽ تي نه وڃن؛ جيڪڏهن تصوير ٽيڪساباڪس کي ويڪرو ڪري ڇڏي ته اها ضرورت نه رهندي.)

{{DISPLAYTITLE:"''Colostethus''" ''poecilonotus''}}
{{Automatic taxobox
| name = "''Colostethus''" ''poecilonotus''
| taxon = Dendrobatidae
| genus_text = "''[[Colostethus]]''"
| species_text =  '''"''C.''" ''poecilonotus'''''
| binomial_text =  "''Colostethus''" ''poecilonotus''
| authority = [[Juan A. Rivero|Rivero]], 1991
}}

• خاندان Dendrobatidae کان مٿي ٽيڪسانامي درجابندي ٽيڪسانامي سانچن مان حاصل ٿئي ٿي، شروعات Template:Taxonomy/Dendrobatidae کان ٿئي ٿي. ڳاڙهي پينسل واري آئڪن تي ڪلڪ اوهان کي هن سانچي ڏانهن وٺي ويندي. جنس لاءِ ڪو ٽيڪسانامي سانچو استعمال نٿو ٿئي.
• جنس ۽ نوع جي قطارن، گڏوگڏ binomial خاني لاءِ، وڪي-متن بلڪل جيئن ڏنو ويو آهي تيئن استعمال ٿيندو. (نوع جي وڪي-متن ۾   نالي جي ٻن حصن کي الڳ سٽن تي اچڻ کان روڪي ٿو؛ اهو هر وقت ضروري ناهي.)

ٽريڪنگ/سارسنڀال زمرا

• Category:خودڪار ٽيڪسوباڪس صفائي (0)
• Category:خودڪار ٽيڪسوباڪس جيڪي دستي پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا (0)
• Category:صفحا جيڪي اڻڄاتل پيرا ميٽرن سان خودڪار ٽيڪسوباڪس استعمال ڪن ٿا (0)

حاشيا

بيڪٽيريا (Bacteria) اسم عام، واحد بيڪٽيريم (bacterium) هڪ-گھرڙي واري جاندارن، پروڪئريوٽس جو ھڪ نمونو آهي. ان مان جاندارن جو ھڪ وڏو دائرو، پروڪئريوٽا ٺھي ٿو. ھي ڪجهه مائڪرو ميٽرن جي ماپ جا ٿين ٿا ۽ اھي بيڪٽيريائي گھرڙي جي بناوٽ وارا ھوندا آھن جن جون شڪليون مختلف ھونديون آھن. ھڪڙا ڪاڪس (coccus) يعني گول بال جي شڪل جھڙا، ٻيا بسيلس (bacillus) يعني راڊ جي شڪل جھڙا ۽ ٽيان وري اسپائرل (spiral) يعني پيچدار شڪل وارا. بيڪٽيريا انھن جاندارن ۾ اچن ٿا جيڪي سڀ کان اول ڌرتيء تي پيدا ٿيا ۽ ھن وقت ڌرتيءَ تي سڀ کان وڌيڪ تعداد انھن جو آهي.

اھي مٽي، پاڻي، تيزابي چشمن، تابڪاري واري ڪچري، ۽ زمين جي اونھي تھن ۾، جانورن ۽ ٻوٽن ۾ بطور پراجي، مفت خور (parasites) جاندارن جي رھندا آھن. انھن مان اڪثر جي باري ۾ بيان نہ ٿو ڪري سگھجي. بيڪٽريا جي حياتياتي بڻياد اھڙين جنسن وارا آهن جيڪي ليبارٽرين ۾ وڌن ٿيون.

بيڪٽيريا جي اڀياس کي بيڪٽيريالاجي چون ٿا جيڪامائڪرو بائيولاجي جي ھڪ شاخ آھي. جيڪڏھن ان جي وزن ۾ ڀيٽ مٽيء جي ھڪ گرام سان ڪبي تہ اھو چار ڪروڙ بيڪٽريا جي برابر ٿيندو. جي ان جي ڀيٽ تازي پاڻيءَ جي ھڪ ملي لٽر سان ڪبي تہ ڏھ لک بيڪٽيريائي جيوڙن جي برابر ٿيندو. ڌرتي تي اندازي مطابق بيڪٽيريائي جيوڙن جو تعداد 5×10³⁰ آھي. بئڪٽيريا، عام ٻوٽن کان بلڪل مختلف هڪ گهرڙي وارا جاندار ٿين ٿا. هن جي ماپ تقريباً هڪ مائڪران ٿئي ٿي. هن ۾ عام طور تي سائو مادو، ڪلوروفل نٿو ٿئي ۽ هي پنهنجو کاڌو پاڻ تيار نه ڪندا آهن، تنهنڪري هنن کي هيٽروٽروڦڪ (Hetero trophic) چئبو آهي. بئڪٽيريا تمام ننڍا هوندا آهن. انهن کي گول بال، سيخ ۽ لڙهين وانگر شڪل ڏنل هوندي آهي. بئڪٽيريا جي گهرڙن جي بناوت تمام سادي ٿئي ٿي. هن کي نيوڪليئس ۽ ٻيون بناوتون نه هونديون آهن. زندگيءَ لاءِ هي فائديمند به هوندا آهن ته نقصانڪار به. نقصانڪار بئڪٽيريا ساهوارن ۾ مختلف بيمارين جو باعث بڻجندا آهن. سڀ کان اول انتوني وان ليونھوئڪ سال 1875ع ۾ بيڪٽريا دريافت ڪيو.

سڀني جانورن وانگر، انسانن ۾ بيڪٽيريا جي وڏي تعداد (تقريبن 10^13 کان 10^14) آهي. گھڻا گٽ (gut) ۾ آھن، جيتوڻيڪ چمڙي تي گھڻا آھن. جسم ۾ ۽ ان تي اڪثر بيڪٽيريا بي ضرر هوندا آهن يا مدافعتي نظام جي حفاظتي اثرن جي ڪري پيش ڪيا ويندا آهن، ۽ ڪيترائي فائديمند هوندا آهن، خاص ڪري گٽ ۾. تنهن هوندي به، بيڪٽيريا جون ڪيتريون ئي قسمون بيماريون آهن ۽ ڦهلندڙ بيماريون آهن، جن ۾ کولرا، سيفيلس، اينٿراڪس، تپ دق، ٽيٽينس ۽ بئبونڪ پليگ شامل آهن. سڀ کان وڌيڪ عام جاندار بيڪٽيريا بيماري، ساهه جو انفيڪشن آهن. اينٽي بايوٽڪ دوائون بيڪٽيريل انفيڪشن جي علاج لاءِ استعمال ٿينديون آهن ۽ زراعت ۾ پڻ استعمال ٿينديون آهن، اينٽي بايوٽڪ مزاحمت کي وڌندڙ مسئلو بڻائيندي. بيڪٽيريا گندي پاڻي جي علاج ۽ تيل جي ڦڦڙن کي ٽوڙڻ، خمير جي ذريعي پنير ۽ دہی جي پيداوار، کان کني جي شعبي ۾ سون، پيليڊيم، ٽامي ۽ ٻين دھاتن جي وصولي (بائيو مائننگ، بائيو ليچنگ) ۾ اهم آهن، انهي سان گڏ بايو ٽيڪنالاجي، ۽ اينٽي بايوٽيڪس ۽ ٻين ڪيميائي جي پيداوار.

هڪ دفعي ٻوٽن جي حيثيت سان سمجهيو ويندو آهي جيڪو طبقو شيزومائسيٽس ("فيشن فنگس") ٺاهيندو آهي، بيڪٽيريا هاڻي پروڪاريوٽس جي طور تي درجه بندي ڪئي وئي آهي. جانورن جي سيلن ۽ ٻين يوڪريوٽس جي برعڪس، بيڪٽيريا سيلن ۾ نيوڪليس شامل نه آهي ۽ گهٽ ۾ گهٽ جھلي سان جڙيل عضون کي بندرگاهن تي مشتمل آهي. جيتوڻيڪ بيڪٽيريا جي اصطلاح ۾ روايتي طور تي سڀئي پروڪاريوٽس شامل آهن، سائنسي درجه بندي 1990 جي ڏهاڪي ۾ دريافت ٿيڻ کان پوءِ تبديل ٿي وئي ته پروڪريوٽس جاندارن جي ٻن مختلف گروهن تي مشتمل آهن جيڪي هڪ قديم عام اباڻي کان ارتقا پذير ٿيا. انهن ارتقائي ڊومينز کي بيڪٽيريا ۽ آرڪيا سڏيو ويندو آهي.

بيڪٽريا جي دائري جون تقسيمون

زندگيءَ جي ھن دائري کي ٻن تقسيمن يا ڪنگڊمز ۾ ورھايو ويو آهي:

1. مونيرا تقسيم
2. پروڪئريوٽ تقسيم

فائيلا

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بيڪٽيريل فائلا

هيٺ ڏنل فائلا کي صحيح طور تي بيڪٽيرياولوجيڪل ڪوڊ جي مطابق شايع ڪيو ويو آهي:

• ايسڊوبئڪٽيريوٽا
• ايڪٽينومائسيٽوٽا
• ايڪويفيڪوٽا
• آرمئٽائموناڊوٽا
• آرٽريبئڪٽيروٽا
• بئسيلوٽا
• بئڪٽيريوڊوٽا
• بئلنيولوٽا
• ڊيلووبريونوٽا
• ڪئلڊيسيريڪوٽا
• ڪئلڊيٽريڪوٽا
• ڪئمپائلوبئڪٽيروٽا
• ڪلئميڊيئوٽا
• ڪلوروبائيوٽا
• ڪلوروفليگزوٽا
• ڪريسيوجينوٽا

ڪوپروٿرموبئڪٽيروٽا

• سائنوبئڪٽيريوٽا
• ڊيفريبئڪٽيريوٽا
• ڊائنوڪوڪوٽا
• ڊڪٽيوگلوموٽا
• الوسيمائڪروبايوٽا
• فائبروبئڪٽيريوٽا
• فوسوبئڪٽيريوٽا
• جئماٽيموناڊوٽا
• اگنئويبئڪٽيريوٽا
• لئنٽيسفئروٽا
• مائڪوپلازماٽوٽا
• مائزوڪوڪوٽا
• نائٽروسپينوٽا
• نائٽروسپائروٽا
• پلئنڪٽومائسيٽوٽا
• سيڊوموناڊوٽا
• روڊوٿرموٽا
• اسپائروڪئٽوٽا
• سائنيرجسٽوٽا
• ٿرموڊيسلفوبئڪٽئريوٽا
• ٿرمومائڪروبائيوٽا
• ٿرموٽوگوٽا
• ويروڪومائڪروبائيوٽا
• پروٽيوبئڪٽيريا

خارجي لنڪس

• On-line text book on bacteriology (2015) آرڪائيو ڪيا ويا 2008-09-13 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.