بيچيني
بيچيني يا پريشاني (Anxiety) ذهن جي هڪ اهڙي تڪليف يا بي آرامي واري حالت آهي جيڪا خطري يا بدقسمتي جي خوف سبب پيدا ٿيندي آهي.[1] گهڻو ڪري، بيچيني ۾ مبتلا ماڻهو وڏي فڪر (worry) محسوس ڪندا آهن. ان جون جسماني علامتون پڻ ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ مٿي ۾ سور يا معدي جي خرابي.
بيچيني هڪ تمام عام انساني جذبو آهي ۽ اڪثر ڪري خوف، دهشت (panic)، ۽ لڙو يا ڀڄو ردعمل (fight or flight response) سان لاڳاپيل هوندو آهي.[2] بيچيني پيدا ڪندڙ دٻاءُ (stress) جي مقدار هر شخص لاءِ مختلف ٿي سگهي ٿي، پر بنيادي سببن ۾ نوڪري جو ختم ٿيڻ، ڪنهن پياري جي وفات، يا ڪو حادثو شامل ٿي سگهي ٿو. اڪثر ماڻهن ۾، بيچيني وقت گذرڻ سان ختم ٿي ويندي آهي ۽ هو پنهنجي نارمل حالت ۾ اچي ويندا آهن.
پر ڪجهه ماڻهو ڊگهي عرصي تائين سخت بيچيني جو شڪار رهن ٿا، جيڪا سندن زندگي کي ڏکيو بڻائي ڇڏي ٿي. اهڙين حالتن کي پريشاني جون بيماريون (anxiety disorders) چيو ويندو آهي، جن جو علاج نفسياتي علاج (therapy) ۽ دوائن سان ڪري سگهجي ٿو.
عام علامتون
[سنواريو]بيچيني جي عام علامتن ۾ شامل آهن: هر وقت ٿڪاوٽ محسوس ڪرڻ، پرسڪون نه ٿي سگهڻ، اعتماد جي کوٽ، گهٽ خود اعتمادي، عوامي هنڌن تي وڃڻ کان ڊڄڻ (حيا)، سماجي ميل جول کان خوف، وسوسا، غلطيون ڪرڻ جو ڊپ، ڊيڄاريندڙ خواب، ننڊ جي خرابي، گهڻو روئڻ، مٿي جو سور، معدي جا مسئلا، الٽي محسوس ٿيڻ، ۽ عضون ۾ سور.
بيچيني جي حملي (Anxiety Attack) جون علامتون
[سنواريو]- پگهر اچڻ
- ڏڪڻ يا ڏڪڻي محسوس ٿيڻ
- دل جو زور سان ڌڙڪڻ (palpitations)
- ساهه جي تڪليف
- هٿن ۽ پيرن ۾ سنسناهٽ محسوس ٿيڻ
- موت جو خوف محسوس ٿيڻ يا اهو لڳڻ ته دل جو دورو (heart attack) پوي پيو.
طب ۽ علاج
[سنواريو]اهي علامتون بيچيني جي سڃاڻپ ڪن ٿيون، پر اهي ٻين طبي مسئلن جي نشاني پڻ ٿي سگهن ٿيون، تنهنڪري پهرين ڪنهن ڊاڪٽر سان رجوع ڪرڻ ضروري آهي.
ڊاڪٽر عام طور تي اينٽي ڊيپريسنٽس (antidepressants) يا بيٽا بلاڪرز (beta blockers) جهڙيون دوائون تجويز ڪندا آهن. اهي اثرائتيون آهن پر انهن جا اثرِ بد (side effects) پڻ ٿي سگهن ٿا. ياد رهي ته اهي دوائون اوچتو بند نه ڪرڻ گهرجن، ڇو ته ان سان بدترين اثر پيدا ٿي سگهن ٿا.
غير دوائي علاج به مقبول ٿي رهيا آهن، جهڙوڪ: مراقبو (meditation)، يوگا (yoga)، ادراڪي ورتاءُ جو علاج (CBT)، ۽ ايڪيوپنڪچر.
بيچيني جون بيماريون (Anxiety disorders)
[سنواريو]بيچيني جون بيماريون مختلف قسمن جون ٿينديون آهن، جن جي تشخيص هڪ ماهر ڪري سگهي ٿو:
ذهني بيماريون
[سنواريو]- وسوسي واري بيماري (OCD): جڏهن ڪو شخص اڻوڻندڙ خيالن جي ڪري ڪي خاص ڪم (جهڙوڪ بار بار هٿ ڌوئڻ) ڪرڻ تي مجبور هجي.
- حادثي کان پوءِ جو دٻاءُ (PTSD): ڪنهن خوفناڪ ماضي جي واقعي (جهڙوڪ جنگ يا حادثي) مان ٻاهر نه نڪري سگهڻ.
مخصوص شين جو خوف (Phobias)
[سنواريو]- جانورن کان خوف: جهڙوڪ **ارڪنوفوبيا** (ڪوريئڙن جو خوف).
- حالتن جو خوف: **اگورافوبيا** (هجوم جو خوف)، **ايڪروفوبيا** (اوچائي جو خوف).
- ٻين قسمن جي خوفن لاءِ ڏسو: List of phobias.
عام
[سنواريو]- عام پريشاني جي بيماري: هر وقت ڪيترين ئي شين بابت حد کان وڌيڪ فڪر ڪرڻ.
- دهشت جي بيماري: جڏهن ڪنهن ماڻهو کي اوچتو دهشت جا حملا (panic attacks) ٿين.
غير طبي ۽ مذهبي علاج
[سنواريو]مذهبي عبادتون ۽ ذڪر پڻ بيچيني جي حالت کي پرسڪون ڪرڻ ۾ مدد ڪن ٿا. مختلف مطالعن مان معلوم ٿيو آهي ته مذهبي رسمن سان ذهن کي سڪون ملي ٿو.[3]
لاڳاپيل صفحا
[سنواريو]- ڊيپريشن (ذهني حالت)
- ڊيپريشن (ذهني بيماري)
- وجوديت (Existentialism)
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Anxiety | Define Anxiety at Dictionary.com".
- ↑ "What Is Generalized Anxiety Disorder?". WebMD. https://www.webmd.com/anxiety-panic/understanding-anxiety-basics.
- ↑ "A preliminary study of the acute effects of religious ritual on anxiety". Journal of Alternative and Complementary Medicine. PMID 18307389.