بلوز
بلوز (Blues) موسيقيءَ جي هڪ صنف ۽ فارم آهي جيڪو 1860ع جي ڏهاڪي ۾ آمريڪا جي ڏکڻ وارن علائقن (Deep South) ۾ افريقي-آمريڪي برادريءَ ۾ پيدا ٿيو. هيءَ موسيقي افريقي-آمريڪي ثقافت جي روحاني گيتن (Spirituals)، ڪم دوران ڳايو ويندڙ گيتن ۽ لوڪ داستانن مان نڪتي آهي.
موسيقيءَ جا خاص عنصر
[سنواريو]بلوز موسيقيءَ جي سڃاڻپ ان جي مخصوص نموني ۽ سرن مان ٿئي ٿي:
- ڪال اينڊ رسپانس: هڪ جملي يا سُر جي جواب ۾ ٻيو جملو ڳائڻ.
- بلو نوٽس (Blue notes): اهي سُر جيڪي لئي ۾ معمولي تبديليءَ (Flattened pitch) سان وڄايا وڃن ٿا ته جيئن اداسي يا جذبات جو احساس ٿئي.
- ٽويلو-بار بلوز (12-bar blues): هي بلوز جي سڀ کان عام بناوٽ آهي جنهن ۾ 12 پٽيون (Bars) استعمال ٿين ٿيون.
- گروو (Groove): بار بار دهرايو ويندڙ تال جيڪو هڪ مخصوص ڪيفيت پيدا ڪري ٿو.
تاريخي پس منظر ۽ ارتقا
[سنواريو]بلوز جي شروعات غلامي واري دور جي خاتمي کانپوءِ ٿي، جڏهن اڳوڻن غلامن کي پنهنجي فن جي اظهار جي آزادي ملي.
- شروعاتي دور: شروعات ۾ هي رڳو آواز جي صورت ۾ هئي جنهن ۾ گٽار يا ٻين سازن جو استعمال گهٽ هو. گيتن جا ٻول اڪثر ڪري نسلي متڀيد، غربت ۽ افريقي-آمريڪي برادريءَ جي ڏکين حالتن تي ٻڌل هوندا هئا.
- AAB پيٽرن: 20هين صديءَ جي شروعات ۾ هڪ مخصوص انداز مشهور ٿيو جنهن ۾ پهرين سٽ کي ٻه ڀيرا دهرايو ويندو هو ۽ ٽين سٽ نتيجي طور ڳائي ويندي هئي.
صنفون ۽ اثر
[سنواريو]ٻي عالمي جنگ کانپوءِ بلوز موسيقي ايڪوسٽڪ (Acoustic) مان اليڪٽرڪ (Electric) ۾ تبديل ٿي، جنهن جي نتيجي ۾ هيٺيان انداز مشهور ٿيا:
- ڊيلٽا بلوز (Delta blues): مسيسپي ڊيلٽا مان پيدا ٿيل انداز.
- شڪاگو بلوز (Chicago blues): اليڪٽرڪ گٽار تي ٻڌل شهري انداز.
- بلوز راڪ: 1960ع جي ڏهاڪي ۾ راڪ موسيقيءَ سان ميلاپ ذريعي پيدا ٿيل صنف.
اڄڪلهه جاز، راڪ اينڊ رول ۽ پاپ موسيقيءَ جو بنياد بلوز تي رکيل آهي.