مواد ڏانھن هلو

بلاسپور

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
بلسپور
ميٽروپولس
ڇتيس ڳڙھ جي قانوني راڄڌاني
مٿي کان، کاٻي کان ساڄي طرف: بلسپور جنڪشن ريلوي اسٽيشن، ڇتيس ڳڙھ هاءِ ڪورٽ، بلسپور–ناگپور وندے ڀارت ايڪسپريس، ڀيم ڪيچڪ مندر، ملهر، ماهمائيه مندر، بلسپور هوائي اڏي.
Nickname: 
عدالتي راڄڌاني
بلسپور is located in
بلسپور
بلسپور
ڇتيس ڳڙھ، ڀارت ۾ مقام
Coordinates: 22°05′N 82°09′E / 22.09°N 82.15°E / 22.09; 82.15
ملڪ ڀارت
رياستڇتيس ڳڙھ
ضلعوبلسپور
Named afterبلسا بائي
Government
 • Bodyبلسپور ميونسپل ڪارپوريشن
 • ميئرپوجا وڌاني (ڀارتيه جنتا پارٽي)
 • پارليامينٽ ميمبرٽوکن ساھو
 • قانون ساز اسيمبلي جو ميمبرامَر اگروال
 • ضلعي ڪليڪٽرشري سنجي اگروال (آءِ اي ايس)
Area
 • Total
205 km2 (79 sq mi)
 • Rankٻيون
Elevation
207 m (679 ft)
Population
 (2011)
 • Total
365,579
 • Rank57هون
ٻوليون
 • سرڪاريهندي، ڇتيسڳڙهي
Time zoneUTC+5:30 (ڀارتي معياري وقت)
پن ڪوڊ
495001، 495003، 495004، 495006 (بلسپور)[1]
ٽيليفون ڪوڊ 3122107752
Vehicle registrationسي جي-10
Websitewww.bilaspur.nic.in

بلسپور هڪ شهر آهي جيڪو بلسپور ضلعي ۾ ڀارت جي ڇتيس ڳڙھ رياست ۾ واقع آهي.[2] بلسپور، بلسپور ضلعي ۽ بلسپور ڊويزن جو انتظامي صدر مقام آهي. ڇتيس ڳڙھ هاءِ ڪورٽ، جيڪا بوڌري، ضلعو بلسپور ۾ واقع آهي، هن شهر کي رياست جي ’’نيادياني‘‘ (قانوني راڄڌاني) جو لقب عطا ڪيو آهي. هي شهر اتر اوڀر ڇتيس ڳڙھ علائقي جو واپاري ۽ ڪاروباري مرڪز پڻ آهي. بلسپور ڀارتي ريلوي لاءِ به انتهائي اهم شهر آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي ڏکڻ اوڀر مرڪزي ريلوي زون (ايس اي سي آر) ۽ بلسپور ريلوي ڊويزن جو هيڊڪوارٽر موجود آهي. بلسپور ڏکڻ اوڀر ڪوئلا فيلڊز لميٽيڊ جو به صدر مقام آهي. ڇتيسڳڙھ جو سڀ کان وڏو بجلي گهر، جيڪو اين ٽي پي سي هلائي ٿي، سيپات ۾ واقع آهي. سيپات ۾ پاور گرڊ علائقي جي ٻين بجلي گهرن مان بجلي گڏ ڪري، دنيا جي ڊگهي ايڇ وي ڊي سي لائينن مان هڪ ذريعي دهلي ڏانهن منتقل ڪري ٿي. بلسپور پنهنجي خوشبودار چانورن جي قسم ’’دوبراج‘‘، هٿڪتري سان اُڻيل رنگين نرم ڪوسا ريشم جي ساڙين لاءِ مشهور آهي.[3] بيسڪ تسار ريشم ڪِرڙي ٻج تنظيم (بي ٽي ايس ايس او) (website)، جيڪا مرڪزي ريشم بورڊ، ڀارت سرڪار جي ماتحت آهي، ڀرپاسي وارن علائقن مان نيوڪليس ۽ بنيادي تسار ٻج گڏ ڪري، تيار ڪري ۽ فراهم ڪري ٿي. ڀارتي معياري وقت (آءِ ايس ٽي)، جيڪو سڄي ڀارت ۾ لاڳو آهي ۽ جنهن جو وقتي فرق UTC+05:30 آهي، شهر کان لڳ ڀڳ 30 ڪلوميٽر اوڀر طرف گذري ٿو. بلسپور انهن 100 ڀارتي شهرن مان هڪ آهي، جن کي اسمارٽ سٽي منصوبي تحت ترقي ڏني پئي وڃي.[4]

تاريخ

[سنواريو]

تاريخي طور تي بلسپور ڏکڻ ڪوسل جو حصو رهيو آهي ۽ اهو ملهر، ڇتيسڳڙھ (قديم ملر)، سرپور (قديم شريپورا)، ٽومن (قديم ٽمنا) ۽ رتنپور (قديم رتنپورا) جهڙين راڄڌانين جي ويجهو واقع هو. پنجين صدي عيسويءَ کان پوءِ هن علائقي تي ڪلاچوري گهراڻو حڪمراني ڪندو رهيو. رتنپور مختلف دورن ۾ ڪيترن ئي گهراڻن دوران ڇتيسڳڙھ رياست جي تاريخي راڄڌاني رهيو. بلسپور شهر کي خاص اهميت لڳ ڀڳ 1741ع ۾ ملي، جڏهن مرهٽا سلطنت جي دور ۾ هڪ مرهٽا عملدار هتي رهائش اختيار ڪئي ته جيئن رتنپور جي حڪمران گهراڻي تي ڪنٽرول قائم رکي. 1818ع ۾ ٽئين اينگلو-مرهٽا جنگ دوران ڀوسلي گهراڻي جي شڪست کان پوءِ بلسپور ضلعي جو انتظام برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني پنهنجي هٿ ۾ ورتو. ناگپور جي ڀوسلي راڄ هيٺ بلسپور ۾ ڪيترائي صوبيدار يا زميندار موجود هئا، جن ۾ اڪبر خان، وزير خان، ساو ۽ ٻيا شامل هئا. بلسپور ضلعو 1861ع ۾ قائم ڪيو ويو، جنهن کان پوءِ 1867ع ۾ بلسپور ميونسپلٽي وجود ۾ آئي.[5] برطانوي انتظاميه بلسپور ضلعي ۾ ڏڪار جا ڪيترائي دور درج ڪيا، جن ۾ 1828–1829ع، 1834–1835ع، 1845–1846ع، 1868–1869ع ۽ 1899–1900ع شامل آهن. 1868–1869ع ۽ 1899–1900ع ۾ برساتون تقريبن مڪمل طور ناڪام ٿي ويون، جنهن سبب سخت تڪليف، لڏپلاڻ ۽ ڳوٺن جي ويران ٿيڻ جا واقعا پيش آيا. 1868–1869ع واري ڏڪار کان پوءِ لڳ ڀڳ 25 ورهيه خوشحالي رهي؛ پر 1895ع ۾ فصل انتهائي خراب ٿيو، 1896ع ۾ مڪمل فصل تباهه ٿي ويو ۽ 1897ع تائين سخت ڏڪار جاري رهيو. ان سال موت جي شرح ڇهن ماڻهن مان هڪ تائين پهچي وئي. 1897ع واري ڏڪار کان پوءِ ٻه سال سٺا رهيا، پر 1899ع ۾ مونسون مڪمل طور ناڪام ٿي ويو ۽ چانورن جو فصل مڪمل طور تباهه ٿي ويو. گرو گھاسي داس (1756–1836ع) 1820ع کان 1830ع جي وچ ۾ سوناخان جي ٻيلاڻن علائقن ۾ هڪ مذهبي تحريڪ، ستنامي (يعني ستنام جا پوڄاري، جنهن جو سک مت سان ڪو تعلق ناهي) شروع ڪئي. هن تحريڪ مورتي پوڄا جي مخالفت ڪئي ۽ ان ڳالهه تي زور ڏنو ته خدا سچ سان مترادف آهي. هن جي برادري بنيادي طور زرعي هئي. بلسپور جي يونيورسٽي سندس نالي سان گرو گھاسي داس يونيورسٽي سڏجي ٿي. 1880ع کان 1890ع واري ڏهاڪي ۾ بلسپور تائين ريلوي پهتي، جڏهن بنگال ناگپور ريلوي هتي پهتي. 1888ع ۾ مستري جگمل گنگجي ۽ ٻين مستري ريلوي ٺيڪيدارن راجنانداڳائون کان بلسپور تائين پهريون ريلوي ٽريڪ وڇايو، ۽ ساڳئي سال ڪڇي ٺيڪيدار خوڏا رامجي ۽ ٻين بلسپور کان جهارسوگڙا تائين ريلوي لائين تعمير ڪئي، جنهن ۾ چمپا نديءَ تي پل پڻ شامل هئي. 1890ع ۾ موجوده ريلوي اسٽيشن ۽ يارڊ گجراتي ريلوي ٺيڪيدار جگمل گنگجي طرفان تعمير ڪيا ويا. سندس پٽ ملجي جگمل ساواريا کي شهر، ريلوي ۽ ضلعي جي ترقي ۾ خدمتن عيوض برطانوي سرڪار طرفان ”رائو صاحب“ جو خطاب ڏنو ويو. شهر جا علائقا جگمل بلاڪ ۽ جگمل چوڪ سندس نالي سان منسوب آهن. 1901ع ۾ بلسپور جي آبادي 18,937 هئي ۽ اهو برطانوي ڀارت جي مرڪزي صوبان جو اٺون وڏو شهر هو. 1908ع ۾ تاسر ريشم ۽ سوتي ڪپڙن جي اُڻت بلسپور جون اهم صنعتون درج ڪيون ويون.

اشتقاق

[سنواريو]

تاريخي رڪارڊ، جهڙوڪ دي امپيريل گزيٽيئر آف انڊيا[6]، موجب شهر جو نالو سترهين صديءَ ۾ ”بلسا“ نالي هڪ مهاڻي عورت تان رکيو ويو، ۽ ڊگهي عرصي تائين هتي رڳو ڪجهه مهاڻن جون جهوپڙيون هيون. جيمس فارسٿ موجب بلسپور جو نالو هتي وڏي مقدار ۾ موجود ”پلاش“ وڻن (بوٽيا فرونڊوسا) تان پيو.[7] سنسڪرت ۾ ”بلاس“ جو مطلب راند يا لطف، ۽ ”پور“ جو مطلب شهر يا ڳوٺ آهي؛ اهڙيءَ طرح لفظي معنيٰ ۾ بلسپور ”لطف جو شهر“ ٿئي ٿو.

جاگرافي

[سنواريو]

بلسپور 22°05′N 82°09′E / 22.09°N 82.15°E / 22.09; 82.15 تي واقع آهي.[8] شهر جي سراسري اوچائي 264 ميٽر (866 فوٽ) آهي. بلسپور برساتي پاڻيءَ سان وهندڙ ارپا نديءَ جي ڪناري تي واقع آهي، جيڪا وچ ڀارت جي ميڪل جبلن مان نڪري ٿي. هي علائقو ڊولومائيٽ معدنيات سان مالا مال آهي، اتر طرف گهڻا ٻيلا آهن ۽ اوڀر طرف هسديو واديءَ جا ڪوئلي جا کاڻا واقع آهن. بلسپور ضلعو اتر ۾ گوريلا–پيندرا–مروَهي ضلعي سان، ڏکڻ ۾ منگيلي ۽ بالودا بازار–ڀاٽاپارا ضلعن سان، اوڀر ۾ ڪوربا ۽ جانجگير–چمپا ضلعن سان، جڏهن⁠ته اولهه ۾ مدهيه پرديش جي انوپور ضلعي سان لڳي ٿو. بلسپور جي چوڌاري اهم شهر هي آهن:

  • ڏکڻ اولهه ۾ رائيپور ۽ درگ–ڀلائي
  • اولهه ۾ ناگپور
  • اتر اولهه ۾ ڀوپال ۽ جبلپور
  • اتر ۾ وارانسي ۽ پرياگراج
  • اتر اوڀر ۾ رانچي ۽ پٽنا
  • اوڀر ۾ ڪوربا، رائيڳڙهه، رورڪيلا ۽ ڀوبنيشور

آبهوا

[سنواريو]

بلسپور، ڇتيسڳڙھ جي آبهوا سياري ۾ ڊسمبر مهيني دوران رائيپور واري علائقي جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ٿڌي رهي ٿي (ڊسمبر جي آخري هفتي ۾ سراسري گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد 6°س، جڏهن⁠ته ڪجهه علائقن ۾ گرمي پد 3–4°س تائين به لهي وڃي ٿو)، جيڪو اتر ڇتيسڳڙھ جهڙو آهي. تنهن هوندي به سياري جو گهڻو حصو معتدل ۽ خوشگوار هوندو آهي. شهر ۾ مانسون دوران وچولي برساتون پون ٿيون. اونهارا نسبتاً سخت گرم ۽ سُڪا هوندا آهن، جتي وڌ ۾ وڌ گرمي پد 48°س کان مٿي پهچي سگهي ٿو.

موسمي رڪارڊ : بلسپور (1991–2020)
مھينو جنور: فبرو: مارچ اپريل مئي جون جولاء آگسٽ سيپ: آڪٽو: نومبر ڊسمبر سال
وڌ ۾ وڌ رڪارڊ°C (°F) 35.6
(96.1)		 38.2
(100.8)		 43.2
(109.8)		 45.8
(114.4)		 49.3
(120.7)		 47.2
(117)		 41.0
(105.8)		 36.2
(97.2)		 36.6
(97.9)		 37.0
(98.6)		 35.1
(95.2)		 33.6
(92.5)		 49.3
(120.7)
اوچي پد جي
سراسري°C (°F)		 27.6
(81.7)		 30.8
(87.4)		 36.4
(97.5)		 40.2
(104.4)		 42.4
(108.3)		 36.5
(97.7)		 32.6
(90.7)		 31.4
(88.5)		 32.1
(89.8)		 32.2
(90)		 30.8
(87.4)		 28.8
(83.8)		 33.48
(92.27)
گھٽ پد جي
سراسري°C (°F)		 11.6
(52.9)		 14.3
(57.7)		 18.8
(65.8)		 23.5
(74.3)		 26.4
(79.5)		 25.7
(78.3)		 24.8
(76.6)		 24.8
(76.6)		 23.8
(74.8)		 20.4
(68.7)		 16.0
(60.8)		 12.4
(54.3)		 20.21
(68.36)
سراسري بارش

mm (inches)

 20.6
(0.811)		 17.6
(0.693)		 18.1
(0.713)		 22.8
(0.898)		 16.5
(0.65)		 144.8
(5.701)		 317.3
(12.492)		 365.8
(14.402)		 215.5
(8.484)		 55.9
(2.201)		 8.3
(0.327)		 4.7
(0.185)		 1,208.1
(47.563)
Average rainy days 1.5 1.6 1.8 1.9 1.7 8.8 15.9 15.7 9.8 3.2 0.8 0.5 63.0
Source: ڀارتي موسميات کاتو[9]

آبادي

[سنواريو]

As of 2011 جي ڀارتي مردم شماري موجب، بلسپور ميونسپل ڪارپوريشن جي آبادي 331,030 هئي.[10] بلسپور جي شهري علائقي جي آبادي 365,579 اندازي مطابق هئي.[11] آگسٽ 2019ع ۾ ويجها 18 قصبا ۽ نيم شهري علائقا بلسپور ميونسپل ڪارپوريشن ۾ شامل ڪيا ويا. آباديءَ ۾ مردن جو تناسب 51٪ ۽ عورتن جو 49٪ آهي. بلسپور جي سراسري خواندگي شرح 91.29٪ آهي، جيڪا قومي اوسط 59.5٪ کان وڌيڪ آهي؛ مردن جي خواندگي 92.94٪ ۽ عورتن جي 88.33٪ آهي. آباديءَ جو 15٪ ڇهن سالن کان گهٽ عمر وارن ٻارن تي مشتمل آهي. 2011ع جي مردم شماري موجب، بلسپور ضلعو، ڇتيسڳڙھ جي آبادي 2,662,077 آهي،[12] جيڪا تقريباً ڪويت ملڪ يا آمريڪي رياست نيواڊا جي آباديءَ جي برابر آهي.[13] بلسپور ضلعو ڀارت ۾ 152هين نمبر تي آهي (ڪل 640 ضلعن مان).[12] ضلعي جي آباديءَ جي ڪثافت 322 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.[12] 2001–2011ع دوران آبادي واڌ جي شرح 33.21٪ رهي.[12] هتي جنسي تناسب هر 1000 مردن تي 972 عورتون آهي،[12] ۽ خواندگي شرح 71.59٪ آهي.[12] هتي مکيه ڳالهايون ويندڙ ٻوليون ڇتيسڳڙهي ۽ هندي آهن.

انتظام

[سنواريو]

بلسپور ڊويزن بلسپور ضلعو، ڇتيسڳڙھ جي بلسپور ڊويزن جو هيڊڪوارٽر آهي. مئي 2024ع تائين هي ڊويزن اٺ ضلعن تي مشتمل آهي:

  1. بلسپور
  2. ڪوربا
  3. رائيڳڙهه
  4. جانجگير–چمپا
  5. منگيلي
  6. گوريلا–پيندرا–مروَهي
  7. سڪتي
  8. سرانگڙهه–ڀيلائيڳڙهه

تحصيل بلسپور ضلعو 11 تحصيلن تي مشتمل آهي: بلسپور، ڪوٽا، تختپور، ڀيله، مستوري، رتنپور، سيپات، بيلگهنا، بيلتارا، بوڌري ۽ ساڪري.

بلاڪ سمتي بلسپور ضلعو چار بلاڪ سمتيَن ۾ ورهايل آهي، جيڪي مئي 2024ع تائين 483 گرام پنچائتن ۽ 708 ڳوٺن تي مشتمل آهن:

  1. ڪوٽا (101 پنچائتون، 162 ڳوٺ)
  2. تختپور (117 پنچائتون، 178 ڳوٺ)
  3. بيلها (139 پنچائتون، 174 ڳوٺ)
  4. مستوري (126 پنچائتون، 173 ڳوٺ)

بلسپور شهر جو انتظام بلسپور شهر ناگر نگم آهي ۽ بلسپور ضلعي جو صدر مقام پڻ آهي. شهر جو انتظام بلسپور ميونسپل ڪارپوريشن (بي ايم سي) هيٺ هلندو آهي. ناگر نگم، ميونسپلٽي، ضلعي مجسٽريٽ، سب ڊويزنل مجسٽريٽ، تحصيلدار ۽ ڪليڪٽريٽ جا دفتر نهرو چوڪ ڀرسان واقع آهن. شهر ۾ ٽي ناگر پالڪا آهن: (1) تختپور، (2) رتنپور، (3) تفرا. جڏهن⁠ته ست ناگر پنچائتون آهن: (1) ڀيله، (2) ڪوٽا، (3) بوڌري، (4) ملهر، (5) گوريلا، (6) ساڪري، (7) سرگيٽي.[14]

ثقافت

[سنواريو]
بلسپور، ڇتيسڳڙھ جو رائوت ناچ
ڇهين–ستين صديءَ جو ڀيم ڪيچڪ مندر، ملهر، ڇتيسڳڙھ

بلسپور پنهنجي ثقافتي ورثي جي حوالي سان مالا مال شهر آهي۔ هتي پنهنجا مخصوص ناچ، کاڌا، موسيقي ۽ روايتي لوڪ گيت موجود آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ عورتون هڪ رپئي جي سڪن مان ٺهيل هار پائينديون هيون، پر هاڻي هي رواج گهڻو گهٽجي ويو آهي۔ شهر ۾ ڀارت جا سڀ وڏا تهوار ملهايا وڃن ٿا۔ ان سان گڏ ڪجهه مقامي تهوار به آهن، جهڙوڪ رنگين رائوت ناچ (نومبر)، هارلي ۽ پولا۔ رائوت ناچ مهوتسو بلسپور جو لوڪ ناچ جو تهوار آهي، جيڪو ڇتيسڳڙھ ۾ يادووَنشي، جن کي رائوت پڻ چيو وڃي ٿو، پاران شري ڪرشن جي عزت ۾ ۽ سٺي فصل لاءِ فطرت جو شڪريو ادا ڪرڻ خاطر ملهايو وڃي ٿو۔

ٻيا لوڪ ناچ پڻ آهن، جهڙوڪ پانٿي، ڪرما، ڪڪسار ۽ پادنواني (مواد شامل ڪرڻو آهي)۔

هي شهر ڪيترين ئي ادبي، ناٽڪ ۽ فنونِ لطيفه سان لاڳاپيل شخصيتن جو مسڪن رهيو آهي، جن ۾ مکن لال چترويدي، سَتياديَو دوبي، بمل مترا ۽ شريڪانت ورما شامل آهن۔

سهولتي خدمتون

[سنواريو]

گذريل سالن دوران بلسپور ۾ ڪيترائي چار لين ۽ ڇهه لين رستا، اسٽريٽ لائيٽنگ ۽ چوڪ ٺهيا آهن۔[حوالو گهربل] تنهن هوندي به، گذريل ڏهاڪيسانچو:When ۾ وڏي پيماني تي بي ضابطا شهري واڌ ويجهه، رهائشي ۽ تجارتي توسيع سبب پاڻيءَ جي وسيلن تي دٻاءُ وڌيو آهي ۽ بي ڌياني سبب شهري سهولتون مجموعي طور غير مؤثر رهيون آهن۔سانچو:Original research inline شهر ۽ ڀرپاسي وارن علائقن لاءِ ماسٽر پلان موجود آهي۔

بجلي سرڪاري ضابطن هيٺ آهي، ۽ هن وقت تائين ڪا به لوڊشيڊنگ ناهي، ڇاڪاڻ⁠ته توانائي پيدا ڪرڻ جي صلاحيت ۾ سرڪاري ۽ خانگي شعبي پاران وڏي پيماني تي واڌ ڪئي وئي آهي۔

اسپتالون ۽ صحت جون سهولتون

[سنواريو]

بلسپور ۾ ڪيترين ئي اسپتالن ۽ نرسنگ هومن جي سهولت موجود آهي، جن مان ڪجهه رياستي حڪومت ۽ ڪجهه خانگي شعبي پاران هلن ٿيون۔ شهر ۾ سرڪاري طبي ڪاليج موجود آهي، جنهن جو نالو ڇتيسڳڙھ انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنس آهي، جتي مريضن لاءِ 750 بسترا موجود آهن۔ خانگي شعبي ۾ اپولو اسپتال آهي، جيڪا 300 بسترن تي مشتمل خصوصي اسپتال آهي۔ سيندري ڳوٺ (رتنپور روڊ) ۾ نئين ذهني اسپتال قائم ڪئي وئي آهي، جيڪا معياري علاج فراهم ڪري ٿي۔ شهر ۾ 25 کان وڌيڪ سنجيوڻي ايڪسپريس ۽ مهاتاري ايڪسپريس ايمبولينسون هلن ٿيون۔ ان کان علاوه شهر جي علائقي ۾ خانگي ڊينٽل ڪاليج پڻ موجود آهن۔

معيشت

[سنواريو]
سٽي-36 شاپنگ مال، بلسپور

بلسپور ڀارت ۾ بجلي پيدا ڪرڻ جو هڪ وڏو مرڪز آهي۔ بلسپور ۽ ان جي ڀرپاسي واري علائقي مان 10,000 ميگاواٽ بجلي پيدا ٿئي ٿي، ۽ ايندڙ ڪجهه سالن ۾ وڌيڪ 50,000 ميگاواٽ پيداوار لاءِ منصوبا تجويز ڪيا ويا آهن۔ علائقي ۾ اندازاً 50,000 ميگاواٽ بجلي پيدا ڪرڻ جي امڪاني صلاحيت مان فائدو وٺڻ لاءِ 22 ڪمپنيون دلچسپي رکن ٿيون۔ توانائي شعبي جي وڏن رانديگرن پاران بلسپور ڀرسان تجويز ڪيل ٽن ريلوي ڪوريڊورن ۾ 5,000 ڪروڙ رپيا سيڙپڪاري ڪرڻ سبب ريلوي کاتي کي وڏو فائدو پهتو آهي۔[15] ڇتيسڳڙھ کي ”چانورن جو کورو“ (ڌان ڪا ڪٽورا) پڻ چيو ويندو آهي۔ بلسپور زرعي شين جو مرڪز آهي۔ ڀرپاسي واري علائقي ۾ لڳ ڀڳ 500 چانور ۽ دال جون ملون موجود آهن۔ مالي سال 2020–21/2021–22 ۾ ڏکڻ اوڀر مرڪزي ريلوي زون، جنهن جي جاگرافي ۾ بلسپور پڻ شامل آهي، 14,2855.71 ڪروڙ رپيا ڪمائي ڪئي، جيڪا ”ڀارتي ريلوي جي سڀني ريلوي ڊويزنن مان سڀ کان وڌيڪ“ قرار ڏني وئي۔[16] بلسپور ريلوي زون ۾ بلسپور، ناگپور ۽ رائيپور جون ڊويزنس شامل آهن۔ ڏکڻ اوڀر ڪوئلا فيلڊز لميٽيڊ (ايس اي سي ايل)، جيڪا پبلڪ سيڪٽر يونٽ ڪوئلا انڊيا لميٽيڊ (سي آءِ ايل) جي ماتحت آهي ۽ ”مهاراتنا“ ڪمپني آهي، ان جو هيڊڪوارٽر بلسپور ۾ واقع آهي۔ ايس اي سي ايل ڪوئلي واري وزارت هيٺ ”مني رتنا“ پي ايس يو آهي، ۽ ان وٽ ڪيترائي اعزاز آهن، جن ۾ 1997–98ع جو بهترين پي ايس يو ايوارڊ پڻ شامل آهي۔ رياستي حڪومت شهرن ۽ قصبن ۾ شهري بنيادي ڍانچي جي ترقي لاءِ گڏيل ايڪشن پلان تيار ڪري رهي آهي، جنهن ۾ هاءِ ٽيڪ پاڻي صاف ڪرڻ وارو نظام، مناسب نيڪال جون سهولتون ۽ صفائي شامل آهن؛ جڏهن⁠ته تجويز ڪيل ”ارپا پروجيڪٽ“ بلسپور شهر کي نئين زندگي ڏيندو، شهري انتظام ۽ صحت واري وزير امَر اگروال هڪ انٽرويو ۾ ٽائيمز آف انڊيا کي ٻڌايو۔ رياستي حڪومت ايندڙ ستن سالن دوران بلسپور ضلعي ۾ ارپا نديءَ جي ڪناري کي ترقي ڏيڻ لاءِ 2,000 ڪروڙ رپين جو وڏو منصوبو تيار ڪيو آهي۔ ان مقصد لاءِ حڪومت بلسپور شهر ڀرسان ارپا نديءَ جي ڪناري جي ترقي لاءِ ”اسپيشل ايريا ڊولپمينٽ اٿارٽي“ (ساڊا) قائم ڪئي آهي۔ حڪومت قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان پي پي پي ماڊل تحت نديءَ جي ڪناري جي ترقي لاءِ تجويزون طلب ڪيون آهن۔ اٿارٽي نديءَ جي ترقي لاءِ پروجيڪٽ تيار ڪيو آهي ۽ هاڻي اهڙين تنظيمن جي تلاش ۾ آهي جيڪي پبلڪ پرائيويٽ پارٽنرشپ (پي پي پي) تحت هن نديءَ کي ترقي ڏيڻ ۾ دلچسپي رکن۔ ساڊا موجب، نديءَ جي ڪنارن تي لڳ ڀڳ 653 هيڪٽر ايراضي ترقي ڪئي ويندي۔ هي ايراضي 13.4 ڪلوميٽر ڊگهي آهي۔ هن علائقي ۾ تجارتي، رهائشي، تفريحي ۽ ٻين ادارياتي سهولتون ترقي ڪيون وينديون۔ نديءَ جي ٻنهي پاسن تي 13.4 ڪلوميٽر ڊگهي رٽيننگ وال، گهر ۽ تجارتي ڪمپليڪس تعمير ڪيا ويندا، ان سان گڏ پل، رستا ۽ واڪ ويز به ٺاهيا ويندا۔ علائقي ۾ پاڻي فراهمي، سيوريج، ڊرينيج ۽ بجلي جي فراهمي جون سهولتون مهيا ڪيون وينديون۔ سڀني ڪمن جي اندازي موجب لاڳت 2,000 ڪروڙ رپيا آهي۔ ترقياتي ڪم ايندڙ ستن سالن دوران مرحلاوار ڪيا ويندا۔ ڪل 653 هيڪٽرن مان ڪجهه زمين خانگي ملڪيت آهي۔ خانگي زمين جي حاصل ڪرڻ عيوض متاثر ماڻهن کي ٻين علائقن ۾ زمين ڏني ويندي۔ ترقي کان پوءِ لڳ ڀڳ 267 هيڪٽر زمين وڪري لاءِ دستياب ٿيندي۔ هن زمين جي وڪري ذريعي ڊولپر سيڙپڪاري ڪيل رقم واپس حاصل ڪري سگهندو۔ شهر جو مرڪزي علائقو ”گول بازار“ (گول شڪل مارڪيٽ) سڏجي ٿو۔ گول بازار، صدر بازار ۽ ڪمپني گارڊن چوڪ چُست ۽ سرگرم آهن، پر آهستي هلندڙ ٽريفڪ سبب گهڻي ڀيڙ ٿيندي آهي۔ ان جي ابتڙ، ڪجهه نوان ترقي يافته علائقا به موجود آهن۔ ”وياپار وِهار“ نئون تجارتي ۽ مال ٽرانسپورٽ علائقو آهي۔ بلسپور ۾ بوڌري تي ڇتيسڳڙھ جو پهريون هاءِ ٽيڪ بس اسٽينڊ موجود آهي۔ هتي ڇتيسڳڙھ هاءِ ڪورٽ موجود آهي، جنهن کي ايراضيءَ جي لحاظ کان ايشيا جي سڀ کان وڏي عدالت چيو ويندو آهي۔

  • صنعتون: بلسپور ڀرسان ڪيترائي صنعتي علائقا آهن، جن ۾ تفرا، سرگيٽي ۽ سِلپاهڙي انڊسٽريل گروٿ سينٽر شامل آهن۔ سرگيٽي، سِلپاهڙي ۽ تفرا بلسپور ڀرسان اهم صنعتي علائقا آهن۔ بلسپور شهر جي ڪنارن تي واقع سرگيٽي انڊسٽريل سينٽر لڳ ڀڳ 338 هيڪٽرن تي پکڙيل آهي۔ لڳ ڀڳ 324 صنعتن سان هي علائقو 4431 ماڻهن کي سڌو روزگار فراهم ڪري ٿو۔ سِلپاهڙي انڊسٽريل سينٽر ٻيو صنعتي علائقو آهي، جتي ڪيترين اسفنج آئرن صنعتن جو مرڪز آهي۔ تفرا انڊسٽريل ايريا بلسپور شهر جي ڪنارن تي واقع آهي ۽ لڳ ڀڳ 65 هيڪٽرن تي پکڙيل آهي۔ هتي ڪيميائي، پي وي سي جوتا، ايچ ڊي پي اي اُڻيل ٻورا، پوليتھين ٿيلها ۽ شيٽون، نرم مشروبات ۽ ٻيون يونٽون موجود آهن۔ سي ايس آءِ ڊي سي (ڇتيسڳڙھ اسٽيٽ انڊسٽريل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن لميٽيڊ) انهن سڀني صنعتي علائقن جي ترقي ۽ سار سنڀال جي ذميوار آهي۔ ”ڇتيسڳڙھ لَگهو ايوَم سهايڪ اُديوگ سنگھ“ (سي ايل ايس يو ايس) صنعتن جي انجمن آهي، جيڪا بلسپور ۽ ڇتيسڳڙھ جي وڏين صنعتن جي نمائندگي ڪري ٿي۔ بي اي سي فرٽيلائزرز—ڀِلائي انجنيئرنگ ڪارپوريشن جو يونٽ—سرگيٽي انڊسٽريل ايريا ۾ واقع آهي۔
  • بجلي گهر: بلسپور ۾ سيپات تي اين ٽي پي سي جو ڀارت جو ٻيو سڀ کان وڏو پاور پلانٽ موجود آهي، جيڪو 2980 ميگاواٽ بجلي پيدا ڪري ٿو (660 ميگاواٽ جا 3 يونٽ ۽ 1000 ميگاواٽ جو 1 يونٽ)۔ بلسپور جي ڀرپاسي ۾ ڪيترائي ٿرمل پاور پلانٽ قائم ٿي رهيا آهن۔ نووا، ڪي ايس ڪي، گيتانجلي، مها ندي وغيره به ذڪر جوڳا آهن۔
  • قانوني: جنهن ڏينهن ڇتيسڳڙھ رياست قائم ٿي (1 نومبر 2000ع) ۽ ان جي راڄڌاني رائيپور مقرر ٿي، ان ئي ڏينهن بلسپور ۾ ڇتيسڳڙھ هاءِ ڪورٽ قائم ڪئي وئي۔ اها ڀارت جي 19هين هاءِ ڪورٽ آهي۔
  • بئنڪون: شهر ۾ سڀ وڏين ڀارتي بئنڪن جون شاخون ۽ اي ٽي ايم موجود آهن۔ 2013ع تائين ايس بي آءِ جا شهر ۾ لڳ ڀڳ 80 اي ٽي ايم هئا۔
  • ويب سائيٽ: بلسپور بابت معلومات فراهم ڪرڻ لاءِ اين آءِ سي پاران هڪ ويب سائيٽ سنڀالي وڃي ٿي۔
  • بهترائي روڊ تي نئون انڊور اسٽيڊيم تعمير هيٺ آهي۔

ٽرانسپورٽ

[سنواريو]

روڊ رستا

[سنواريو]
قومي شاهراهه 49 بلسپور بائي پاس طور گذرندي

بلسپور قومي شاهراهن جي اهڙي نيٽ ورڪ سان چڱيءَ طرح ڳنڍيل آهي، جيڪي هتي هڪ ٻئي کي ڪراس ڪن ٿا۔ قومي شاهراهن ۾ قومي شاهراهه 130 (اين ايچ-130) شامل آهي، جيڪو بلسپور کي سڌو امبيڪاپور ۽ رائيپور سان ڳنڍي ٿو؛ ان کان علاوه قومي شاهراهه 130اي (اين ايچ-130اي)، قومي شاهراهه 45 (اين ايچ-45) ۽ قومي شاهراهه 49 (اين ايچ-49) پڻ شامل آهن۔ تجويز ڪيل ”نرمدا ايڪسپريس وي“ بلسپور کان شروع ٿيندي ۽ احمدآباد تائين نرمدا ندي جي رستي سان هلندي۔ مڪمل ٿيڻ کان پوءِ هي منصوو بلسپور کان پاڙيسري رياستن ڏانهن رابطي ۽ سفر کي بهتر ڪندو، ۽ قومي راڄڌاني ۽ مالي راڄڌاني سان پڻ سڌي ڪنيڪٽيَوٽي فراهم ڪندو، گڏوگڏ مدهيه پرديش ڏانهن به دهلي–ممبئي ايڪسپريس وي ۽ ٻين ايڪسپريس ويز ذريعي رابطو مضبوط ٿيندو۔ اي سي-7: رائيپور–بلسپور–رانچي–ڌنبد ”ڀارت جا اقتصادي ڪوريڊور“ يا ”ڀارت جا صنعتي ڪوريڊور“ طور ڀارت مالا روڊ نيٽ ورڪ تحت سڃاتل آهي ۽ بلسپور–بالودا–اورگا مان گذري ٿو۔ بلسپور–اورگا ايڪسپريس وي جي تعمير 2024ع تائين مڪمل ٿيڻ جي اميد آهي۔

هيٺين جدول ۾ بلسپور مان گذرندڙ قومي شاهراهن جا رستا ڏنل آهن:

اين ايچ رستو
اين ايچ-45 ڀوپال » جبلپور » امَرڪنٽڪ » بلسپور
اين ايچ-49 بلسپور » رائيڳڙهه » جهارسوگڙا » خراگپور
اين ايچ-130 رائيپور » سمگا » بلسپور » ڪٽگهورا » امبيڪاپور
اين ايچ-130اي پونڊي » منگيلي » بلسپور » سيپات » ڌرمجيئاڳڙھ » پٿلگائون

ريل

[سنواريو]
بلسپور جنڪشن ريلوي اسٽيشن

ويجهي ريلوي اسٽيشن بلسپور جنڪشن ريلوي اسٽيشن آهي، جيڪا ڏکڻ اوڀر مرڪزي ريلوي زون جي زونل ۽ ڊويزنل هيڊڪوارٽر طور پڻ ڪم ڪري ٿي ۽ ڀارتي ريلوي جو حصو آهي۔

بلسپور ريلوي اسٽيشن ۽ شري رابندرناٿ ٽئگور

بلسپور چئن طرفن کان ريلوي لائينن جي جنڪشن تي واقع آهي: هڪ طرف ممبئي–هاوڙا ڏانهن چوٿين (ڪواڊروپل) لائينون وڃن ٿيون ۽ ٻي طرف ڪٽني–نئين دهلي ڏانهن ٽرپل لائينون وڃن ٿيون۔ هي ڇتيسڳڙھ جو سڀ کان مصروف جنڪشن آهي، ۽ مرڪزي ڀارت ۾ مسافر ٽرينن لاءِ اِٽارسي اسٽيشن کان پوءِ ٻيو سڀ کان مصروف آهي۔ صفائي جي لحاظ کان هن کي ڀارت جي ٽئين سڀ کان صاف ريلوي اسٽيشن پڻ چيو وڃي ٿو، سورات ۽ راجڪوٽ کان پوءِ۔ هي ملڪ جي ٻين حصن سان چڱيءَ طرح ڳنڍيل آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ هي ٽاٽانگر–بلسپور سيڪشن تي واقع آهي، جيڪو هاوڙا–ناگپور–ممبئي لائين جو حصو آهي، ۽ هڪ ٻي لائين دهلي ڏانهن ڪٽني وسيلي وڃي ٿي۔ بلسپور اسٽيشن وٽ ڀارت جو پنجون ڊگهو ريلوي پليٽفارم پڻ آهي، هوبلي، گورکپور، ڪولم ۽ خراگپور کان پوءِ۔ بلسپور راڄڌاني ايڪسپريس اها ٽرين آهي جيڪا بلسپور کي قومي راڄڌاني سان هفتي ۾ ٻه ڀيرا ڳنڍي ٿي۔ بلسپور کان ناگپور ڏانهن وندے ڀارت ايڪسپريس تيز رفتار رابطي فراهم ڪري ٿي۔ اسٽيشن جي مقام سبب روزانو سڌا رابطا ڪولڪاتا، ممبئي، نئين دهلي، پوني، ناگپور، احمدآباد، اندور، ڀوپال، امرتسر، آگرا، روڙڪي، هريدوار، وشاکھاپٽنم، ڀوبنيشور، ڪٽڪ، خوردها، رورڪيلا، پوري، جامشيدپور، پٽنا، جبلپور، رائيپور، وارانسي، جئپور، بيڪانير، اُديپور، اجمير، ٿرواننتاپورم، ڪولم، چنائي، ايرناڪولم، تروپتي، تروڻيل ويلي، بينگلور، ڀُج، گاندھيڌام، اوکا، پوربندر، ڌنبد، حيدرآباد، گورکپور، شيرڊي، جمّو، جودھپور، ڪنپور، لکنئو، رانچي، گوهاٽي ۽ ٻين ڪيترن ئي شهرن لاءِ موجود آهن۔ رياست اندر به روزانو مقامي ٽرينون رياست جي سڀني شهرن ڏانهن هلن ٿيون۔

بلسپور شهر ڀرسان ٻيون ريلوي اسٽيشنون:

  • اُسلاپور
  • چڪربهاٽا
  • دادهاپارا
  • گاتورا

اُسلاپور ٻي وڏي شهر واري اسٽيشن آهي، جيڪا مکيه جنڪشن اسٽيشن کان 8 ڪلوميٽر پري آهي۔ هي اسٽيشن ڪٽني طرف ويندڙ ايڪسپريس ٽرينن لاءِ ثانوي اسٽيشن طور استعمال ٿئي ٿي۔ هتي لوڪو ڊرائيورن لاءِ تربيتي مرڪز پڻ آهي، جتي مرڪزي علائقي جي مختلف حصن مان ٽرينيز ايندا آهن۔ بلسپور ۽ جهارسوگڙا جي وچ ۾ چوٿين ريلوي لائين تعمير هيٺ آهي، جڏهن⁠ته هاڻي اهو سيڪشن ٽرپل لائين آهي۔ بلسپور ۽ درگ جنڪشن جي وچ ۾ چوٿين لائين مالي سال 2023–24 جي ريلوي بجيٽ ۾ منظور ڪئي وئي آهي۔ بلسپور ۽ ڪٽني جي وچ ۾ ٽئين ريلوي لائين تعمير هيٺ آهي۔ بلسپور ۽ ناگپور جي وچ ۾ چوٿين ريلوي لائين جي سروي جاري آهي۔ گهڻيون اپگريڊون اوڀر ڀارت جي ڪوئلي وارن علائقن مان ڪوئلو ڪڍي بلسپور جي اولهه طرف بجلي گهرن ڏانهن پهچائڻ جي گنجائش وڌائڻ لاءِ ڪيون پيون وڃن۔ بلسپور ۽ اُسلاپور جي وچ ۾ ٽئين لائين تي 10 ڪلوميٽر ڊگهو گريڊ سيپريٽر پڻ شامل ڪيو پيو وڃي۔

بس ٽرانسپورٽ

[سنواريو]

بلسپور بس اسٽيشن شهر جي مکيه بس اسٽيشن آهي، جنهن کي ”هاءِ ٽيڪ بس اسٽينڊ“ به چيو وڃي ٿو۔ هي رياست اندر ۽ رياست کان ٻاهر ٻين شهرن سان چڱيءَ طرح ڳنڍيل آهي۔ سرڪاري ۽ خانگي آپريٽر روزانو بس سروسون شهرن ڏانهن هلائين ٿا، جهڙوڪ جشپور، امبيڪاپور، رائيپور، جگدلپور، ڪوربا، ناگپور، درگ، ڀلائي، منگيلي، ڪواردها، رائيڳڙهه، نارائنپور، ڪونڊاگائون، جبلپور، وارانسي، پرياگراج، گونڊيا، ماندلا، انوپور، شيهدول، جهارسوگڙا، سنبَلپور، ڀَوَنيپٽنا، حيدرآباد وغيره۔

هوائي

[سنواريو]
بلاسا ديوي ڪيورٽ هوائي اڏو، بلسپور

ويجهي هوائي اڏو بلاسا ديوي ڪيورٽ هوائي اڏو آهي، جنهن کي بلسپور هوائي اڏو به چيو وڃي ٿو، ۽ اهو شهر کان 13 km (8.1 mi) ڏکڻ طرف واقع آهي۔ هن وقت هوائي اڏي مان جبلپور، حيدرآباد، دهلي، ڪولڪاتا، پرياگراج ۽ جگدلپور لاءِ سڌيون پروازون موجود آهن، جيڪي الائنس ايئر هلائي ٿي۔[17][18]

سياحت

[سنواريو]

قدرتي جاذبا

[سنواريو]

اچانڪمار-امركنٽڪ بايوسفير رزرو بلاسپور جو اهم ترين سياحتي ماڳ آهي، جنهن کي يونيسڪو طرفان پنهنجي ڊرامائي ۽ حياتياتي طور گهڻ رخي منظرنامي سبب تسليم ڪيو ويو آهي.[19] هتي ملڪ جا سڀ کان گھڻا ۽ گھڻا ٻيلها موجود آهن، جتي ٽڪرين ۽ دريائن جو متوازن ڍانچو ڏسڻ ۾ اچي ٿو. هن بايوسفير رزرو اندر گهمڻ جهڙن هنڌن مان هڪ اچانڪمار وائلڊ لائيف سينچوري آهي.[20] هي سينچوري 551 km2 (213 mi2) ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ 1975ع ۾ وائلڊ لائف (پروٽيڪشن) ايڪٽ، 1972 تحت قائم ڪئي وئي. اها بلاسپور کان 55 km (34 mi) پري آهي ۽ برساتي موسم دوران بند رهندي آهي.

اچانڪمار سينچوري ۾ ٽائگر

سينچوري ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ گھونگاپاني ڊيم واقع آهي. امركنٽڪ ڏانهن ويندي سرڪاري مهمان خانا اچانڪمار، ڪيونچي ۽ لامني ۾ موجود آهن، جيڪي ضلعي هيڊڪوارٽر يا سرڪاري ويب سائيٽن ذريعي بُڪ ڪرايا وڃن ٿا. لامني جو فاريسٽ گيسٽ هائوس برٽش انڊيا جي دور ۾ جون 1913ع ۾ تعمير ٿيو، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 1,850 فوٽ اوچائي تي واقع آهي.

هتي جانورن ۾ گؤر (انڊين بائيسن) ۽ ٽائگر وڏي تعداد ۾ موجود آهن. ٻين جانورن ۾ ليوپرڊ، چيتل، پينٿر، اسٽرائيپڊ هائنا، ڪينس نسل جا جانور، سلوتھ بيئر، ڌول، سامبر هرڻ، نلگاءِ، انڊين فور هارنڊ اينٽيلوپ ۽ چنڪارا شامل آهن. سياح نجي ٽيڪسي يا بس ذريعي هتي سفر جو بندوبست ڪري سگهن ٿا.

انساني ۽ تاريخي جاذبا

[سنواريو]

بلاسپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ ڪيترائي آثار قديمه ماڳ ۽ مندر سياحن کي متوجه ڪن ٿا. آرڪيالاجيڪل سروي آف انڊيا طرفان 20 کان وڌيڪ يادگارون ۽ ماڳ محفوظ قرار ڏنل آهن.[21]

  • ڊيم: خٽاگهٽ ڊيم (55 km)، جيڪو بگهيل کڻڊ جبلن جي سلسلي ۾ واقع هجڻ سبب سرسبز ماحول لاءِ مشهور آهي؛ خوديا ڊيم (75 km) ۽ هسديو بانگو ڊيم (105 km) پڻ اهم آهن.
  • رتنپور: قديم ڇتيسڳڙھ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو. هتي مها مايا مندر ۽ رام ٽيڪري مندر مشهور آهن.
  • ملھار: آثار قديمه جو اهم مرڪز. هتي قديم قلعن ۽ مندرن جا آثار ملن ٿا. شوآنزنگ نالي چيني مورخ هن ماڳ جو دورو ڪيو هو. بلاسپور کان 31 km (19 mi) ڏکڻ-اوڀر ۾ واقع آهي. هتي پاتاليشور مندر، ديوري مندر ۽ دنديشوري مندر دريافت ٿيا آهن. هتي جو چار هٿن وارو وشنو جو مجسمو تقريباً 1000 ق.م. سان لاڳاپيل آهي. هتي ميوزيم پڻ موجود آهي.
ملھار ۾ مندر جي نقش نگاري
ڀيما ڪيچڪ مندر، ملھار (6هين–7هين صدي عيسوي)
  • تلاگرام: 27 km (17 mi) ڏکڻ ۾، منيارِي نديءَ جي ڪناري تي واقع، جتي ديوراني-جيٿاني مندر موجود آهي.
  • تلا: 27 km (17 mi) ڏکڻ ۾، رُدرا شيوا لاءِ مشهور.[22]
  • بيلپن: 40 km (25 mi) اولهه ۾، وڏو تلاءُ ۽ سمادهي موجود.
  • ڪبير چبوترا: رائيپور باءِ پاس يا NH-53 وٽ، 110 km (68 mi) ڏکڻ ۾، سنتن جو مرڪز.
  • سونمودا: 106 km (66 mi) اتر ۾، جتان سون ندي جنم وٺي ٿي.
  • امركنٽڪ: 117 km (73 mi) اتر-اولهه ۾، نرمدا ندي جي ابتدا لاءِ مشهور.
  • ڪنن پينداري زولاجيڪل گارڊن: شهر اندر.
  • ڪراري گوڌي: 19 km (12 mi) ڏکڻ، قديم شيوا مندر (11هين–12هين صدي).
  • سرگائون: 27 km (17 mi) ڏکڻ-اولهه، ڌوم ناتھ/دوميشوري ديوي مندر (12هين صدي).
  • ڀارتيا نگر: شري ايياپا مندر لاءِ مشهور.
  • منگيلي: 51 km (32 mi) اولهه، ما مها مايا مندر.
  • پالي: 50 km (31 mi) اتر، قديم مها ديو مندر.
  • سمرتي وٽيکا: سرسبز باغ، ڪنن پينداري زو جي ويجهو.
  • راني ستي مندر: مارواڙي برادري طرفان تعمير ٿيل.
  • مختلف اميوزمنٽ پارڪ ۽ واٽر پارڪ پڻ موجود آهن، جهڙوڪ ببل آئي لينڊ، واٽر بامب، الاڪارت، راديڪا واٽر پارڪ ۽ ايشيڪا اميوزمنٽ پارڪ. سمرتي ون ۽ اُرجا پارڪ راجڪشور نگر ۾ واقع آهن.
  • ما ماريمائي مندر پڻ شهر جو اهم مذهبي ماڳ آهي.

کاڌ خوراڪ

[سنواريو]

بلاسپور پنهنجي روايتي کاڌن لاءِ مشهور آهي، جهڙوڪ ’’دوبراج چانور‘‘، ’’فرا/مٺيا‘‘ (چانورن جو ڊمپلنگ)، ’’دوده فرا‘‘، ’’چيلا‘‘، رائس رول، ’’سونھري‘‘، ’’ايئرسه روٽي‘‘، ’’گلگلا ڀجيا‘‘، ’’انگاکر/موٽا روٽي‘‘، ’’ٿيٽري-خرمي‘‘، ’’چوسلا‘‘، ’’ڀجيا کڌي‘‘، ’’سبودانا وڏا‘‘، ’’بفوري‘‘، ’’ايدر کڌي‘‘، ’’تماتر فٽڪا‘‘ وغيره. مختلف قسمن جون ڀاڄيون پڻ هتي تيار ڪيون وڃن ٿيون.

هن علائقي ۾ پيدا ٿيندڙ ڪڻڪ کي ’’شربتي‘‘ چيو وڃي ٿو، جنهن مان تيار ٿيندڙ روٽيون نرم ۽ مزيدار هونديون آهن.[23][24]

تعليم

[سنواريو]
گرو گھاسيداس وشووديا ليا (Guru Ghasidas Vishwavidyalaya) بلاسپور جي نئين آئي ٽي عمارت

بلاسپور ڇتيسڳڙھ ۾ هڪ نمايان تعليمي مرڪز طور اُڀري چڪو آهي، جتي سڄي رياست مان شاگرد انجنيئرنگ، طب (ميڊيسن) ۽ مختلف مقابلاتي امتحانن جي تياري لاءِ اچن ٿا. هن شهر ۾ ڪيترائي يونيورسٽيون ۽ ڪاليج آهن، جيڪي ان جي تعليمي مرڪز واري ساک کي وڌائن ٿا. بلاسپور ۾ پنج يونيورسٽيون آهن، جن ۾ مرڪزي طور تسليم ٿيل گرو گھاسيداس وشووديا ليا ۽ اٽل بہاري واجپائي وشووديا ليا شامل آهن، ۽ ٻئي ادارا گريجوئيٽ ۽ پوسٽ گريجوئيٽ سطح تي گهڻ رخي پروگرام پيش ڪن ٿا. ان کان علاوه، خاص ادارا جهڙوڪ پنڊت سندرلال شرما (اوپن) يونيورسٽي فاصلاتي تعليم جي سهولت فراهم ڪن ٿا، جڏهن ته ڊاڪٽر سي. وي. رامن يونيورسٽي ۽ مهارشي يونيورسٽي آف مينيجمينٽ اينڊ ٽيڪنالاجي جديد ۽ مينيجمينٽ سان لاڳاپيل ڪورسن تي ڌيان ڏين ٿا. شهر ۾ ڪيترائي اهم ڪاليج پڻ آهن، جهڙوڪ انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي، گرو گھاسيداس يونيورسٽي ۽ ڇتيسڳڙھ انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز، جيڪي انجنيئرنگ، ميڊيسن ۽ ٻين شعبن ۾ معياري تعليم مهيا ڪن ٿا. سرڪاري ڪاليجن مان گورنمينٽ اي. راگھويندر راؤ پي. جي. سائنس ڪاليج کي ‘A’ گريڊ جي منظورِي حاصل آهي، جيڪا شهر جي علمي معيار کي نمايان ڪري ٿي. بلاسپور جو اسڪولي نظام سرڪاري ۽ نجي ادارن جي ميلاپ تي ٻڌل آهي، جتي پرائمري کان هائير سيڪنڊري سطح تائين مختلف تعليمي موقعا دستياب آهن. نمايان اسڪولن ۾ ڪرشنا پبلڪ اسڪول، دهلي پبلڪ اسڪول ۽ ڪيندريه وديا ليا شامل آهن، جيڪي پنهنجي علمي ساک سبب مشهور آهن. شهر غير نصابي سرگرمين کي پڻ سهارو ڏئي ٿو، جتي نيشنل ڪيڊٽ ڪور (NCC) جي سرگرم موجودگي آهي. ان ۾ رائيپور گروپ جي فوجي ونگ NCC جي 14 بٽالينن مان هڪ بٽالين پڻ شامل آهي، جيڪا مدھيه پرديش ۽ ڇتيسڳڙھ ڊائريڪٽوريٽ سان لاڳاپيل آهي.

ميڊيا

[سنواريو]

سانچو:Directory

ڇاپي ۽ خبرون ميڊيا

[سنواريو]

هي شهر ھندي ٻوليءَ ۾ ڇاپي وارا اخبار شايع ڪري ٿو.

ھيٺيان برقي ميڊيا چينل مقامي خبرون 24*7 مهيا ڪن ٿا:

  • ڇتيسڳڙھ ڪيبل نيٽورڪس (سي۔سي۔اين)
  • گرينڊ گمبر چينل
  • سِٽي نيوز چينل
  • اڀي تک (سي۔سي۔اين جو ملڪيت وارو نيوز چينل)
  • زي 24 گھنٽي – ڇتيسڳڙھ بلاسپور بيورو
  • اي ٽي وي ايم۔پي۔ سي۔جي۔ بلاسپور بيورو
  • سهارا ٽي وي ايم۔پي۔ سي۔جي۔ بلاسپور بيورو
  • پي 7 / پرلز نيوز ايم۔پي۔ سي۔جي۔ بلاسپور
  • آج تک، بلاسپور بيورو
  • انڊيا ٽي وي، بلاسپور بيورو

ريڊيو

[سنواريو]

بلاسپور شهر ۾ 5 ايف۔ايم ريڊيو اسٽيشنون آهن، جيڪي ھيٺيان آهن—

فريڪوئنسي موڊوليشنچينلنعرو
90.4 ايف۔ايمريڊيو رامن (ڊاڪٽر سي۔وي۔ رامن يونيورسٽي – ڪوٽا، بلاسپور جو ڪميونٽي ريڊيو اسٽيشن)همار ريڊيو همار سنگي
91.1 ايف۔ايمايف۔ايم تڙڪاپنهنجي سُڻو.
91.9 ايف۔ايمريڊيو اورينجڪُجهه کٽو ڪُجهه مٺو
92.7 ايف۔ايمريڊيو رنگيلاجم ڪي سُڻو
94.3 ايف۔ايممائي ايف۔ايمجيو دل سي
103.2 ايف۔ايمآل انڊيا ريڊيو بلاسپور ۽ ويوڌ ڀارتيديش ڪي سُريلي ڌڙڪن

نمايان شخصيتون

[سنواريو]
  • رائي صاحب مُلجي جگمل – ريلوي، سول ٺيڪيدار، ڪوئلي جي کاڻين جو مالڪ ۽ انسان دوست۔
  • ليزلي ڪلاڊيوس، اڳوڻو اولمپڪ فيلڊ هاڪي رانديگر۔ هن کي چار اولمپڪ تمغا کٽڻ وارن صرف ٻن ڀارتي رانديگرن مان هڪ هجڻ جو اعزاز حاصل آهي۔
  • بالاڪرشنا شيو رام مونجي (بي۔ايس۔ مونجي) هندو مهاسبھا جو اڳواڻ هو۔
  • ستيا ديو دوبے، پدم ڀوشن، ٿيٽر هدايتڪار، اداڪار، ڊراما نگار ۽ اسڪرين رائيٽر۔ هن امريش پوري کي انڌا يگ ۾ هدايت ڏني ۽ فلمون ’’جنون‘‘ (1979)، ’’ڀوميکا‘‘ (1977) ۽ ’’آڪروش‘‘ (1980) لاءِ مشهور آهي۔
  • مکھن لال چترويدي ’’پشپ کي ابھلاشا‘‘ بلاسپور سينٽرل جيل ۾ لکي، جتي کيس بغاوت جي الزام ۾ برطانوي حڪومت قيد ڪيو هو۔
  • بِمل مِترا مشهور بنگالي ليکڪ هو، جنهن سئو کان وڌيڪ ناول ۽ ڪهاڻيون لکيون۔ سندس مشهور ناول ’’صاحب بي بي غلام‘‘ تي هندي فلم پڻ ٺهي۔ هن ڪيترائي سال بلاسپور ۾ ريلوي ۾ خدمتون انجام ڏنيون۔
  • بلاسہ ديوي،[25] بلاسپور شهر جي باني ۽ ڇتيسڳڙھ جي بهادر عورت۔
  • ستياجيت دوبي، آواز ۽ فلم اداڪار۔
  • اجيت جوگي، ڇتيسڳڙھ رياست جو پهريون وزير اعليٰ۔
  • انگرڊ ميڪلوڊ، لوڪ سبھا جي نامزد ميمبر، جيڪا ڀارت جي اينگلو-انڊين برادري جي نمائندگي ڪندي هئي۔
  • شريڪانت ورما، مشهور شاعر ۽ پارليامينٽ ميمبر۔
  • ارون ساو، بلاسپور لوڪ سبھا حلقو مان اڳوڻو پارليامينٽ ميمبر ۽ ڇتيسڳڙھ جو نائب وزير اعليٰ۔
  • جگن ناتھ پرساد ڀانو، هندي عالم ۽ نظم و نثر جو ليکڪ۔
  • توخان ساھو، بلاسپور لوڪ سبھا حلقو مان چونڊيل پارليامينٽ ميمبر ۽ ڀارت ۾ هائوسنگ ۽ شهري معاملن جو مملڪتي وزير۔
  • شنڪر شيش، ڊراما نگار، ليکڪ، شاعر ۽ ڪهاڻيڪار۔

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ "بلسپور". Archived from the original on 6 آگسٽ 2022. Retrieved 6 آگسٽ 2022.
  2. ↑ "ملهر – قدامت جي سر" (in آمريڪي انگريزي). Archived from the original on 10 نومبر 2020. Retrieved 2022-03-25.
  3. ↑ همر بلسپور اي-لائبريري (2019). "همر بلسپور بابت". www.hamarbilaspur-elibrary.com. Archived from the original on 7 جنوري 2022. Retrieved 2022-03-21.
  4. ↑ "ڇو رڳو 98 شهر، 100 بدران؟ اسمارٽ سٽيز منصوبي بابت سڀ سوالن جا جواب". firstpost.com. 28 آگسٽ 2015. Archived from the original on 19 جنوري 2017. Retrieved 25 نومبر 2016.
  5. ↑ "History | District Bilaspur | India" (in آمريڪي انگريزي). Archived from the original on 23 January 2022. Retrieved 2022-03-21.
  6. ↑ Imperial Gazetteer of India, Vol 8, 1908[مئل ڳنڍڻو].
  7. ↑ The highlands of central India, James Forsyth, 1889.
  8. ↑ "Maps, Weather, and Airports for Bilaspur, India". www.fallingrain.com. Archived from the original on 6 سيپٽمبر 2013. Retrieved 18 مارچ 2007.
  9. ↑ "Climatological Tables of Observatories in India 1991–2020" (PDF). ڀارتي موسميات کاتو. Retrieved 8 اپريل 2024.
  10. ↑ "Bilaspur City Population Census 2011". www.realtimes.in. Archived from the original on 25 نومبر 2018.
  11. ↑ "Table 3 PR UA Cities 1 Lakh and Above" (PDF). ڀارت جي مردم شماري. Archived (PDF) from the original on 17 آڪٽوبر 2013. Retrieved 22 جولاءِ 2015. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help)
  12. 1 2 3 4 5 6 "District Census 2011". Census2011.co.in. 2011. Archived from the original on 24 نومبر 2018. Retrieved 30 سيپٽمبر 2011.
  13. ↑ US Directorate of Intelligence. "Country Comparison: Population". Archived from the original on 13 جون 2007. Retrieved 1 آڪٽوبر 2011. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help)
  14. ↑ "Urban body". {{cite web}}: Text "District Bilaspur" ignored (help); Text "India" ignored (help)
  15. ↑ P, Maneesh; DelhiJuly 3, ey New. "Cash-strapped Railways gets major investment boost for Maoists areas" (en ۾). India Today. https://www.indiatoday.in/india/story/cash-strapped-railways-gets-big-coal-boost-107806-2012-07-02.
  16. ↑ टाइम्स न्यूज़ नेटवर्क (2021-04-03). "Dhanbad rail div earns over 14 cr, highest among all units in '20-21". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/ranchi/dhanbad-rail-div-earns-over-14-cr-highest-among-all-units-in-20-21/articleshow/81877402.cms.
  17. ↑ "Bilaspur to be connected to Delhi, Jabalpur, Prayagraj from 1 March". www.livemint.com. 18 February 2021. Archived from the original on 24 May 2022. Retrieved 1 March 2021.
  18. ↑ "Alliance Air launches flights from Bilaspur under UDAN scheme". www.livemint.com. March 2021. Archived from the original on 1 March 2021. Retrieved 1 March 2021.
  19. ↑ "Achanakmar-Amarkantak Biosphere Reserve, India". 23 January 2019. Archived from the original on 26 May 2022. Retrieved 26 May 2022.
  20. ↑ "Chhattisgarh Forest Department / Nature Tourism". Archived from the original on 17 جنوري 2012. Retrieved 27 جُولاءِ 2012.
  21. ↑ "Archaeological Survey of India (ASI), Raipur Circle, Raipur". Archived from the original on 27 September 2022. Retrieved 26 May 2022.
  22. ↑ "Devrani Jethani Temples". WebIndia123. https://tourism.webindia123.com/tourism/pilgrimcenters/temples/Devrani_Jethani_Temples/index.htm.
  23. ↑ "sharbati wheat (gehu)". Archived from the original on 5 April 2023.
  24. ↑ "sharbati wheat". Archived from the original on 5 April 2023.
  25. ↑ "बिलासपुर के नामकरण की कहानी वीरांगना बिलासा केंवटिन के कारण है शहर की पहचान". Nai Dunia (in هندي). 2020-01-01. Archived from the original on 1 February 2023. Retrieved 2023-02-01.
  • "Malhar – A Rhythm of Antiquity". Indian History and Architecture. Archived from the original on 10 November 2020. Retrieved 25 March 2022.
  • مردم شماري جا انگ اکر ’’ھري ڀومي بلاسپور ڀاسڪر ايڊيشن‘‘ بتاريخ 23/12/2013 مان ورتل آهن۔

ٻاھريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:بلاسپور ضلعو, ڇتيس ڳڙھ سانچو:Million-plus cities in India

ٽي وي / دوردرشن

[سنواريو]
  • بلاسپور ۾ بهترائي علائقي ۾ دوردرشن جو اعليٰ طاقت وارو ٽي وي ٽرانسميٽر موجود آهي۔

ويب پورٽل

[سنواريو]
ويب سائيٽ نالو يو آر ايل حوالا
بلاسپور – سرڪاري ويب سائيٽ http://bilaspur.gov.in/ شهر جي سرڪاري ويب سائيٽ۔ زمين جا رڪارڊ ۽ ٻيا برقي حڪومتي منصوبا هتان دستياب آهن۔
بلاسپور يونيورسٽي – اي۔بي۔وي۔وي https://bilaspuruniversity.ac.in/ آرڪائيو ڪيا ويا 2020-11-01 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. بلاسپور ۾ لڳ ڀڳ سڀ اعليٰ تعليمي ادارن لاءِ پورٽل، جيڪي بلاسپور يونيورسٽي سان لاڳاپيل آهن۔
بلاسپور – سيمس ميڊيڪل ڪاليج http://cimsbilaspur.ac.in/ سيمس – چندولال اگروال يادگاري (ڪوئلا وارا) ميڊيڪل ڪاليج، بلاسپور جي سرڪاري ويب سائيٽ۔
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=بلاسپور&oldid=360144" تان ورتل