مواد ڏانھن هلو

بارکان ضلعو

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(برکاڻ ضلعو کان چوريل)
بارکان ضلعو

ضلع بارکھان
ضلعو
Barkhan District
بارکان ضلعي ۾ هڪ جابلو روڊ
بارکان ضلعي ۾ هڪ جابلو روڊ
بلوچستان جي نقشي ۾ بارکان ضلعو ڳاڙهي رنگ کان هائي لائٽ ڪيل
بلوچستان جي نقشي ۾ بارکان ضلعو ڳاڙهي رنگ کان هائي لائٽ ڪيل
Coordinates: 29°32′N 69°19′E / 29.54°N 69.31°E / 29.54; 69.31
ملڪ پاڪستان
صوبو بلوچستان، پاڪستان
ڊويزنلورالائي ڊويزن
حڪومت
• طرزضلعا انتظاميه
• ڊپٽي ڪمشنرN/A
• ضلعي پوليس آفيسرN/A
• ضلعي ھيلٿ آفيسرN/A
ايراضي
• ضلعو3,514 km2 (1,357 sq mi)
آبادي
 (2023ع)
• ڪل210,249
• ڪثافتauto في چورس ڪلوميٽر
• شهري
14425
• ٻهراڙي
195,824
Literacy
وقتي علائقوUTC+5 (PKT)
پوسٽل ڪوڊ
84400
ڊائلنگ ڪوڍ0829[3]

بارخان يا بارکان (بلوچي: بارخان دمگ؛ اردو، براھوي: ضلع بارکھان) پاڪستان جي صوبي بلوچستان جي لورالائي ڊويزن ۾ ھڪ ضلعو آھي.[4] بارخان شهر ضلعي جي هيڊ ڪوارٽر طور ڪم ڪري ٿو. ان کي 31 ڊسمبر 1991ع تي هڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان اڳ اهو لورالائي ضلعي جو هڪ تعلقو هو.[5]

ان جون سرحدون اوڀر ۾ پنجاب صوبي ۽ ڏکڻ ۾ ڊيرا بگٽي، اولهه ۾ ڪوهلو، اتر اولهه ۾ لورالائي ۽ اتر ۾ موسيٰ خيل، بلوچستان جي ضلعن سان ملن ٿيون.

تاريخ

[سنواريو]

بارکان ضلعي جي شروعاتي تاريخ غير واضح آهي، پر چيو وڃي ٿو ته هي علائقو قنڌار ۽ هندستان جي مسلمان حڪمرانن ۽ فاتحن جي ماتحت رهيو.[6]

پني قبيلي جي باروزئي خاندان جو باني بارو خان هڪ وڏو جنگجو هو، جيڪو پنهنجي قبائلي ماڻهن سان گڏ بارکان آيو. انهيءَ ڪري هن ماٿريءَ جو نالو بار خان پيو، پر وقت گذرڻ سان ان کي بارکان سڏيو وڃڻ لڳو. کيترانن جو ملڪ سيوستان جي ذيلي ضلعن مان هڪ ۽ ٺٽي جي هند صوبي جو حصو هو. اڪبر جي دور ۾ ان کي جنجاهه سڏيو ويندو هو.

کيتران هڪ بلوچ قبيلو آهي. مير گرازو خان بلوچ کيترانن جو پهريون سردار هو. سندس جاءِ سندس پٽ بختيار خان ورتي، جنهن کان پوءِ مير حاجي خان سردار ٿيو. مير حاجي خان جو دور کيترانن ۾ ان شڪست سبب يادگار آهي، جيڪا هن ژوب جي ڪڪڙن کي ڏني.

مير حاجي خان کان پوءِ ڪجهه نالي ماتر سردار ٿيا. مير حاجي خان هڪ مضبوط شخص هو ۽ سندس دور ۾ کيترانن خوشحالي ماڻي. هن ڪرم خان بجراڻي مريءَ جي ماوند واري قلعي کي تباهه ڪري مرين هٿان کيترانن جي شڪست جو بدلو پڻ ورتو. حاجي خان وفات وقت ٽي پٽ، عمر خان، نواب خان ۽ بالو خان، ڇڏي ويو.

تنهن هوندي به، سندس جاءِ سندس ڀاءُ سيد خان ورتي، جنهن کي کيترانن چونڊيو هو. هو پڻ وفات ڪري ويو ۽ ٽي پٽ، دوست محمد، سورني خان ۽ قادر بخش، ڇڏي ويو. سيد خان کان پوءِ سندس ڀاءُ بلول خان سردار ٿيو. بلول خان جي، بهرحال، نواب خان ۽ قادر بخش مخالفت ڪئي. قادر بخش مرين وٽ ويو ۽ پنهنجي ويڳي ماءُ جي شادي مري سردار غازان سان ڪرائي، پوءِ کيترانن خلاف مرين جو لشڪر وٺي آيو. انهن ويڙهن دوران کيترانن کي جان ۽ مال جو وڏو نقصان ٿيو. تنهن هوندي به، سر رابرٽ سينڊيمن، جيڪو ان وقت ڊيره غازي خان جو ڊپٽي ڪمشنر هو، مداخلت ڪري قادر بخش ۽ بلول خان جي وچ ۾ صلح ڪرايو.

برطانوي راڄ

[سنواريو]

کيترانن، لونين ۽ مرين جي وچ ۾ ڊگهي عرصي تائين هلندڙ جنگ سبب، 1880ع ۾ کيترانن ڊيره غازي خان ۾ برطانوي عملدارن کي هڪ درخواست ڏني، جنهن ۾ هنن ڍل ڏيڻ ۽ برطانوي تحفظ هيٺ اچڻ جي آڇ ڪئي. کيترانن جو علائقو 1878ع کان 1883ع تائين ڊيره غازي خان جي برطانوي عملدارن جي سياسي ضابطي هيٺ رهيو. 1883ع ۾ سردار بلوچ خان پنهنجي قبيلي جي جرڳي سان گڏ ٿل چوٽيالي جي پوليٽيڪل ايجنٽ مسٽر بروس سان ملاقات ڪئي. ان ملاقات جي نتيجي ۾ کيتران، لوني ۽ مرين جي وچ ۾ تڪرار حل ڪيو ويو.

1884ع ۾ کيتران بلوچستان ۾ گورنر جنرل جي ايجنٽ جي اختيار هيٺ آيا. ٻن ماٿرين، بارکان ۽ وتاڪڙي، تي مشتمل لغاري بارکان حلقو 1884ع ۾ پنجاب جي انتظامي ضابطي مان ڪڍي بلوچستان جي انتظام هيٺ ڏنو ويو. هي علائقو، جتان لغاري قبيلو لڏي ڊيره غازي خان ويو هو، 1887ع ۾ بلوچستان جي سڌي انتظام هيٺ آندو ويو. ساڳئي وقت ڊيره غازي خان–پشين روڊ جي تعمير جو ڪم شروع ٿيو ۽ بارکان ۾ هڪ تحصيلدار مقرر ڪيو ويو. 1889ع ۾ بارکان تعلقو ژوب ايجنسيءَ ڏانهن منتقل ڪيو ويو، جنهن جو صدر مقام لورالائي ۾ هو.

تنهن هوندي به، 1892ع ۾ هي تعلقو ٻيهر ٿل چوٽيالي ايجنسيءَ ڏانهن منتقل ڪيو ويو. آڪٽوبر 1903ع ۾ ٿل چوٽيالي ۽ ژوب ايجنسين جي نئين سر جوڙجڪ ڪئي وئي ۽ ٽي نيون ايجنسيون، سبي، لورالائي ۽ ژوب، قائم ڪيون ويون. بارکان تعلقو لورالائي ايجنسيءَ ڏانهن منتقل ڪيو ويو.

انتظام

[سنواريو]
تعلقو ايراضي

(ڪلوميٽر²)[7]

 آبادي

(2023ع)

 آباديءَ جي گهاٽائي

(ماڻهو/ڪلوميٽر²)

(2023ع)

 خواندگيءَ جي شرح

(2023ع)[8]

 يونين ڪائونسلون
بارکان تحصيل 3,514 210,249 59.83 33.62٪ ...

جاگرافي

[سنواريو]

بارکان ايراضيءَ جي لحاظ کان بلوچستان جو اٺون ننڍو ضلعو آهي ۽ ان جي ايراضي 3,410 چورس ڪلوميٽر آهي. بارکان ضلعو 69°3'–70°4' اوڀر ڊگهائي ڦاڪ ۽ 29°37'–30°21' اتر ويڪرائي ڦاڪ جي وچ ۾ واقع آهي ۽ هڪ تعلقي ۽ اٺ يونين ڪائونسلن تي مشتمل آهي. بارکان، پاڪستان جي گاديءَ واري شهر اسلام آباد کان 541 ڪلوميٽر (فضائي مفاصلو) ڏکڻ اولهه (220 درجا رخ) ۾ ۽ بلوچستان جي صوبائي گاديءَ واري شهر ڪوئيٽا کان 245 ڪلوميٽر اوڀر (97 درجا رخ) ۾ واقع آهي.

ارضي بناوت

[سنواريو]

بارکان جو قدرتي منظر ميدانن، ماٿرين ۽ جبلن تي مشتمل آهي، جن جي زميني اوچائي سمنڊ جي سراسري سطح کان 841 کان 2,031 ميٽرن تائين آهي. ضلعو هڪ مکيه ماٿري، جنهن کي بارکان سڏيو وڃي ٿو، ۽ ڪيترين ننڍين ماٿرين تي مشتمل آهي. اهي ننڍيون ماٿريون ڏکڻ اولهه طرف ويندڙ گهٽ اوچائي وارن جابلو سلسلن ذريعي مکيه ماٿريءَ کان جدا ٿيل آهن. بارکان ماٿريءَ جي اتر پاسي پکڙيل گهٽ اوچائي واريون ٽڪريون آهن، جيڪي ماٿريءَ جي نيڪال واري پاڻيءَ کي ڏکڻ اولهه ۾ رخني وهڪري ڏانهن وهندڙ پاڻيءَ کان جدا ڪن ٿيون، جڏهن ته اولهه ۽ اتر اولهه پاسي وڏو جندران جابلو سلسلو آهي. ماٿري وتاڪڙي ماٿريءَ وٽ ختم ٿئي ٿي.

سُکا جابلو سلسلي جي اوڀر ۾ خرچا ماٿري آهي، جنهن جي اوڀر پاسي ڦلائي جابلو سلسلو آهي. ضلعي جا جبل سليمان جابلو سلسلي جو حصو آهن؛ مکيه جبلن ۾ اتر ۾ ڪالا پهاڙ، اولهه ۾ ڪروڙا، بيبر، جندرا ۽ مار يا مخمار، ڏکڻ ۾ اندري ۽ سُکا، اوڀر ۾ ڦلائي ۽ خواج، جڏهن ته وچولي ۽ رخني وارن علائقن ۾ مزارا، تاغا، ڊگ ۽ ڊيڪا شامل آهن. جابلو سلسلا گهڻو ڪري مٽي، واريءَ ۽ پٿرن تي مشتمل آهن؛ ڪجهه حصا پٿريلا ۽ ڏکيا پهچ وارا آهن. جندران جابلو سلسلو گهڻو ڪري پٿريلو آهي. ڏکڻ ۾ هان وهڪرو پنهنجي معاون وهڪرن سان وهي ٿو. هان وهڪرو ڏکڻ اولهه طرف وهي ٿو ۽ هان لڪ ۽ جندران جابلو سلسلي جي ڏکڻ اوڀر وارن لاهين جو پاڻي نيڪال ڪري ٿو. ڌماڻي (بارکان تعلقو) وٽ هي وهڪرو دائمي ٿي وڃي ٿو ۽ ڊيره غازي خان ضلعي ۾ ڪاهه نديءَ سان سنگم تائين وهي ٿو. ان جو معاون ڍولا وهڪرو باغا ماٿريءَ جي ڏکڻ ۾ واقع جبلن مان پاڻي آڻي ٿو، بارکان ماٿريءَ جي ڪيترن ڳوٺن کي سيراب ڪري ٿو ۽ وتاڪڙي ۾ هان وهڪري سان ملي ٿو. رخني ۽ هان، ڪاهه وهڪري سان ملن ٿا، جيڪو پوءِ ڊيره غازي خان ضلعي ۾ داخل ٿئي ٿو.

ٽيون اهم وهڪرو بالا ڍاڪا آهي. هي وهڪرو بارکان تعلقي جي برگ شام موزي ۾ واقع آهي. هي وهڪرو نريچي نديءَ (دڪي تعلقو) جو معاون آهي. هن وهڪري ۾ پاڻي هان لڪ جي اتر ۾ واقع جبلن جي ڏکڻ اولهه وارن لاهين تان اچي ٿو. هي وهڪرو برگ شام موزي جي تمام ٿوري ايراضيءَ کي سيراب ڪري ٿو، جنهن کان پوءِ ان جو پاڻي دڪي تعلقي ۾ داخل ٿئي ٿو.

آثار قديمه جا ماڳ

[سنواريو]

بارکان ضلعي ۾ ارضياتي نقشابندي ۽ حياتي-طبقاتي تحقيق دوران پاڪستان جي ارضياتي سروي (GSP) جي ارضياتدانن پاڪستان ۾ پهريون ڀيرو ڊائنوسار جا فوسل دريافت ڪيا.[9]

کيترانيسارس

[سنواريو]

بارکان ضلعو ان وقت خبرن جي سرخين ۾ آيو، جڏهن وتاڪڙي واري علائقي مان لکين سال پراڻا هڪ ڊائنوسار جا فوسل مليا.

نالي جي اشتقاق موجب، کيتراني بارکان ضلعي جي کيتران قبيلي جي اعزاز ۾ رکيو ويو آهي، جڏهن ته سارس جي معنيٰ رڙهندڙ جانور آهي. نوع جو مخصوص نالو بارکاني بارکان جي اعزاز ۾ رکيو ويو، جيڪو ڊائنوسارن جي فوسلن وارو ضلعو آهي.[10]

آبهوا

[سنواريو]

بارکان جي آبهوا گرم نيم خشڪ (ڪوپن آبهوا جي درجابندي BSh) آهي، جنهن ۾ اونهارا تمام گرم ۽ سيارا هلڪا سرد هوندا آهن. برسات خاص طور ٻن جدا دورن ۾ پوي ٿي: فيبروري کان اپريل تائين سياري جي پڇاڙيءَ ۽ بهار جي شروعات ۾ هلڪي کان وچولي برسات، ۽ جون کان سيپٽمبر تائين چوماسي دوران وڌيڪ برسات.

موسمي رڪارڊ : بارکان
مھينو جنور: فبرو: مارچ اپريل مئي جون جولاء آگسٽ سيپ: آڪٽو: نومبر ڊسمبر سال
وڌ ۾ وڌ رڪارڊ°C (°F) 25.0
(77)		 26.7
(80.1)		 33.0
(91.4)		 39.0
(102.2)		 42.8
(109)		 44.2
(111.6)		 42.3
(108.1)		 41.6
(106.9)		 40.8
(105.4)		 37.0
(98.6)		 32.2
(90)		 28.0
(82.4)		 44.2
(111.6)
اوچي پد جي
سراسري°C (°F)		 16.2
(61.2)		 17.5
(63.5)		 23.3
(73.9)		 30.0
(86)		 35.1
(95.2)		 37.8
(100)		 35.4
(95.7)		 34.4
(93.9)		 33.5
(92.3)		 29.9
(85.8)		 24.2
(75.6)		 18.9
(66)		 28.02
(82.43)
روزاني سراسري°C (°F) 10.1
(50.2)		 11.7
(53.1)		 17.1
(62.8)		 23.5
(74.3)		 28.6
(83.5)		 31.0
(87.8)		 29.5
(85.1)		 28.7
(83.7)		 27.0
(80.6)		 23.0
(73.4)		 17.3
(63.1)		 12.2
(54)		 21.64
(70.97)
گھٽ پد جي
سراسري°C (°F)		 4.1
(39.4)		 6.4
(43.5)		 11.1
(52)		 17.1
(62.8)		 22.1
(71.8)		 24.4
(75.9)		 23.7
(74.7)		 23.1
(73.6)		 20.5
(68.9)		 15.9
(60.6)		 10.4
(50.7)		 5.6
(42.1)		 15.37
(59.67)
گھٽ ۾ گھٽ
رڪارڊ°C (°F)		 −1.7
(28.9)		 −2.2
(28)		 2.0
(35.6)		 6.1
(43)		 13.0
(55.4)		 13.0
(55.4)		 15.7
(60.3)		 16.7
(62.1)		 13.9
(57)		 9.0
(48.2)		 2.0
(35.6)		 −10
(14)		 −10
(14)
سراسري پرسپييئيشن mm (انچ) 12.2
(0.48)		 21.7
(0.854)		 35.4
(1.394)		 32.3
(1.272)		 17.8
(0.701)		 35.3
(1.39)		 108.8
(4.283)		 95.5
(3.76)		 43.4
(1.709)		 3.6
(0.142)		 5.8
(0.228)		 6.8
(0.268)		 418.6
(16.481)
Source: NOAA (1971-1990) [11]

آباديءَ جا انگ اکر

[سنواريو]
Historical population
YearPop.±% p.a.
1951...—    
196129,756—    
197244,704+3.77%
198161,686+3.64%
1998103,545+3.09%
2017171,025+2.68%
2023210,249+3.50%
ذريعا:[12]

آبادي

[سنواريو]

2023ع جي آدمشماري موجب، بارکان ضلعي ۾ 23,053 گهر ۽ 210,249 ماڻهو آباد هئا. ضلعي ۾ هر 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ مردن جو تناسب 108.95 هو ۽ خواندگيءَ جي شرح 33.62٪ هئي، جيڪا مردن ۾ 41.63٪ ۽ عورتن ۾ 24.93٪ هئي.[13][14] سروي ڪيل آباديءَ مان 84,790 ماڻهو (40.33٪) ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.[15] 14,425 ماڻهو (6.86٪) شهري علائقن ۾ رهندا هئا.[13]

مذهب

[سنواريو]
هاڻوڪي بارکان ضلعي ۾ مذهب
مذهبي
گروهه		 1941ع[16] 2017ع[17] 2023ع[18]
آبادي ٪ آبادي ٪ آبادي ٪
اسلام 21,578 96.24٪ 170,943 99.5٪ 209,755 99.07٪
هندو ڌرم 824 3.67٪ 850 0.53٪ 1,400 0.7٪
عيسائيت 17 0.08٪ 17 0.01٪ 462 0.22٪
ٻيا 3 0.01٪ 8 0.01٪ 28 0.01٪
ڪل آبادي 22,422 100٪ 171,025 100٪ 210,249 100٪
نوٽ: 1941ع جي آدمشماريءَ جا انگ اکر اڳوڻي لورالائي ايجنسيءَ جي بارکان تعلقي جا آهن، جيڪو لڳ ڀڳ هاڻوڪي بارکان ضلعي سان ٺهڪي اچي ٿو. 1941ع کان پوءِ ضلعي ۽ تعلقي جون حدون تبديل ٿي چڪيون آهن.

ٻولي

[سنواريو]




بارکان ضلعي جون ٻوليون (2023ع)

  بلوچي (98.62%)
  سرائڪي (0.6%)
  پشتو (0.54%)
  ٻيون (0.24%)

2023ع جي آدمشماريءَ وقت، آباديءَ جي 98.62٪ ماڻهن جي مادري ٻولي بلوچي، 0.6٪ جي سرائڪي ۽ 0.54٪ جي پشتو هئي.[19]

هند-آريائي ٻولي کيتراني ڳالهائيندڙن جي پڻ هڪ وڏي برادري موجود آهي.[20] بارکان ضلعي ۾ چار مکيه قبيلا آهن: کيتران، مري قبيلو، حسني قبيلو ۽ بزدار قبيلو. کيتران قبيلي جو هڪ سردار هوندو آهي، جنهن کي تمندار چيو وڃي ٿو، جڏهن ته هر ذيلي قبيلي يا شاخ جي نمائندگي هڪ اڳواڻ ڪندو آهي، جنهن کي وڏيرو چيو وڃي ٿو.

حڪومت ۽ سياست

[سنواريو]

بارکان 31 ڊسمبر 1991ع تي ضلعي طور ڪم ڪرڻ شروع ڪيو. ان کان اڳ اهو لورالائي ضلعي جو هڪ تعلقو هو. بارکان کي ضلعي جو درجو ڏيڻ جو بنيادي مقصد بنيادي سطح تي ضروري سهولتون مهيا ڪرڻ ۽ ماڻهن کي سرڪاري آفيسن تائين آسان پهچ ڏيڻ هو. بارکان ضلعو رڳو هڪ تعلقي، يعني بارکان، تي مشتمل آهي.

مقامي حڪومت جي انتظاميا جو تنظيمي خاڪو (انتظامي ڍانچو)
مقامي حڪومت جو تنظيمي خاڪو (سياسي ڍانچو)

1980ع جي بلوچستان لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس (BLGO) جو مقصد مقامي آباديءَ کي پنهنجن علائقن جي ترقيءَ ۾ شامل ڪرڻ هو. ان جي جاءِ تي 2001ع جو بلوچستان لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس لاڳو ڪيو ويو، جنهن ضلعي حڪومت جو تصور متعارف ڪرايو. 2001ع جي آرڊيننس تحت بارکان ضلعو هڪ تعلقي ۽ اٺ يونين ڪائونسلن تي مشتمل هو. ضلعي جو انتظام هڪ واحد انتظامي نظام تحت هلايو ويندو هو، جيڪو ٻهراڙيءَ ۽ شهري، ٻنهي علائقن تي لاڳو هو.

هي نظام ٻن مدتن تائين جاري رهيو، جنهن کان پوءِ 2010ع جي بلوچستان لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ (BLGA) جي منظوريءَ سان ان ۾ ٻيهر تبديلي ڪئي وئي. 2010ع جي لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ تحت موجوده نظام، ٻهراڙيءَ ۽ شهري علائقن جي ورهاست تي زور ڏيڻ جي لحاظ کان، 1980ع جي آرڊيننس سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر نئين نظام تحت ڪي به چونڊون نه ڪرايون ويون.

ضلعي ڪائونسل

[سنواريو]
ضلعي ڍانچو

بارکان ضلعي ڪائونسل ۾ اٺن يونين ڪائونسلن جا نمائندا شامل آهن، يعني هر يونين ڪائونسل مان هڪ نمائندو. جيئن مٿي بيان ڪيو ويو آهي، مزدورن/هارين، عورتن ۽ اقليتن جي نمائندن لاءِ مخصوص سيٽون رکيل آهن. ميونسپل ڪميٽين جا سڀ چونڊيل چيئرمين پڻ ضلعي ڪائونسل جا ميمبر هوندا آهن.

ضلعي ڪائونسل ٻهراڙيءَ جي ترقياتي سرگرمين ۽ عوامي صحت، تعليم، زرعي ترقي ۽ معاشي ڀلائي، کاڌي پيتي جي شين، نيڪال، مالونداري ۽ کير جي پيداوار جي ترقي، ثقافت ۽ عوامي تحفظ سان لاڳاپيل ڪمن جي ذميوار آهي. ضلعي ڪائونسل 2010ع جي بلوچستان لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ جي ٻئي شيڊيول جي حصي II ۾ ڏنل مختلف فيسن ۽ ٽيڪسن جي وصوليءَ ذريعي آمدني حاصل ڪري سگهي ٿي.

وفاقي ۽ صوبائي سرڪاري آفيسون ۽ خدمتون

[سنواريو]
بارکان ۾ وفاقي ۽ صوبائي حڪومت جا کاتا

ڪيترائي وفاقي ۽ صوبائي سرڪاري کاتا ضلعي سطح تي خدمتون مهيا ڪن ٿا. ايف بي ايس، سول ڊفينس ۽ پاسپورٽ ۽ اميگريشن کان سواءِ، ٻيا سڀ اهم کاتا ضلعي سطح تي ڪم ڪن ٿا، جڏهن ته ڪجهه کاتن جون آفيسون تعلقي سطح تي پڻ موجود آهن. (ڊي سي آفيس، پاڪستان جي اليڪشن ڪميشن، 2010ع)

تعليم ۽ تعليمي ادارا

[سنواريو]


الف اعلان جي هڪ رپورٽ، پاڪستان ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن رينڪنگ، موجب بارکان ضلعو 50.24 اسڪور سان قومي سطح تي 100هين نمبر تي آهي. بارکان جو سکيا وارو اسڪور 54.58 ۽ صنفي برابريءَ جو اسڪور 62.75 آهي.

تياريءَ جي لحاظ کان ضلعي جي قومي درجابندي 100هين آهي، جنهن ۾ تياريءَ جو اسڪور 22.66 ۽ پرائمري تناسب 9.7 آهي. اسڪولي بنيادي ڍانچي جو اسڪور 20.53 آهي، جنهن موجب بارکان ضلعو قومي سطح تي 153هين نمبر تي آهي. بارکان جي اسڪولن ۾ فعال بیت الخلائن جي کوٽ هڪ وڏو مسئلو آهي، جنهن جو اسڪور 2.65 آهي.

تعليم دو! ايپ تي رپورٽ ڪيل مسئلا عام طور اسڪولن جي عمارتن جي ناقص ڀتين سان لاڳاپيل آهن، جيڪي شاگردن جي زندگين کي خطري ۾ وجهن ٿيون، جڏهن ته ڪجهه هنڌن تي عمارتن جون ڀتيون ئي موجود ناهن. بنيادي سهولتن جي کوٽ آهي ۽ معياري استادن جي اڻهوند بابت پڻ ڪيتريون ئي شڪايتون آهن.[21]

ٻهراڙيءَ جي عورتن مان رڳو 6٪ ڪڏهن ڪنهن اسڪول ۾ پڙهيون هيون ۽ رڳو 3٪ پرائمري يا ان کان مٿين سطح جي تعليم مڪمل ڪئي هئي. اسڪول وڃڻ جي عمر وارن ٻارن جي پرائمري سطح تي خالص حاضريءَ جو تناسب 39٪ هو، جنهن ۾ ڇوڪرين جو تناسب ڇوڪرن کان گهٽ هو (36٪ جي ڀيٽ ۾ 41٪). ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته 61٪ ٻار اڃا تائين اسڪول کان ٻاهر هئا ۽ اهي يا ته دير سان اسڪول ۾ داخل ٿيندا يا ممڪن آهي ته ڪڏهن به داخلا نه وٺن. ڊسمبر 2009ع تائين مڊل جماعتن ۾ ڪل داخلا 1,085 هئي، جڏهن ته سيڪنڊري جماعتن ۾ ڪل داخلا رڳو 595 هئي. سيڪنڊري سطح تي گهٽ داخلا جو هڪ اهم سبب اسڪولن جي اڻهوند آهي. ضلعي ۾ 572 پرائمري اسڪولن جي ڀيٽ ۾ رڳو 17 مڊل ۽ 14 هاءِ اسڪول آهن. پرائمري تعليم مڪمل ڪرڻ جي شرح نسبتاً بهتر، يعني 65٪ آهي.

ضلعي ۾ 572 پرائمري اسڪول (407 ڇوڪرن جا ۽ 165 ڇوڪرين جا)، 17 مڊل اسڪول (12 ڇوڪرن جا ۽ 5 ڇوڪرين جا)، 14 هاءِ اسڪول (12 ڇوڪرن جا ۽ 2 ڇوڪرين جا)، هڪ ڇوڪرين جو انٽر ڪاليج ۽ هڪ ڇوڪرن جو ڊگري ڪاليج آهي.[22]

نباتات ۽ حيوانات

[سنواريو]

قدرتي وسيلا

[سنواريو]

بارکان ضلعي ۾ ڪوئلي ۽ جپسم جا ذخيرا موجود آهن. ڪوئلي جا ذخيرا وڏا ناهن. ڪجهه هنڌن تي ڪوئلو تمام ٿوري مقدار ۾ مليو، پر تجارتي فائدي جي ڪا اميد نه هئڻ سبب ڪم بند ڪيو ويو. 2001ع ۾ هڪ برطانوي تيل ڳولڻ واري ڪمپنيءَ[23] سروي ڪيو ۽ وتاڪڙي، گدوبرا ۽ ڪجهه ٻين علائقن ۾ تيل جا ذخيرا دريافت ڪيا.[24] آئل اينڊ گيس ڊولپمينٽ ڪمپني لميٽيڊ 2021ع ۾ بارکان ۾ گئس ۽ ڪنڊينسيٽ دريافت ڪيا.[25]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

نوٽ

[سنواريو]

    حوالا

    [سنواريو]
    1. ↑ "District at a glance Barkhan". Government of Pakistan "Pakistan Bureau of Statistics".
    2. ↑ "Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, BALOCHISTAN" (PDF).
    3. ↑ "National Dialing Codes". Pakistan Telecommunication Company Limited. اصل نسخو مان 3 September 2014 تي محفوظ ڪيل. 28 August 2014 تي حاصل ڪيل.
    4. ↑ "Government of Balochistan".
    5. ↑ PCO 1998, p. 1.
    6. ↑ Dames, Mansel Longworth (March 2, 2012). The Baloch Race: A Historical And Ethnological Sketch. Nabu Press. ISBN 978-1276719889.
    7. ↑ "TABLE 1 : AREA, POPULATION BY SEX, SEX RATIO, POPULATION DENSITY, URBAN POPULATION, HOUSEHOLD SIZE AND ANNUAL GROWTH RATE, CENSUS-2023, BALOCHISTAN" (PDF).
    8. ↑ "LITERACY RATE, ENROLMENT AND OUT OF SCHOOL POPULATION BY SEX AND RURAL/URBAN, CENSUS-2023, BALOCHISTAN" (PDF).
    9. ↑ Anwar, Ch. Muhammad (2000). Discovery of First Dinosaur Fossil in Pakistan, Barkhan District, Balochistan. Geological Survey of Pakistan. ص. 17.
    10. ↑ "Malkani" (PDF). www.webcitation.org. اصل نسخو (PDF) مان 2011-10-05 تي محفوظ ڪيل. 2019-03-07 تي حاصل ڪيل.
    11. ↑ "Barkhan Climate Normals 1971-1990". نيشنل اوشينڪ اينڊ ايٽماسفيرڪ ايڊمنسٽريشن (FTP). January 17, 2013 تي حاصل ڪيل. {{cite web}}: Invalid |mode=Script error: No such module "Citation mode". (مدد) (To view documents see Help:FTP)
    12. ↑ "Population by administrative units 1951-1998" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    13. 1 2 "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    14. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    15. ↑ "7th Population and Housing Census: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    16. ↑ "Census of India, 1941. Vol. 14, Baluchistan". 14 October 2021 تي حاصل ڪيل.
    17. ↑ "Pakistan Census 2017 District-Wise Tables: Barkhan". پاڪستان شماريات بيورو.
    18. ↑ "7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    19. ↑ "7th Population and Housing Census: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban" (PDF). پاڪستان شماريات بيورو.
    20. ↑ سانچو:E19
    21. ↑ Ailaan, Alif. "THE DISTRICT RANKINGS REPORTS FOR 2015". Alif Ailaan Education Report 2015: 22,29,36,42.
    22. ↑ Balochistan Education, Department. "BEMIS". BEMIS. Balochistan Government. اصل نسخو مان 2013-08-16 تي محفوظ ڪيل.
    23. ↑ BRITISH GAS, U.K COMPANY. "CLIENTAGE, 2". BIAFO. اصل نسخو مان 2018-07-11 تي محفوظ ڪيل. 2016-02-25 تي حاصل ڪيل.
    24. ↑ Malkani, M. Sadiq; Shah, M. Raza (2014). "Chamalang coal resources and their depositional environments, Balochistan, Pakistan". Journal of Himalayan Earth Sciences 47 (1): 61–72. https://www.researchgate.net/publication/282403957.
    25. ↑ "OGDCL discovers gas reserves in Balochistan". Pakistan Observer (آمريڪي انگريزي ۾). 2021-05-17. 2022-04-19 تي حاصل ڪيل.

    ڪتابيات

    [سنواريو]
    • 1998 District Census report of Barkhan. Census publication. جلد 60. Islamabad: Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan. 1999.

    سانچو:پاڪستان، بلوچستان جا ضلعا

    حوالا

    [سنواريو]
    "https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=بارکان_ضلعو&oldid=390742" تان ورتل