مواد ڏانھن هلو

برقي جزا

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان


مختلف اليڪٽرانڪ جزا، ماپ لاءِ 15 سينٽي ميٽر جي حڪمران سان.

اليڪٽرانڪ جزو اهڙي بنيادي الڳ اليڪٽرانڪ ڊوائيس يا اليڪٽرانڪ نظام جو جسماني حصو هوندو آهي، جيڪو اليڪٽرانن يا انهن سان لاڳاپيل برقي مقناطيسي ميدانن تي اثرانداز ٿيڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. اليڪٽرانڪ جزا گهڻو ڪري صنعتي پيداوار هوندا آهن، جيڪي انفرادي صورت ۾ دستياب هوندا آهن، ۽ انهن کي برقي عنصرن سان نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻ⁠تہ برقي عنصر نظرياتي تصور هوندا آهن، جيڪي مثالي اليڪٽرانڪ جزن ۽ عنصرن جي نمائندگي ڪندا آهن. ڪنهن اليڪٽرانڪ جزي جي ڊيٽا شيٽ هڪ فني دستاويز هوندي آهي، جنهن ۾ ان جزي جون وضاحتون، خاصيتون ۽ ڪارڪردگي بابت تفصيلي ڄاڻ ڏنل هوندي آهي. الڳ سرڪٽ (ڊسڪريٽ سرڪٽ) انفرادي اليڪٽرانڪ جزن مان ٺهندا آهن، جن مان هر هڪ پنهنجي پيڪيج جي صورت ۾ صرف هڪ ئي ڪم انجام ڏيندو آهي؛ اهڙن جزن کي الڳ جزا (ڊسڪريٽ ڪمپونينٽس) چيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ سخت معنيٰ ۾ الڳ جزو خاص طور اهڙي سيميڪنڊڪٽر جزي لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ انفرادي ٽرانزسٽر.[1][2][3]

اليڪٽرانڪ جزن ۾ هڪ يا وڌيڪ برقي ٽرمينل يا ليڊ هوندا آهن. اهي ليڊون ٻين برقي جزن سان، اڪثر تارن ذريعي، ڳنڍجي هڪ اليڪٽرانڪ سرڪٽ ٺاهينديون آهن، جيڪو ڪنهن خاص ڪم لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ ايمپليفائر، ريڊيو رسيور يا اليڪٽرانڪ اوسيليٽر. بنيادي اليڪٽرانڪ جزا الڳ پيڪيجن جي صورت ۾، هڪجهڙن جزن جي صفن يا نيٽ ورڪن جي صورت ۾، يا سيميڪنڊڪٽر مربوط سرڪٽ، هائبرڊ مربوط سرڪٽ يا ٿِڪ فلم ڊوائيسن جي اندر مربوط صورت ۾ پڻ موجود ٿي سگهن ٿا. هيٺ ڏنل اليڪٽرانڪ جزن جي فهرست بنيادي طور انهن جي الڳ (ڊسڪريٽ) صورت تي ڌيان ڏئي ٿي، ۽ اهڙن پيڪيجن کي به پنهنجي حيثيت ۾ هڪ جزو سمجهي ٿي.

درجابندي

[سنواريو]

اليڪٽرانڪ جزن کي غير فعال (Passive), فعال (ايڪٽو)، يا برقي-ميڪانيڪي جزن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. طبعيات جي سخت تعريف مطابق، غير فعال جزا اهي آهن، جيڪي پاڻ توانائي فراهم نٿا ڪري سگهن، جڏهن ته بيٽري کي هڪ فعال جزو سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها حقيقت ۾ توانائي جو ذريعو هوندي آهي.

بهرحال، اليڪٽرانڪ انجنيئر، جيڪي سرڪٽ تجزيو ڪندا آهن، غير فعاليت جي وڌيڪ محدود تعريف استعمال ڪندا آهن. جڏهن رڳو سگنل جي توانائي تي ڌيان ڏنو وڃي، ته نام نهاد سڌي رو (DC) سرڪٽ کي نظرانداز ڪرڻ آسان هوندو آهي ۽ اهو فرض ڪيو ويندو آهي ته توانائي فراهم ڪندڙ جزا، جهڙوڪ ٽرانزسٽر يا مربوط سرڪٽ، موجود ئي ناهن (ڄڻ ته هر اهڙي جزو ۾ پنهنجي الڳ بيٽري لڳل هجي)، جيتوڻيڪ حقيقت ۾ انهن کي DC سرڪٽ مان بجلي ملي رهي هوندي آهي. اهڙي حالت ۾ تجزيو صرف AC سرڪٽ تائين محدود رهندو آهي، جيڪو هڪ نظرياتي تصور آهي ۽ حقيقي سرڪٽ ۾ موجود DC وولٽيج، DC رو ۽ انهن سان لاڳاپيل توانائي کي نظرانداز ڪندو آهي. مثال طور، هن تصور جي بنياد تي هڪ اوسيليٽر کي "توانائي پيدا ڪندڙ" سمجهيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ حقيقت ۾ اهو DC بجلي جي فراهمي مان ان کان به وڌيڪ توانائي استعمال ڪندو آهي، جنهن کي هن تجزيي ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي. هن محدود تعريف تحت، سرڪٽ تجزيو ۾ اصطلاحن جي معنيٰ هن ريت هوندي آهي:

  • فعال جزا (ايڪٽو ڪمپونينٽس) ڪنهن توانائي جي ذريعي تي ڀاڙيندا آهن (عام طور DC سرڪٽ، جنهن کي هتي نظرانداز ڪيو ويو آهي) ۽ اڪثر سرڪٽ ۾ توانائي داخل ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اها ڳالهه تعريف جو لازمي حصو نه آهي.[4] فعال جزن ۾ سگنل کي وڌائيندڙ جزا شامل آهن، جهڙوڪ ٽرانزسٽر، ٽرائيوڊ ويڪيوم ٽيوب (والو)، ۽ ٽنل ڊائيوڊ.
  • غير فعال جزا (پيسو ڪمپونينٽس) سرڪٽ ۾ خالص توانائي شامل نٿا ڪري سگهن. اهي ڪنهن ٻاهرين بجلي جي ذريعي تي به ڀاڙي نٿا سگهن، سواءِ ان AC سرڪٽ جي، جنهن سان اهي ڳنڍيل هجن. نتيجي طور اهي سگنل کي طاقت جي لحاظ کان وڌائي نٿا سگهن، جيتوڻيڪ اهي وولٽيج يا رو ۾ واڌ آڻي سگهن ٿا، جيئن ٽرانسفارمر يا گونجندڙ (ريزوننٽ) سرڪٽ ڪندا آهن. غير فعال جزن ۾ ٻه ٽرمينل وارا جزا، جهڙوڪ رزسٽر، ڪئپيسيٽر، انڊڪٽر ۽ ٽرانسفارمر شامل آهن.
  • برقي-ميڪانيڪي جزا (اليڪٽرو مڪينيڪل ڪمپونينٽس) حرڪت ڪندڙ حصن يا برقي رابطن جي مدد سان برقي عمل سرانجام ڏيندا آهن.

گهڻا غير فعال جزا، جن ۾ ٻن کان وڌيڪ ٽرمينل هوندا آهن، انهن کي ٻه-پورٽ پيرا ميٽرن جي صورت ۾ بيان ڪري سگهجي ٿو، جيڪي باهمي اصول (ريسيپروسٽي) تي عمل ڪندا آهن، جيتوڻيڪ ڪجهه ناياب استثنا پڻ موجود آهن.[5] ان جي ابتڙ، فعال جزا (جن ۾ ٻن کان وڌيڪ ٽرمينل هوندا آهن) عام طور تي هن خاصيت جا حامل نه هوندا آهن.

فعال جزا

[سنواريو]
هڪ مائڪرو پروسيسر، جيڪو هڪ ترقي يافته اليڪٽرانڪ جزو آهي.

سيميڪنڊڪٽر

[سنواريو]

ٽرانزسٽر

[سنواريو]

ٽرانزسٽر ويهين صديءَ جي اهڙي ايجاد سمجهيا وڃن ٿا، جنهن اليڪٽرانڪ سرڪٽن کي هميشه لاءِ تبديل ڪري ڇڏيو. ٽرانزسٽر هڪ سيميڪنڊڪٽر ڊوائيس آهي، جيڪو اليڪٽرانڪ سگنلن ۽ برقي توانائي کي وڌائڻ (Amplify) ۽ سوئچ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.

    • FeFET (فيرو اليڪٽرڪ فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
    • CNTFET (ڪاربن نينوٽيوب فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
    • MESFET (ڌاتو–سيميڪنڊڪٽر فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)

ڊائيوڊ

[سنواريو]

ڊائيوڊ اهڙا سيميڪنڊڪٽر جزا آهن، جيڪي عام طور تي برقي رو کي هڪ ئي رخ ۾ آسانيءَ سان گذرڻ ڏيندا آهن، جيتوڻيڪ انهن مان ڪيترن جون مخصوص اضافي خاصيتون پڻ هونديون آهن.

  • زينر ڊائيوڊ — جڏهن هڪ مخصوص وولٽيج حاصل ٿئي ٿي ته رو کي "ابتڙ رخ" ۾ وهڻ جي اجازت ڏيندو آهي.
روشني خارج ڪندڙ ڊائيوڊن (LEDs) جا مختلف مثال
  • DIAC (متبادل رو لاءِ ڊائيوڊ)، ٽرگر ڊائيوڊ، SIDAC — اڪثر SCR کي متحرڪ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
  • ٽنل ڊائيوڊ — ڪوانٽم ميڪانيڪي ٽنلنگ تي ٻڌل انتهائي تيز رفتار ڊائيوڊ.

مربوط سرڪٽ

[سنواريو]

مربوط سرڪٽ (Integrated Circuits) ڪيترن ئي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندا آهن، جن ۾ ٽائمر طور ڪم ڪرڻ، ڊجيٽل سگنلن کي اينالاگ سگنلن ۾ تبديل ڪرڻ، سگنلن کي وڌائڻ (Amplification)، يا منطقي عمل سرانجام ڏيڻ شامل آهن.

پروگراميبل ڊوائيس

[سنواريو]

نظرياتي-اليڪٽرانڪ ڊوائيس

[سنواريو]

ڊسپلي ٽيڪنالاجيون

[سنواريو]

موجوده ٽيڪنالاجيون:

  • LCD
    • اڳواٽ ٺهيل اکر
    • ڊاٽ-ميٽرڪس
    • غير فعال (Passive)
    • TFT LCD
    • يڪ رنگي
    • رنگين
  • OLED
    • LCD جهڙي ڊسپلي، پر هر پکسل پنهنجي روشني پاڻ پيدا ڪندو آهي.
    • لچڪدار يا شفاف به ٺاهي سگهجي ٿو.
  • Micro-LED
    • OLED سان ملندڙ جلندڙ، پر نامياتي مواد بدران غير نامياتي LED استعمال ڪندو آهي.
    • اسڪرين برن-اِن جي مسئلي کان محفوظ.
    • پر لچڪدار يا شفاف نٿو بڻائي سگهجي.

متروڪ ٽيڪنالاجيون:

  • Penetron (ٻن رنگن واري شفاف CRT)

ويڪيوم ٽيوبون (والوز)

[سنواريو]

ويڪيوم ٽيوب اهڙو برقي جزو آهي، جيڪو خال (Vacuum) جي اندر برقي رو جي وهڪري جي اصول تي ڪم ڪندو آهي (ڏسو ويڪيوم ٽيوب).

نظرياتي ڊيڪٽر يا روشني خارج ڪندڙ ڊوائيس

[سنواريو]
  • ميجڪ آئي ٽيوب — ننڍي CRT ڊسپلي، جيڪا ٽيوننگ ميٽر طور استعمال ٿيندي هئي (متروڪ).

خارجي ڊوائيس

[سنواريو]

متروڪ:

توانائي جا ذريعا

[سنواريو]

برقي توانائي فراهم ڪندڙ ذريعا:

غير فعال جزا

[سنواريو]

اهي جزا، جيڪي ڪنهن ٻئي برقي سگنل جي ذريعي برقي رو (ڪرنٽ) کي ڪنٽرول نٿا ڪري سگهن، غير فعال (پيسو) ڊوائيس سڏبا آهن. رزسٽر، ڪئپيسيٽر، انڊڪٽر ۽ ٽرانسفارمر سڀ غير فعال ڊوائيس سمجهيا ويندا آهن.[8]

مزاحمتي جزا (Resistors)

[سنواريو]
PCB جي پٺئين پاسي لڳل سرفيس-مائونٽ رزسٽر
پوٽينشيوميٽر، هڪ متغير رزسٽر

رزسٽر اوهم جي قانون مطابق وولٽيج جي تناسب سان برقي رو کي گذرڻ ڏيندا آهن ۽ رو جي مخالفت ڪندا آهن.

  • رزسٽر — مقرر قدر وارو
    • پاور رزسٽر — گرمي کي محفوظ نموني خارج ڪرڻ لاءِ وڏي سائيز وارو
    • SIP يا DIP رزسٽر نيٽ ورڪ — هڪ ئي پيڪيج ۾ ڪيترن رزسٽرن جو مجموعو
  • متغير رزسٽر
    • رهيوسٽيٽ — ٻه ٽرمينل وارو متغير رزسٽر (عام طور وڌيڪ طاقت لاءِ)
    • پوٽينشيوميٽر — ٽي ٽرمينل وارو متغير رزسٽر (متغير وولٽيج ڊيوائيڊر)[9]
    • ٽرم پوٽ — ننڍو پوٽينشيوميٽر، عام طور اندروني ترتيب لاءِ
    • ٿرمسٽر — گرمي پد سان حساس رزسٽر، جنهن جي مزاحمت جسم جي گرمي پد جي تبديلي سان وڏي، اڳڪٿي لائق ۽ درست نموني تبديل ٿيندي آهي.[10]
    • هيومسٽر — نمي جي تبديلي سان مزاحمت بدلائيندڙ رزسٽر
    • فوٽو رزسٽر
    • ويريسٽر، وولٽيج تي ڀاڙيندڙ رزسٽر، MOV — اضافي وولٽيج موجود هئڻ تي رو کي گذرڻ ڏيندو آهي.

ڪئپيسيٽر

[سنواريو]
اليڪٽرانڪ سامان ۾ استعمال ٿيندڙ مختلف ڪئپيسيٽر

ڪئپيسيٽر برقي چارج کي محفوظ ۽ خارج ڪندا آهن. اهي بجلي جي فراهمي وارين لائينن کي فلٽر ڪرڻ، گونجندڙ سرڪٽن کي ٽيون ڪرڻ، DC وولٽيج کي روڪڻ ۽ AC سگنلن کي گذرڻ ڏيڻ سميت ڪيترن ئي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندا آهن.

    • ڪئپيسيٽر نيٽ ورڪ (Array)
  • ويريڪيپ ڊائيوڊ — جنهن جي AC گنجائش لاڳو ڪيل DC وولٽيج سان تبديل ٿيندي آهي.

مربوط غير فعال ڊوائيس

[سنواريو]

مربوط غير فعال ڊوائيس اهڙا غير فعال جزا آهن، جيڪي هڪ ئي پيڪيج ۾ مربوط ڪيا ويندا آهن. اهي الڳ جزن جي برابر مجموعي جي ڀيٽ ۾ گهٽ جڳهه والاريندا آهن.

مقناطيسي (انڊڪٽو) ڊوائيس

[سنواريو]

اهي برقي جزا، جيڪي برقي رو ذريعي مقناطيسيت جي مدد سان توانائي کي محفوظ ۽ آزاد ڪندا آهن.

ميمريسٽر

[سنواريو]

اهي برقي جزا، جيڪي مقناطيسي وهڪري جي تناسب سان چارج کي گذرڻ ڏيندا آهن ۽ پنهنجي اڳوڻي مزاحمتي حالت کي محفوظ رکڻ جي صلاحيت رکندا آهن، تنهنڪري انهن جو نالو ميموري ۽ رزسٽر مان نڪتل آهي.

نيٽ ورڪ

[سنواريو]

اهي جزا، جيڪي هڪ کان وڌيڪ قسمن جي غير فعال جزن تي مشتمل هوندا آهن.

  • RC نيٽ ورڪ — RC سرڪٽ ٺاهيندو آهي، جيڪو سنبر ۾ استعمال ٿيندو آهي.
  • LC نيٽ ورڪ — LC سرڪٽ ٺاهيندو آهي، جيڪو ٽيون ٿيندڙ ٽرانسفارمرن ۽ RFI فلٽرن ۾ استعمال ٿيندو آهي.

ٽرانسڊيوسر، سينسر، ڊيڪٽر

[سنواريو]
  1. ٽرانسڊيوسر برقي سگنل جي اثر هيٺ جسماني اثر پيدا ڪندا آهن، يا ان جي ابتڙ.
  2. سينسر (ڊيڪٽر) اهڙا ٽرانسڊيوسر آهن، جيڪي ماحول جي حالتن تي ردعمل ڏيئي پنهنجون برقي خاصيتون تبديل ڪندا آهن يا برقي سگنل پيدا ڪندا آهن.
  3. هتي درج ڪيل ٽرانسڊيوسر صرف انفرادي اليڪٽرانڪ جزا آهن (مڪمل اسيمبلين بدران) ۽ غير فعال آهن.

اينٽينا

[سنواريو]

اينٽينا ريڊيو لهرون موڪليندا يا وصول ڪندا آهن.

اسيمبليون، ماڊيول

[سنواريو]

ڪيترن ئي اليڪٽرانڪ جزن کي گڏ ڪري تيار ڪيل اهڙو ڊوائيس، جيڪو پاڻ به هڪ جزو طور استعمال ٿيندو آهي.

پروٽوٽائپنگ جا اوزار

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو اليڪٽرانڪس پروٽوٽائپنگ

برقي-ميڪانيڪي ڊوائيس

[سنواريو]
هڪ ڪوارٽز ڪرسٽل (کاٻي پاسي) ۽ هڪ ڪرسٽل اوسيليٽر

پائزو اليڪٽرڪ ڊوائيس، ڪرسٽل ۽ ريزونيٽر

[سنواريو]

غير فعال جزا جيڪي پائزو اليڪٽرڪ اثر استعمال ڪندا آهن:

  • اهڙا جزا، جيڪي اعليٰ فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ يا فلٽر ڪرڻ لاءِ هي اثر استعمال ڪندا آهن.
    • ڪرسٽل — درست فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل (مڪمل اوسيليٽرن لاءِ هيٺ ماڊيول وارو حصو ڏسو).
    • سيرامڪ ريزونيٽر — نيم درست فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل.
    • سيرامڪ فلٽر — فريڪوئنسي جي مخصوص پٽي کي فلٽر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل، جيئن ريڊيو رسيور ۾.
    • سطحي صوتي لهر (SAW) فلٽر

مائڪرو برقي-ميڪانيڪي نظام

[سنواريو]

ٽرمينل ۽ ڪنيڪٽر

[سنواريو]

برقي ڳانڍاپا ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ڊوائيس.

ڪيبل اسيمبليون

[سنواريو]

اهي برقي ڪيبل، جن جي ٻنهي پاسن تي ڪنيڪٽر يا ٽرمينل لڳل هوندا آهن.

ننڍي سائيز جي ٻن مختلف پُش بٽڻ سوئچن جا مثال

سوئچ

[سنواريو]
7-ڪيم، 7-رابطن وارو ڪيم ٽائمر

اهي جزا، جيڪي برقي رو کي گذرڻ ڏين ("بند") يا رو کي روڪين ("کليل").

  • سوئچ — هٿ سان هلائيندڙ سوئچ.
    • برقي وضاحت: SPST، SPDT، DPST، DPDT، NPNT
    • ٽيڪنالاجي: سلائيڊ سوئچ، ٽاگل سوئچ، راڪر سوئچ، روٽري سوئچ، پُش بٽڻ سوئچ
  • ڪيم ٽائمر (ڊرم سيڪوئنسر) — واقعن جي هڪ سلسلي کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ برقي-ميڪانيڪي نظام.
  • ڪي پيڊ — پُش بٽڻ سوئچن جو مجموعو.
  • DIP سوئچ — اندروني ترتيب (Configuration) لاءِ ننڍن سوئچن جو مجموعو.
  • فوٽ سوئچ — پير سان هلائيندڙ سوئچ.
  • چاقو سوئچ — کليل ڪنڊڪٽرن وارو سوئچ.
  • مائڪرو سوئچ — ميڪانيڪي طور متحرڪ ٿيندڙ تيز عمل وارو سوئچ.
  • حد سوئچ — حرڪت جي آخري حد معلوم ڪرڻ لاءِ ميڪانيڪي سوئچ.
  • پاريدار سوئچ — جهڪاءُ (Tilt) محسوس ڪندڙ سوئچ.
  • مرڪزگري سوئچ — گردش جي رفتار سبب پيدا ٿيندڙ مرڪزگري قوت محسوس ڪندڙ سوئچ.
  • رلي يا ڪانٽيڪٽر — برقي-ميڪانيڪي طور هلندڙ سوئچ (ڏسو سالڊ اسٽيٽ رلي).
  • ريڊ سوئچ — مقناطيسي طور متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
  • ٿرموسٽيٽ — گرمي پد سان متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
  • هيوميڊسٽيٽ — نمي سان متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
  • سرڪٽ بريڪر — وڌيڪ رو اچڻ تي کلي ويندڙ، ٻيهر سيٽ ٿيڻ وارو فيوز.
  • ڊسڪنڪٽر — اعليٰ ۽ وچولي وولٽيج نظامن ۾ سار سنڀال يا سرڪٽ کي الڳ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سوئچ.
  • ٽرانسفر سوئچ — لوڊ کي ٻن مختلف توانائي ذريعن جي وچ ۾ منتقل ڪندڙ سوئچ.

حفاظتي ڊوائيس

[سنواريو]

غير فعال جزا، جيڪي سرڪٽ کي وڌيڪ رو يا وولٽيج کان بچائيندا آهن.

ميڪانيڪي لوازمات

[سنواريو]

متروڪ

[سنواريو]

معياري نشان

[سنواريو]
اصل مضمون جي لاءِ ڏسو اليڪٽرانڪ نشان

سرڪٽ خاڪي ۾ اليڪٽرانڪ ڊوائيس روايتي (معياري) نشانن ذريعي ظاهر ڪيا ويندا آهن. جزن جي سڃاڻپ لاءِ انهن نشانن تي حوالو سڃاڻپ ڪندڙ (Reference Designators) لڳايا ويندا آهن.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. "Definition of discrete component".
  2. Principles of VLSI and CMOS Integrated Circuits. S. Chand. 2016. ISBN 978-81-219-4000-9.
  3. Passive and Discrete Circuits: Newnes Electronics Circuits Pocket Book, Volume 2. Elsevier. 23 June 2016. ISBN 978-1-4832-9198-7.
  4. For instance, a computer could be contained inside a black box with two external terminals. It might do various calculations and signal its results by varying its resistance, but always consuming power as resistance does. Nevertheless, it is an active component, since it relies on a power source to operate.
  5. Nonreciprocal passive devices include the gyrator (though as a truly passive component, this exists more in theoretical terms, and is usually implemented using an active circuit)—and the circulator, which is used at microwave and optical frequencies.
  6. "13 Sextillion & Counting: The Long & Winding Road to the Most Frequently Manufactured Human Artifact in History". Computer History Museum. April 2, 2018. 28 July 2019 تي حاصل ڪيل.
  7. Baker, R. Jacob (2011). CMOS: Circuit Design, Layout, and Simulation. John Wiley & Sons. ص. 7. ISBN 978-1118038239.
  8. "What are Passive Components in Electronics?". OnlineComponents.com. 18 August 2025 تي حاصل ڪيل.
  9. Abernathy, Johanna. "Understanding Voltage Divider Circuits". QuarkTwin. Connelly Roth. 22 April 2021 تي حاصل ڪيل.
  10. What is a Thermistor آرڪائيو ڪيا ويا 2018-03-15 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. U.S. Sensor Corp.

سانچو:Electronic components