برقي جزا
اليڪٽرانڪ جزو اهڙي بنيادي الڳ اليڪٽرانڪ ڊوائيس يا اليڪٽرانڪ نظام جو جسماني حصو هوندو آهي، جيڪو اليڪٽرانن يا انهن سان لاڳاپيل برقي مقناطيسي ميدانن تي اثرانداز ٿيڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. اليڪٽرانڪ جزا گهڻو ڪري صنعتي پيداوار هوندا آهن، جيڪي انفرادي صورت ۾ دستياب هوندا آهن، ۽ انهن کي برقي عنصرن سان نه ملائڻ گهرجي، ڇاڪاڻتہ برقي عنصر نظرياتي تصور هوندا آهن، جيڪي مثالي اليڪٽرانڪ جزن ۽ عنصرن جي نمائندگي ڪندا آهن. ڪنهن اليڪٽرانڪ جزي جي ڊيٽا شيٽ هڪ فني دستاويز هوندي آهي، جنهن ۾ ان جزي جون وضاحتون، خاصيتون ۽ ڪارڪردگي بابت تفصيلي ڄاڻ ڏنل هوندي آهي. الڳ سرڪٽ (ڊسڪريٽ سرڪٽ) انفرادي اليڪٽرانڪ جزن مان ٺهندا آهن، جن مان هر هڪ پنهنجي پيڪيج جي صورت ۾ صرف هڪ ئي ڪم انجام ڏيندو آهي؛ اهڙن جزن کي الڳ جزا (ڊسڪريٽ ڪمپونينٽس) چيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ سخت معنيٰ ۾ الڳ جزو خاص طور اهڙي سيميڪنڊڪٽر جزي لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ انفرادي ٽرانزسٽر.[1][2][3]
اليڪٽرانڪ جزن ۾ هڪ يا وڌيڪ برقي ٽرمينل يا ليڊ هوندا آهن. اهي ليڊون ٻين برقي جزن سان، اڪثر تارن ذريعي، ڳنڍجي هڪ اليڪٽرانڪ سرڪٽ ٺاهينديون آهن، جيڪو ڪنهن خاص ڪم لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ ايمپليفائر، ريڊيو رسيور يا اليڪٽرانڪ اوسيليٽر. بنيادي اليڪٽرانڪ جزا الڳ پيڪيجن جي صورت ۾، هڪجهڙن جزن جي صفن يا نيٽ ورڪن جي صورت ۾، يا سيميڪنڊڪٽر مربوط سرڪٽ، هائبرڊ مربوط سرڪٽ يا ٿِڪ فلم ڊوائيسن جي اندر مربوط صورت ۾ پڻ موجود ٿي سگهن ٿا. هيٺ ڏنل اليڪٽرانڪ جزن جي فهرست بنيادي طور انهن جي الڳ (ڊسڪريٽ) صورت تي ڌيان ڏئي ٿي، ۽ اهڙن پيڪيجن کي به پنهنجي حيثيت ۾ هڪ جزو سمجهي ٿي.
درجابندي
[سنواريو]اليڪٽرانڪ جزن کي غير فعال (Passive), فعال (ايڪٽو)، يا برقي-ميڪانيڪي جزن ۾ ورهائي سگهجي ٿو. طبعيات جي سخت تعريف مطابق، غير فعال جزا اهي آهن، جيڪي پاڻ توانائي فراهم نٿا ڪري سگهن، جڏهن ته بيٽري کي هڪ فعال جزو سمجهيو ويندو آهي، ڇاڪاڻتہ اها حقيقت ۾ توانائي جو ذريعو هوندي آهي.
بهرحال، اليڪٽرانڪ انجنيئر، جيڪي سرڪٽ تجزيو ڪندا آهن، غير فعاليت جي وڌيڪ محدود تعريف استعمال ڪندا آهن. جڏهن رڳو سگنل جي توانائي تي ڌيان ڏنو وڃي، ته نام نهاد سڌي رو (DC) سرڪٽ کي نظرانداز ڪرڻ آسان هوندو آهي ۽ اهو فرض ڪيو ويندو آهي ته توانائي فراهم ڪندڙ جزا، جهڙوڪ ٽرانزسٽر يا مربوط سرڪٽ، موجود ئي ناهن (ڄڻ ته هر اهڙي جزو ۾ پنهنجي الڳ بيٽري لڳل هجي)، جيتوڻيڪ حقيقت ۾ انهن کي DC سرڪٽ مان بجلي ملي رهي هوندي آهي. اهڙي حالت ۾ تجزيو صرف AC سرڪٽ تائين محدود رهندو آهي، جيڪو هڪ نظرياتي تصور آهي ۽ حقيقي سرڪٽ ۾ موجود DC وولٽيج، DC رو ۽ انهن سان لاڳاپيل توانائي کي نظرانداز ڪندو آهي. مثال طور، هن تصور جي بنياد تي هڪ اوسيليٽر کي "توانائي پيدا ڪندڙ" سمجهيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ حقيقت ۾ اهو DC بجلي جي فراهمي مان ان کان به وڌيڪ توانائي استعمال ڪندو آهي، جنهن کي هن تجزيي ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي. هن محدود تعريف تحت، سرڪٽ تجزيو ۾ اصطلاحن جي معنيٰ هن ريت هوندي آهي:
- فعال جزا (ايڪٽو ڪمپونينٽس) ڪنهن توانائي جي ذريعي تي ڀاڙيندا آهن (عام طور DC سرڪٽ، جنهن کي هتي نظرانداز ڪيو ويو آهي) ۽ اڪثر سرڪٽ ۾ توانائي داخل ڪري سگهن ٿا، جيتوڻيڪ اها ڳالهه تعريف جو لازمي حصو نه آهي.[4] فعال جزن ۾ سگنل کي وڌائيندڙ جزا شامل آهن، جهڙوڪ ٽرانزسٽر، ٽرائيوڊ ويڪيوم ٽيوب (والو)، ۽ ٽنل ڊائيوڊ.
- غير فعال جزا (پيسو ڪمپونينٽس) سرڪٽ ۾ خالص توانائي شامل نٿا ڪري سگهن. اهي ڪنهن ٻاهرين بجلي جي ذريعي تي به ڀاڙي نٿا سگهن، سواءِ ان AC سرڪٽ جي، جنهن سان اهي ڳنڍيل هجن. نتيجي طور اهي سگنل کي طاقت جي لحاظ کان وڌائي نٿا سگهن، جيتوڻيڪ اهي وولٽيج يا رو ۾ واڌ آڻي سگهن ٿا، جيئن ٽرانسفارمر يا گونجندڙ (ريزوننٽ) سرڪٽ ڪندا آهن. غير فعال جزن ۾ ٻه ٽرمينل وارا جزا، جهڙوڪ رزسٽر، ڪئپيسيٽر، انڊڪٽر ۽ ٽرانسفارمر شامل آهن.
- برقي-ميڪانيڪي جزا (اليڪٽرو مڪينيڪل ڪمپونينٽس) حرڪت ڪندڙ حصن يا برقي رابطن جي مدد سان برقي عمل سرانجام ڏيندا آهن.
گهڻا غير فعال جزا، جن ۾ ٻن کان وڌيڪ ٽرمينل هوندا آهن، انهن کي ٻه-پورٽ پيرا ميٽرن جي صورت ۾ بيان ڪري سگهجي ٿو، جيڪي باهمي اصول (ريسيپروسٽي) تي عمل ڪندا آهن، جيتوڻيڪ ڪجهه ناياب استثنا پڻ موجود آهن.[5] ان جي ابتڙ، فعال جزا (جن ۾ ٻن کان وڌيڪ ٽرمينل هوندا آهن) عام طور تي هن خاصيت جا حامل نه هوندا آهن.
فعال جزا
[سنواريو]
سيميڪنڊڪٽر
[سنواريو]ٽرانزسٽر
[سنواريو]ٽرانزسٽر ويهين صديءَ جي اهڙي ايجاد سمجهيا وڃن ٿا، جنهن اليڪٽرانڪ سرڪٽن کي هميشه لاءِ تبديل ڪري ڇڏيو. ٽرانزسٽر هڪ سيميڪنڊڪٽر ڊوائيس آهي، جيڪو اليڪٽرانڪ سگنلن ۽ برقي توانائي کي وڌائڻ (Amplify) ۽ سوئچ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
- فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر (FET)
- MOSFET (ڌاتو–آڪسائيڊ–سيميڪنڊڪٽر فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر) — سڀ کان وڌيڪ تيار ٿيندڙ اليڪٽرانڪ جزو (MOS ٽرانزسٽر پڻ سڏيو ويندو آهي).[6][7]
- PMOS (پي-قسم MOS)
- NMOS (اين-قسم MOS)
- CMOS (تڪميلي MOS)
- پاور MOSFET
- LDMOS (ليٽرل ڊفيوزڊ MOSFET)
- MuGFET (گهڻ-گيٽ فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
- FinFET (فن فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
- TFT (ٿِن-فلم ٽرانزسٽر)
- MOSFET (ڌاتو–آڪسائيڊ–سيميڪنڊڪٽر فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر) — سڀ کان وڌيڪ تيار ٿيندڙ اليڪٽرانڪ جزو (MOS ٽرانزسٽر پڻ سڏيو ويندو آهي).[6][7]
- FeFET (فيرو اليڪٽرڪ فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
- CNTFET (ڪاربن نينوٽيوب فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
- JFET (جنڪشن فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر) — اين-چينل يا پي-چينل
- SIT (اسٽيٽڪ انڊڪشن ٽرانزسٽر)
- JFET (جنڪشن فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر) — اين-چينل يا پي-چينل
- MESFET (ڌاتو–سيميڪنڊڪٽر فيلڊ-ايفيڪٽ ٽرانزسٽر)
- مرڪب ٽرانزسٽر
- BiCMOS (بائي پولر CMOS)
- IGBT (انسوليٽيڊ-گيٽ بائي پولر ٽرانزسٽر)
- ٻيا ٽرانزسٽر
- بائي پولر جنڪشن ٽرانزسٽر (BJT، يا صرف "ٽرانزسٽر") — NPN يا PNP
- فوٹو ٽرانزسٽر — وڌايل فوٽو ڊيڪٽر
- ڊارلنگٽن ٽرانزسٽر — NPN يا PNP
- فوٽو ڊارلنگٽن — وڌايل فوٽو ڊيڪٽر
- سزڪلي جوڙو (مرڪب ٽرانزسٽر، تڪميلي ڊارلنگٽن)
- ٽيٽروڊ ٽرانزسٽر — اهڙو ٽرانزسٽر جنهن ۾ چار فعال ٽرمينل هوندا آهن.
- بائي پولر جنڪشن ٽرانزسٽر (BJT، يا صرف "ٽرانزسٽر") — NPN يا PNP
- ٿائرسٽر
- سلڪون ڪنٽرولڊ ريڪٽيفائر (SCR) — گيٽ تي مناسب ڪنٽرول وولٽيج لاڳو ٿيڻ کان پوءِ ئي رو کي گذرڻ ڏيندو آهي.
- TRIAC (متبادل رو لاءِ ٽرائيوڊ) — ٻه طرفي SCR
- يوني جنڪشن ٽرانزسٽر (UJT)
- پروگراميبل يوني جنڪشن ٽرانزسٽر (PUT)
- SITh (اسٽيٽڪ انڊڪشن ٿائرسٽر)
ڊائيوڊ
[سنواريو]ڊائيوڊ اهڙا سيميڪنڊڪٽر جزا آهن، جيڪي عام طور تي برقي رو کي هڪ ئي رخ ۾ آسانيءَ سان گذرڻ ڏيندا آهن، جيتوڻيڪ انهن مان ڪيترن جون مخصوص اضافي خاصيتون پڻ هونديون آهن.
- شاٽڪي ڊائيوڊ (هاٽ ڪيريئر ڊائيوڊ) — انتهائي تيز رفتار ڊائيوڊ، جنهن ۾ اڳتي وولٽيج ڊراپ گهٽ هوندو آهي.
- زينر ڊائيوڊ — جڏهن هڪ مخصوص وولٽيج حاصل ٿئي ٿي ته رو کي "ابتڙ رخ" ۾ وهڻ جي اجازت ڏيندو آهي.
- عارضي وولٽيج دٻاءُ روڪيندڙ ڊائيوڊ (TVS) — يوني پولر يا بائي پولر؛ اعليٰ وولٽيج جي اوچتين لهرن (Voltage Spikes) کي جذب ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.
- ويريڪيپ، ٽيوننگ ڊائيوڊ، ويريڪٽر، متغير گنجائش وارو ڊائيوڊ — اهڙو ڊائيوڊ، جنهن جي AC گنجائش (Capacitance) لاڳو ڪيل DC وولٽيج جي مطابق تبديل ٿيندي آهي.

- روشني خارج ڪندڙ ڊائيوڊ (LED) — اهڙو ڊائيوڊ، جيڪو روشني خارج ڪندو آهي.
- فوٹو ڊائيوڊ — پوندڙ روشنيءَ جي مقدار جي تناسب سان برقي رو گذرڻ ڏيندو آهي.
- ايويلانچ فوٽو ڊائيوڊ — اندروني سگنل واڌ (Internal Gain) وارو فوٽو ڊائيوڊ.
- شمسي خلئو، فوٽووولٽائڪ خلئو، PV ايري يا پينل — روشني مان برقي توانائي پيدا ڪندو آهي.
- ٽنل ڊائيوڊ — ڪوانٽم ميڪانيڪي ٽنلنگ تي ٻڌل انتهائي تيز رفتار ڊائيوڊ.
مربوط سرڪٽ
[سنواريو]مربوط سرڪٽ (Integrated Circuits) ڪيترن ئي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندا آهن، جن ۾ ٽائمر طور ڪم ڪرڻ، ڊجيٽل سگنلن کي اينالاگ سگنلن ۾ تبديل ڪرڻ، سگنلن کي وڌائڻ (Amplification)، يا منطقي عمل سرانجام ڏيڻ شامل آهن.
- مربوط سرڪٽ (IC)
- MOS مربوط سرڪٽ (MOS IC)
- هائبرڊ مربوط سرڪٽ (Hybrid IC)
- مخلوط-سگنل مربوط سرڪٽ
- ٽن-رخي مربوط سرڪٽ (3D IC)
- اينالاگ سرڪٽ
- هال-ايفيڪٽ سينسر — مقناطيسي ميدان کي محسوس ڪندو آهي.
- رو سينسر — پنهنجي مان گذرندڙ برقي رو کي محسوس ڪندو آهي.
پروگراميبل ڊوائيس
[سنواريو]- فيلڊ-پروگراميبل اينالاگ ايري (FPAA)
نظرياتي-اليڪٽرانڪ ڊوائيس
[سنواريو]- نظرياتي اليڪٽرانڪس
- آپٽو-آئيسوليٽر، آپٽو-ڪپلر، فوٽو-ڪپلر — فوٽو ڊائيوڊ، BJT، JFET، SCR، TRIAC، زيرو-ڪراسنگ TRIAC، اوپن ڪليڪٽر IC، CMOS IC، سالڊ اسٽيٽ رلي (SSR)
- سلاٽڊ آپٽيڪل سوئچ، آپٽو سوئچ، آپٽيڪل سوئچ
- LED ڊسپلي — ست-حصن واري ڊسپلي، سورهن-حصن واري ڊسپلي، ڊاٽ-ميٽرڪس ڊسپلي
ڊسپلي ٽيڪنالاجيون
[سنواريو]موجوده ٽيڪنالاجيون:
- فلامينٽ بتي (اشاري واري بتي)
- ويڪيوم فلوريسينٽ ڊسپلي (VFD)
- اڳواٽ ٺهيل اکر
- ست-حصن واري ڊسپلي
- اسٽاربرسٽ ڊسپلي
- ڪيٿوڊ ري ٽيوب (CRT)
- ڊاٽ-ميٽرڪس اسڪين
- شعاعي اسڪين (مثال طور ريڊار)
- اختياري اسڪين (مثال طور آسيلوسڪوپ)
- يڪ رنگي
- رنگين
- نيون
- انفرادي ڊسپلي
- ست-حصن واري ڊسپلي
- LED
- انفرادي ڊسپلي
- ست-حصن واري ڊسپلي
- اسٽاربرسٽ ڊسپلي
- ڊاٽ-ميٽرڪس
- اسپلٽ-فليپ ڊسپلي
- عددي
- اڳواٽ ڇپيل پيغام
- پلازما ڊسپلي (ڊاٽ-ميٽرڪس)
- OLED
- LCD جهڙي ڊسپلي، پر هر پکسل پنهنجي روشني پاڻ پيدا ڪندو آهي.
- لچڪدار يا شفاف به ٺاهي سگهجي ٿو.
- Micro-LED
- OLED سان ملندڙ جلندڙ، پر نامياتي مواد بدران غير نامياتي LED استعمال ڪندو آهي.
- اسڪرين برن-اِن جي مسئلي کان محفوظ.
- پر لچڪدار يا شفاف نٿو بڻائي سگهجي.
متروڪ ٽيڪنالاجيون:
- تاپديپڪ فلامينٽ ست-حصن واري ڊسپلي (Numitron پڻ سڏبي آهي)
- ڊيڪاٽرون (Glow Transfer Tube)
- ميجڪ آئي ٽيوب اشاري
- Penetron (ٻن رنگن واري شفاف CRT)
ويڪيوم ٽيوبون (والوز)
[سنواريو]ويڪيوم ٽيوب اهڙو برقي جزو آهي، جيڪو خال (Vacuum) جي اندر برقي رو جي وهڪري جي اصول تي ڪم ڪندو آهي (ڏسو ويڪيوم ٽيوب).
- سگنل واڌ (Amplification)
- اوسيليشن (Oscillation)
- ميگنيٽرون
- ريفليڪس ڪلائيسٽرون (متروڪ)
- ڪارسينوٽرون
نظرياتي ڊيڪٽر يا روشني خارج ڪندڙ ڊوائيس
[سنواريو]- فوٽو ٽيوب يا فوٽو ڊائيوڊ — سيميڪنڊڪٽر فوٽو ڊائيوڊ جي ويڪيوم ٽيوب واري هم منصب.
- فوٽو ملٽيپلائر ٽيوب — اندروني سگنل واڌ (انٽرنل گئن) سان فوٽو ٽيوب.
- ڪيٿوڊ ري ٽيوب (CRT) يا ٽيليويزن تصويري ٽيوب (متروڪ)
- ويڪيوم فلوريسينٽ ڊسپلي (VFD) — جديد، غير راسٽر قسم جي ننڍي CRT ڊسپلي.
- ميجڪ آئي ٽيوب — ننڍي CRT ڊسپلي، جيڪا ٽيوننگ ميٽر طور استعمال ٿيندي هئي (متروڪ).
- ايڪس-ري ٽيوب — ايڪس-ري شعاعون پيدا ڪندي آهي.
خارجي ڊوائيس
[سنواريو]متروڪ:
- پاريدار قوسي ريڪٽيفائر
- وولٽيج ريگيوليٽر ٽيوب
- نڪسي ٽيوب
توانائي جا ذريعا
[سنواريو]برقي توانائي فراهم ڪندڙ ذريعا:
- بيٽري — تيزاب يا الڪلي تي ٻڌل برقي توانائي جو ذريعو.
- فيول سيل — هڪ برقي-ڪيميائي جنريٽر.
- بجلي جي فراهمي (پاور سپلاء) — عام طور مکيه برقي فراهمي سان ڳنڍيل.
- فوٽووولٽائڪ ڊوائيس — روشني مان بجلي پيدا ڪندو آهي.
- ٿرمو اليڪٽرڪ جنريٽر — گرمي پد جي فرق مان بجلي پيدا ڪندو آهي.
- برقي جنريٽر — هڪ برقي-ميڪانيڪي توانائي جو ذريعو.
- پائزو اليڪٽرڪ جنريٽر — ميڪانيڪي دٻاءَ (ميڪينيڪل اسٽرين) مان بجلي پيدا ڪندو آهي.
- وين ڊي گراف جنريٽر — رگڙ (فرڪشن) ذريعي جامد بجلي پيدا ڪندو آهي.
غير فعال جزا
[سنواريو]اهي جزا، جيڪي ڪنهن ٻئي برقي سگنل جي ذريعي برقي رو (ڪرنٽ) کي ڪنٽرول نٿا ڪري سگهن، غير فعال (پيسو) ڊوائيس سڏبا آهن. رزسٽر، ڪئپيسيٽر، انڊڪٽر ۽ ٽرانسفارمر سڀ غير فعال ڊوائيس سمجهيا ويندا آهن.[8]
مزاحمتي جزا (Resistors)
[سنواريو]

رزسٽر اوهم جي قانون مطابق وولٽيج جي تناسب سان برقي رو کي گذرڻ ڏيندا آهن ۽ رو جي مخالفت ڪندا آهن.
- رزسٽر — مقرر قدر وارو
- متغير رزسٽر
- رهيوسٽيٽ — ٻه ٽرمينل وارو متغير رزسٽر (عام طور وڌيڪ طاقت لاءِ)
- پوٽينشيوميٽر — ٽي ٽرمينل وارو متغير رزسٽر (متغير وولٽيج ڊيوائيڊر)[9]
- ٽرم پوٽ — ننڍو پوٽينشيوميٽر، عام طور اندروني ترتيب لاءِ
- ٿرمسٽر — گرمي پد سان حساس رزسٽر، جنهن جي مزاحمت جسم جي گرمي پد جي تبديلي سان وڏي، اڳڪٿي لائق ۽ درست نموني تبديل ٿيندي آهي.[10]
- هيومسٽر — نمي جي تبديلي سان مزاحمت بدلائيندڙ رزسٽر
- فوٽو رزسٽر
- ويريسٽر، وولٽيج تي ڀاڙيندڙ رزسٽر، MOV — اضافي وولٽيج موجود هئڻ تي رو کي گذرڻ ڏيندو آهي.
- مزاحمتي تار، نائيڪروم تار — وڌيڪ مزاحمت واري ڌاتوءَ جي تار، جيڪا گهڻو ڪري گرمائش پيدا ڪندڙ عنصر طور استعمال ٿيندي آهي.
- هيٽر — گرمائش پيدا ڪندڙ عنصر
ڪئپيسيٽر
[سنواريو]ڪئپيسيٽر برقي چارج کي محفوظ ۽ خارج ڪندا آهن. اهي بجلي جي فراهمي وارين لائينن کي فلٽر ڪرڻ، گونجندڙ سرڪٽن کي ٽيون ڪرڻ، DC وولٽيج کي روڪڻ ۽ AC سگنلن کي گذرڻ ڏيڻ سميت ڪيترن ئي مقصدن لاءِ استعمال ٿيندا آهن.
- ڪئپيسيٽر
- مربوط ڪئپيسيٽر
- ڪئپيسيٽر نيٽ ورڪ (Array)
- ويريڪيپ ڊائيوڊ — جنهن جي AC گنجائش لاڳو ڪيل DC وولٽيج سان تبديل ٿيندي آهي.
مربوط غير فعال ڊوائيس
[سنواريو]مربوط غير فعال ڊوائيس اهڙا غير فعال جزا آهن، جيڪي هڪ ئي پيڪيج ۾ مربوط ڪيا ويندا آهن. اهي الڳ جزن جي برابر مجموعي جي ڀيٽ ۾ گهٽ جڳهه والاريندا آهن.
مقناطيسي (انڊڪٽو) ڊوائيس
[سنواريو]اهي برقي جزا، جيڪي برقي رو ذريعي مقناطيسيت جي مدد سان توانائي کي محفوظ ۽ آزاد ڪندا آهن.
- انڊڪٽر، ڪوئل، چوڪ
- متغير انڊڪٽر
- سچوريبل انڊڪٽر
- ٽرانسفارمر
- مقناطيسي ايمپليفائر
- فيرائيٽ بيڊ
- برقي موٽر / برقي جنريٽر
- سولينائڊ
- لائوڊ اسپيڪر ۽ مائڪروفون
ميمريسٽر
[سنواريو]اهي برقي جزا، جيڪي مقناطيسي وهڪري جي تناسب سان چارج کي گذرڻ ڏيندا آهن ۽ پنهنجي اڳوڻي مزاحمتي حالت کي محفوظ رکڻ جي صلاحيت رکندا آهن، تنهنڪري انهن جو نالو ميموري ۽ رزسٽر مان نڪتل آهي.
نيٽ ورڪ
[سنواريو]اهي جزا، جيڪي هڪ کان وڌيڪ قسمن جي غير فعال جزن تي مشتمل هوندا آهن.
ٽرانسڊيوسر، سينسر، ڊيڪٽر
[سنواريو]- ٽرانسڊيوسر برقي سگنل جي اثر هيٺ جسماني اثر پيدا ڪندا آهن، يا ان جي ابتڙ.
- سينسر (ڊيڪٽر) اهڙا ٽرانسڊيوسر آهن، جيڪي ماحول جي حالتن تي ردعمل ڏيئي پنهنجون برقي خاصيتون تبديل ڪندا آهن يا برقي سگنل پيدا ڪندا آهن.
- هتي درج ڪيل ٽرانسڊيوسر صرف انفرادي اليڪٽرانڪ جزا آهن (مڪمل اسيمبلين بدران) ۽ غير فعال آهن.
- آواز
- مقام ۽ حرڪت
- قوت ۽ ٽورڪ
- مقناطيسي ميدان
- نمي
- برقي مقناطيسي، روشني
اينٽينا
[سنواريو]اينٽينا ريڊيو لهرون موڪليندا يا وصول ڪندا آهن.
اسيمبليون، ماڊيول
[سنواريو]ڪيترن ئي اليڪٽرانڪ جزن کي گڏ ڪري تيار ڪيل اهڙو ڊوائيس، جيڪو پاڻ به هڪ جزو طور استعمال ٿيندو آهي.
- اوسيليٽر
- ڊسپلي ڊوائيس
- اليڪٽرانڪ فلٽر
پروٽوٽائپنگ جا اوزار
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو اليڪٽرانڪس پروٽوٽائپنگ
برقي-ميڪانيڪي ڊوائيس
[سنواريو]
پائزو اليڪٽرڪ ڊوائيس، ڪرسٽل ۽ ريزونيٽر
[سنواريو]غير فعال جزا جيڪي پائزو اليڪٽرڪ اثر استعمال ڪندا آهن:
- اهڙا جزا، جيڪي اعليٰ فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ يا فلٽر ڪرڻ لاءِ هي اثر استعمال ڪندا آهن.
- ڪرسٽل — درست فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل (مڪمل اوسيليٽرن لاءِ هيٺ ماڊيول وارو حصو ڏسو).
- سيرامڪ ريزونيٽر — نيم درست فريڪوئنسيون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل.
- سيرامڪ فلٽر — فريڪوئنسي جي مخصوص پٽي کي فلٽر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سيرامڪ ڪرسٽل، جيئن ريڊيو رسيور ۾.
- سطحي صوتي لهر (SAW) فلٽر
- اهڙا جزا، جيڪي هن اثر کي ميڪانيڪي ٽرانسڊيوسر طور استعمال ڪندا آهن.
- الٽراسونڪ موٽر — اهڙو برقي موٽر، جيڪو پائزو اليڪٽرڪ اثر استعمال ڪندو آهي.
- پائزو بزر ۽ مائڪروفون لاءِ هيٺ ٽرانسڊيوسر وارو حصو ڏسو.
مائڪرو برقي-ميڪانيڪي نظام
[سنواريو]ٽرمينل ۽ ڪنيڪٽر
[سنواريو]برقي ڳانڍاپا ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ ڊوائيس.
- ٽرمينل
- ڪنيڪٽر
- ساڪٽ
- اسڪرو ٽرمينل، ٽرمينل بلاڪ
- پن هيڊر
ڪيبل اسيمبليون
[سنواريو]اهي برقي ڪيبل، جن جي ٻنهي پاسن تي ڪنيڪٽر يا ٽرمينل لڳل هوندا آهن.

سوئچ
[سنواريو]
اهي جزا، جيڪي برقي رو کي گذرڻ ڏين ("بند") يا رو کي روڪين ("کليل").
- سوئچ — هٿ سان هلائيندڙ سوئچ.
- برقي وضاحت: SPST، SPDT، DPST، DPDT، NPNT
- ٽيڪنالاجي: سلائيڊ سوئچ، ٽاگل سوئچ، راڪر سوئچ، روٽري سوئچ، پُش بٽڻ سوئچ
- ڪيم ٽائمر (ڊرم سيڪوئنسر) — واقعن جي هڪ سلسلي کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ برقي-ميڪانيڪي نظام.
- ڪي پيڊ — پُش بٽڻ سوئچن جو مجموعو.
- DIP سوئچ — اندروني ترتيب (Configuration) لاءِ ننڍن سوئچن جو مجموعو.
- فوٽ سوئچ — پير سان هلائيندڙ سوئچ.
- چاقو سوئچ — کليل ڪنڊڪٽرن وارو سوئچ.
- مائڪرو سوئچ — ميڪانيڪي طور متحرڪ ٿيندڙ تيز عمل وارو سوئچ.
- حد سوئچ — حرڪت جي آخري حد معلوم ڪرڻ لاءِ ميڪانيڪي سوئچ.
- پاريدار سوئچ — جهڪاءُ (Tilt) محسوس ڪندڙ سوئچ.
- مرڪزگري سوئچ — گردش جي رفتار سبب پيدا ٿيندڙ مرڪزگري قوت محسوس ڪندڙ سوئچ.
- رلي يا ڪانٽيڪٽر — برقي-ميڪانيڪي طور هلندڙ سوئچ (ڏسو سالڊ اسٽيٽ رلي).
- ريڊ سوئچ — مقناطيسي طور متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
- ٿرموسٽيٽ — گرمي پد سان متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
- هيوميڊسٽيٽ — نمي سان متحرڪ ٿيندڙ سوئچ.
- سرڪٽ بريڪر — وڌيڪ رو اچڻ تي کلي ويندڙ، ٻيهر سيٽ ٿيڻ وارو فيوز.
- ڊسڪنڪٽر — اعليٰ ۽ وچولي وولٽيج نظامن ۾ سار سنڀال يا سرڪٽ کي الڳ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سوئچ.
- ٽرانسفر سوئچ — لوڊ کي ٻن مختلف توانائي ذريعن جي وچ ۾ منتقل ڪندڙ سوئچ.
حفاظتي ڊوائيس
[سنواريو]غير فعال جزا، جيڪي سرڪٽ کي وڌيڪ رو يا وولٽيج کان بچائيندا آهن.
- فيوز — وڌيڪ رو کان تحفظ؛ صرف هڪ ڀيرو استعمال ٿيندڙ.
- سرڪٽ بريڪر — ميڪانيڪي سوئچ جي صورت ۾ ٻيهر سيٽ ٿيندڙ فيوز.
- ٻيهر سيٽ ٿيندڙ فيوز (PolySwitch)
- زميني خرابي کان تحفظ يا Residual-current device (RCD)
- ڌاتو-آڪسائيڊ ويريسٽر (MOV)، TVS — وڌيڪ وولٽيج کان تحفظ.
- شروعاتي رو محدود ڪندڙ — شروعاتي تيز شروعاتي رو کان تحفظ.
- گئس خارجي ٽيوب — اعليٰ وولٽيج جي اوچتين لهرن کان تحفظ.
- اسپارڪ گيپ — وڌيڪ وولٽيج تي قوس (Arc) پيدا ڪرڻ لاءِ ٻن اليڪٽروڊن جي وچ ۾ وٿي.
- وڄ روڪيندڙ — وڄ جي اثرن کان تحفظ لاءِ استعمال ٿيندڙ اسپارڪ گيپ.
- ريڪلوزر — خودڪار سوئچ، جيڪو وڌيڪ رو اچڻ تي کلي ويندو آهي، پوءِ خرابي ختم ٿيڻ جي جاچ لاءِ ٻيهر بند ٿيندو آهي.
- آرڪ فالٽ سرڪٽ انٽرپٽر — برقي آرڪ کان تحفظ ڏيندڙ سرڪٽ بريڪر.
- نيٽ ورڪ پروٽيڪٽر — توانائي جي وهڪري جي رخ بدلجڻ تي تقسيمي ٽرانسفارمر کي ڌار ڪندڙ حفاظتي ڊوائيس.
- مقناطيسي اسٽارٽر — موٽرن ۾ استعمال ٿيندڙ برقي-ميڪانيڪي سوئچ.
ميڪانيڪي لوازمات
[سنواريو]ٻيا
[سنواريو]متروڪ
[سنواريو]- ڪاربان ايمپليفائر (ڏسو ڪاربان مائڪروفون ايمپليفائر)
- ڪاربان آرڪ (منفي مزاحمت وارو ڊوائيس)
- ڊائنامو (تاريخي RF جنريٽر)
- ڪوهيئرر
معياري نشان
[سنواريو]- اصل مضمون جي لاءِ ڏسو اليڪٽرانڪ نشان
سرڪٽ خاڪي ۾ اليڪٽرانڪ ڊوائيس روايتي (معياري) نشانن ذريعي ظاهر ڪيا ويندا آهن. جزن جي سڃاڻپ لاءِ انهن نشانن تي حوالو سڃاڻپ ڪندڙ (Reference Designators) لڳايا ويندا آهن.
پڻ ڏسو
[سنواريو]| وڪيميڊيا العام ۾ سان لاڳاپيل ميڊيا Electronic components. |
حوالا
[سنواريو]- ↑ "Definition of discrete component".
- ↑ Principles of VLSI and CMOS Integrated Circuits. S. Chand. 2016. ISBN 978-81-219-4000-9.
- ↑ Passive and Discrete Circuits: Newnes Electronics Circuits Pocket Book, Volume 2. Elsevier. 23 June 2016. ISBN 978-1-4832-9198-7.
- ↑ For instance, a computer could be contained inside a black box with two external terminals. It might do various calculations and signal its results by varying its resistance, but always consuming power as resistance does. Nevertheless, it is an active component, since it relies on a power source to operate.
- ↑ Nonreciprocal passive devices include the gyrator (though as a truly passive component, this exists more in theoretical terms, and is usually implemented using an active circuit)—and the circulator, which is used at microwave and optical frequencies.
- ↑ "13 Sextillion & Counting: The Long & Winding Road to the Most Frequently Manufactured Human Artifact in History". Computer History Museum. April 2, 2018. 28 July 2019 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Baker, R. Jacob (2011). CMOS: Circuit Design, Layout, and Simulation. John Wiley & Sons. ص. 7. ISBN 978-1118038239.
- ↑ "What are Passive Components in Electronics?". OnlineComponents.com. 18 August 2025 تي حاصل ڪيل.
- ↑ Abernathy, Johanna. "Understanding Voltage Divider Circuits". QuarkTwin. Connelly Roth. 22 April 2021 تي حاصل ڪيل.
- ↑ What is a Thermistor آرڪائيو ڪيا ويا 2018-03-15 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين.. U.S. Sensor Corp.
- مضمون with short description
- Short description is different from Wikidata
- Commons link is locally defined
- Commons category wi local airtin different than on Wikidata
- Portal templates with redlinked portals
- Pages with empty portal template
- LCCN سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
- GND سان سڃاڻپ ڪندڙ وڪيپيڊيا مضمون
- برقي جزا
- اليڪٽرانڪ سرڪٽ