برقي بتي
برقي بتي، ليمپ يا لائيٽ بلب هڪ اهڙو برقي اوزار آهي جيڪو بجليءَ جي مدد سان روشني پيدا ڪري ٿو. هي مصنوعي روشنيءَ جو سڀ کان عام ذريعو آهي. بلب جي بنيادي بناوٽ ۾ هڪ بيس (Base) هوندو آهي جيڪو شيشي، ڌاتوءَ يا سيرامڪ جو ٺهيل هوندو آهي ۽ ان کي هولڊر ۾ لڳائڻ لاءِ اسڪرو ٿريڊ، پٽيون يا پنون استعمال ڪيون وينديون آهن.
بنيادي قسم
[سنواريو]برقي روشنيءَ کي ٽن مکيه قسمن ۾ ورهايو ويو آهي:
- انڪينڊيسنٽ ليمپ (Incandescent lamps): هن ۾ هڪ سنهو تار (Filament) هوندو آهي، جيڪو بجليءَ جي گذرڻ سان ايترو گرم ٿي ويندو آهي جو روشني ڏيڻ لڳندو آهي.
- گيس ڊسچارج ليمپ (Gas-discharge lamps): جهڙوڪ فلورسنٽ بلب، جيڪي گيس جي اندر برقي لهر گذاري روشني پيدا ڪندا آهن.
- ايل اي ڊي (LED lamps): هي جديد قسم جا بلب آهن جيڪي سيمي ڪنڊڪٽر (Semiconductor) جي اندر اليڪٽرانن جي چرپر ذريعي روشني پيدا ڪن ٿا. هي سڀ کان وڌيڪ توانائي بچائيندڙ بلب آهن.
تاريخ ۽ توانائيءَ جي بچت
[سنواريو]19هين صديءَ ۾ آرڪ ليمپ ۽ پهرين بلب جي ايجاد کان وٺي اڄ تائين بجليءَ جي بلبن ۾ تمام گهڻي سڌارو آيو آهي. جديد بلب گهٽ بجليءَ تي وڌيڪ روشني مهيا ڪن ٿا. اڪثر روشني مرڪزي پاور گرڊ مان فراهم ڪئي ويندي آهي، پر هنگامي حالتن ۾ بيٽري يا جنريٽر ذريعي به لائيٽون ٻاري سگهجن ٿيون، جهڙوڪ ٽارچون يا ايمرجنسي لائيٽون.
استعمال
[سنواريو]برقي روشنيءَ جو استعمال گهرن، آفيسن، گاڏين، ۽ رستن تي عام آهي. بيٽريءَ تي هلندڙ روشنيون خاص طور تي انهن هنڌن تي استعمال ٿينديون آهن جتي بجليءَ جي سهولت موجود نه هجي يا بجلي هلي وڃي.