مواد ڏانھن هلو

برطانيه ۾ اسلام

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
گڏيل بادشاھت ۾ اسلام
Islam in the United Kingdom
بريڊفورڊ گرينڊ مسجد برطانيه ۾ گنجائش جي لحاظ کان سڀ کان وڏي مسجد آهي
ڪل آبادي
يونائيٽيڊ ڪنگڊم گڏيل بادشاھت: 39,98,875 (%6)
انگلستان انگلينڊ: 38,01,186 (%6.7)[1]
اسڪاٽلينڊ اسڪاٽلينڊ: 119,872 (%2.2[2]
ويلز ويلز: 66,947 – 2.2% (2021)[1]
اتر آئرلينڊ: 10,870 – 0.6% (2021)[3]
اهم آبادي وارا علائقا
گريٽر لنڊن1,318,754 – 15.0%[4]
ويسٽ مڊلينڊز569,963 – 9.6%
اتر اولهه انگلينڊ563,105 – 7.6%
يارڪشائر ۽ همبر442,533 – 8.1%
مذهب
اڪثريت سني مسلمان جنهن ۾ شيعه مسلمان هڪ وڏي اقليت آهن
صحيفا
قرآن
ٻوليون
  1. 1 2 "Religion, England and Wales: Census 2021". Office for National Statistics. 29 November 2022 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ "Scotland's Census 2022 - Ethnic group, national identity, language and religion - Chart data". Scotland's Census. National Records of Scotland. 21 May 2024. 21 May 2024 تي حاصل ڪيل. Alternative URL 'Search data by location' > 'All of Scotland' > 'Ethnic group, national identity, language and religion' > 'Religion'
  3. ↑ "MS-B21: Religion". Northern Ireland Statistics and Research Agency. 22 September 2022. 7 January 2023 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ "TS030 - Religion Edit query". www.nomisweb.co.uk. Nomis: Official Census and Labour Market Statistics. 29 November 2022 تي حاصل ڪيل.
يورپ ۾ اسلام
ملڪن جي آبادي جي حساب سان شرح[1]
  90–100%
  70–80%
 قازقستان
  50–70%
  30–50%
 اتر مقدونيه
  10–20%
  5–10%
  4–5%
  2–4%
  1–2%
  < 1%

اسلام برطانيه ۾ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي، سال 2021ع جي مردم شماري جي نتيجن موجب مسلمانن جي آبادي 40 لک کان کجهه گهٽ يا برطانيه جي ڪل آبادي جو %6.0 آهي. لنڊن ۾ ملڪ ۾ مسلمان جو سڀ کان وڌيڪ آبادي جو تناسب (%15) آهي. برطانوي مسلمانن جي وڏي اڪثريت سني اسلام جي پيروي ڪري ٿي، [2] جڏهن ته ننڍي تعداد ۾ مسلمان شيعه اسلام سان لاڳاپيل آهن.

جئين ته وچين دور ۾، عيسائيت ۽ اسلامي دنيا جي وچ ۾ محدود ثقافتي تبادلو هو.[3] برطانوي ٻيٽن ۾ مسلمانن جي ڪا به مضبوط موجودگي نه هئي، جيتوڻيڪ اوڀر ۾ ڪجهه صليبي جنگيجوئن جي مسلمان ٿيڻ جو رڪارڊ مليو آهي، جن ۾ سينٽ البانس جو رابرٽ به شامل آهي. ايلزبيٿن دور ۾، اسلامي دنيا سان رابطا وڌيڪ واضح ٿي ويا جڏهن ٽيوڊر جزوي طور تي ڪيٿولڪ هيبسبرگ اسپين جو مقابلو ڪرڻ لاءِ، مسلمان طاقتن سان، جن ۾ عثماني سلطنت به شامل هئي، سفارتي ۽ تجارتي لاڳاپا قائم ڪيا.

جيئن برطانوي سلطنت وڌي، برطانيه وڏي مسلم آبادي وارن علائقن تي حڪومت ڪرڻ لڳو؛ ڪجهه مسلمان جهازي 18هين صدي جي وچ کان برطانيه ۾ آباد ٿيڻ جي خبر آهي. 19هين صدي ۾، وڪٽورين اورينٽلزم اسلام ۾ وڌندڙ دلچسپي ۾ حصو ورتو ۽ ڪيترائي برطانوي، جن ۾ اشرافيه جا ميمبر به شامل هئا، اسلام قبول ڪيا. محمد مارماڊيوڪ پڪٿال، هڪ انگريز ليکڪ ۽ اسلام قبول ڪندڙ، سال 1930 ۾ هڪ برطانوي مسلمان پاران قرآن جو پهريون مڪمل انگريزي ٻولي ۾ ترجمو تيار ڪيو. برٽش انڊين آرمي جي تحت، پهرين ۽ ٻي مهاڀاري جنگ دوران وڏي تعداد ۾ مسلمان برطانيه لاءِ وڙهيا، جن مان ڪجهه کي وڪٽوريا ڪراس به مليو. ٻي مهاڀاري جنگ کان پوءِ جي ڏهاڪن ۾، خاص طور تي سال 1947ع ۾ هندستان جي ورهاڱي کان پوءِ، ڪيترائي مسلمان هاڻي جي ڀارت، پاڪستان ۽ بنگلاديش مان مستقل طور تي برطانيه ۾ آباد ٿيا.

اڄ، برطانوي مسلمان نسلي طور تي متنوع آهن. برطانيه ۾ ڏکڻ ايشيائي مسلمانن جو سڀ کان وڏو حصو آهن،[4] [5] ٻيا اھم گروهه ترڪ، عرب ۽ صومالي برادريون آهن ۽ اندازاً 100,000 برطانوي مختلف پس منظرن مان مسلمان ٿيا آهن.[6] برطانيه جي وڏن مذهبي گروهن ۾ مسلمانن جي سراسري عمر جو ريڪارڊ سڀ کان جوان عمر وارن جو آهي.[7] مسلمانن جي آبادي گذريل ڏهاڪن ۾ تمام گهڻي وڌي آهي، جيڪا مجموعي آبادي جي واڌ کان ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ تيز آهي. تازي وسيع اندازي موجب هر سال لڳ ڀڳ 5,000 کان 6,000 ماڻهو اسلام قبول ڪئي رهيا آهن، جن ۾ سروي تي ٻڌل مطالعي ۾ اڪثريت عورتن جي آهي.

تاريخ

[سنواريو]

جنگ جي ڪري تباهي ۽ مزدورن جي کوٽ جي نتيجي ۾، ٻي عالمي جنگ کان پوءِ مسلمانن جي برطانيه ڏانهن وڏي پيماني تي لڏپلاڻ شروع ٿي. اڳوڻي برطانوي ڪالونين، خاص طور تي هندستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش مان مسلمان مهاجرن کي ملڪ جي تعمير نو لاءِ حڪومت ۽ ڪاروبار پاران وڏي تعداد ۾ ڀرتي ڪيو ويو. هندستان ۽ پاڪستان مان ڀرتي ڪيل ڊاڪٽرن جي وڏي تعداد پڻ نيشنل هيلٿ سروس (NHS) جي قيام ۾ ڪردار ادا ڪيو.

1960 جي ڏهاڪي جي آخر ۾ پاول جي "رت جي درياءَ" تقرير ۽ نيشنل فرنٽ (NF) جي قيام کان پوءِ برطانوي ايشيائي (مسلمان ۽ غير مسلم ٻئي) وڌندڙ امتياز کي منهن ڏنو. ان ۾ 1970 ۽ 1980 جي ڏهاڪي دوران "پاڪي مارڻ" جي صورت ۾ واضح نسل پرستي شامل هئي، خاص طور تي سفيد پاور اسڪين هيڊس، نيشنل فرنٽ، ۽ برٽش نيشنل پارٽي (BNP) کان. شهري حقن جي تحريڪ، ڪاري طاقت جي تحريڪ، ۽ رنگ برداري مخالف تحريڪ کان متاثر ٿي، نوجوان برطانوي پاڪستاني ۽ برطانوي بنگلاديشي ڪارڪنن 1970 ۽ 1980 جي ڏهاڪي ۾ نسل پرستي مخالف ايشيائي نوجوان تحريڪون شروع ڪيون، جن ۾ 1977 ۾ بريڊفورڊ يوٿ موومينٽ، 1978 ۾ الطاف علي جي قتل کان پوءِ بنگلاديشي يوٿ موومينٽ، ۽ 1980 ۾ اختر علي بيگ جي قتل کان پوءِ نيوهم يوٿ موومينٽ شامل آهن.

برطانيه ۾ ٻي عالمي جنگ کان پوءِ قائم ٿيندڙ مسجدن جي اڪثريت هندستاني برصغير ​​۾ غالب سني اسلام جي اهم شاخن جي عڪاسي ڪري ٿي؛ يعني ديوبندي ۽ بريلوي (جن مان آخري وڌيڪ صوفي تي مبني آهي). ابوالاعليٰ مودودي ۽ جماعت اسلامي کان متاثر ٿي سلفي تي مبني مسجدن جو هڪ ننڍڙو تعداد پڻ آهي، جيڪي عرب مکيه وهڪرو جون نمائندا آهن يا يو ڪي ٽرڪ اسلامڪ ٽرسٽ سان لاڳاپيل آهن. ان کان علاوه ٽوليور شيعه مسجدون پڻ آهن. 1968ع ۾ عبدالقادر صوفي (پيدائش ايان ڊلاس) پاران قائم ڪيل مرابطون ورلڊ موومينٽ صوفي دارقوي-شاذلي-قاديري طريقي جي هڪ شاخ آهي جيڪا اسڪاٽش هاءِ لينڊز ۾ اچنگيرن مان هلائي وئي هئي.

هڪ انگريزي مسلمان عالم مارٽن لنگس 1983ع ۾ محمد جي سوانح عمري شايع ڪئي جنهن جو عنوان هو: محمد: هز لائف بيسڊ آن دي ارليسٽ سورسز. 1988ع ۾ سلمان رشدي جي ناول دي سيٽينڪ ورسز جي اشاعت وڏو تڪرار پيدا ڪيو. برطانيه ۾ ڪيترن ئي مسلمانن ڪتاب کي توهين رسالت جي الزام ۾ مذمت ڪئي. 2 ڊسمبر 1988ع تي، ڪتاب کي بولٽن ۾ هڪ مظاهري ۾ عام طور تي ساڙيو ويو جنهن ۾ 7,000 مسلمان شرڪت ڪئي، ان کان پوءِ 14 جنوري 1989ع تي بريڊفورڊ ۾ ساڳيو مظاهرو ۽ ڪتاب ساڙيو ويو.

تازو، بلقان، وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا ۾ ڪيتريون ئي جنگيون ڪيترن ئي مسلمانن کي برطانيه ڏانهن لڏپلاڻ ڪرڻ تي مجبور ڪري ڇڏيون آهن. 1992 ۾، بوسنيا جي جنگ شروع ٿيڻ سان، نسلي صفائي ۽ نسل ڪشي کان ڀڄي ويل بوسنيائي ماڻهن جو هڪ وڏو تعداد برطانيه ۾ آباد ٿي ويو. انهن جو تعداد هن وقت 10,000 ۽ 15,000 جي وچ ۾ آهي جنهن ۾ انهن جا اولاد به شامل آهن.

آباديات

[سنواريو]

سماج

[سنواريو]

قابل ذڪر مسجدون

[سنواريو]

برطانيه ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور ۽ تعميراتي يا تاريخي طور تي قابل ذڪر مسجدن مان ڪجهه هيٺيان دنل آهن: [8]

  • بريڊفورڊ گرينڊ مسجد: ويسٽ يارڪشائر ۾ وڏي مقصد سان ٺهيل مسجد.[9]
  • برمنگھم سينٽرل مسجد: برمنگھم ۾ وڏي مسجد ۽ اسلامي مرڪز.[10]
  • اوڀر لنڊن مسجد: وائيٽ چيپل، لنڊن ۾ ممتاز مسجد ڪمپليڪس.[11]
  • لنڊن سينٽرل مسجد: ريجنٽ پارڪ، لنڊن ۾ تاريخي مسجد.[12]
  • مرڪزي جامع مسجد گمڪول شريف: برمنگھم ۾ مقصد سان ٺهيل مسجد.[13]
  • مرڪزي مسجد، ڊيوزبري: تبليغي جماعت جو يورپي مرڪز.[14]
  • شاهه جهان مسجد، ووڪنگ: برطانيه ۾ پهرين مقصد سان ٺهيل مسجد.[15]
  • ڪيمبرج سينٽرل مسجد: ماحولياتي طور تي ٺهيل مسجد ۽ ڪيمبرج جي پهرين مقصد سان ٺهيل مسجد.[16]
  • مسجد ولي، بليڪ برن: لنڪاشائر ۾ تازو ترقي يافته وڏي مسجد.[17]
  • ساؤٿ ليڪس اسلامڪ سينٽر، ڪمبريا: ليڪ ضلعي علائقي جي خدمت ڪندڙ قابل ذڪر مسجد.[18]
  • گرين لين مسجد: برمنگھم ۾ وڏي مسجد ۽ ڪميونٽي سينٽر.
  • گلاسگو سينٽرل مسجد: اسڪاٽلينڊ ۾ مشهور مسجد ۽ اسلامي مرڪز.
  • ليڊز گرينڊ مسجد: ليڊز ۽ ويسٽ يارڪ شائر جي خدمت ڪندڙ وڏي مسجد.
  • فنزبري پارڪ مسجد: اتر لنڊن ۾ مشهور مسجد.
  • الرحمہ مسجد، ليورپول: ليورپول ۾ وڏي مسجد ۽ ڪميونٽي ڪمپليڪس.

قابل ذڪر مسلمان

[سنواريو]
  • يوسف اسلام (ڪيٽ اسٽيونس)، اڳوڻو ڳائڻو، باني مسلم ايڊ.
  • عبدالحڪيم مراد (ٽيموٿي ونٽر)، اسلامي عالم؛ ڪيمبرج مسلم ڪاليج جو ڊين
  • ابراهيم موگرا، امام ۽ بين المذاهب ڪارڪن
  • اجمل مسرور، امام ۽ براڊڪاسٽر
  • هيثم الحداد، امام ۽ اسپيڪر
  • رياض الحق، اسلامي عالم
  • عبدالقيوم، اوڀر لنڊن مسجد جو چيف امام
  • مليحه ملڪ - تعليمي (قانون ۽ مذهب)
  • طارق مودود - مذهب ۽ گهڻ ثقافتي سماجيات جو ماهر (ڪو عالم نه پر تمام گهڻو بااثر)
  • سلمان سيد - سياسي نظرياتي
  • محمد عبدالباري، برادري جو اڳواڻ؛ مسلم ڪائونسل آف برطانيه جو اڳوڻو سيڪريٽري جنرل
  • زارا محمد، مسلم ڪائونسل آف برطانيه جو سيڪريٽري جنرل.
  • اقبال ساڪراني، ڪاروباري ۽ برادري جو اڳواڻ؛ مسلم ڪائونسل آف برطانيه جي اڳوڻي سيڪريٽري جنرل
  • هاني البنّا، اسلامڪ رليف ورلڊ وائڊ جي باني.
  • مهدي حسن، صحافي ۽ سياسي مبصر.
  • سادق خان، لنڊن جي ميئر
  • حمزه يوسف، اسڪاٽلينڊ جي اڳوڻي پهرين وزير
  • سعيده وارثي، اڳوڻي ڪابينا وزير ۽ لائف پير
  • انس سرور، اسڪاٽش ليبر پارٽي جي اڳواڻ
  • شبانه محمود، گهرو سيڪريٽري ۽ برمنگھم ليڊي ووڊ لاءِ پارليامينٽ جي ميمبر
  • نصرت غني، پارليامينٽ جي ميمبر
  • وقار اعظمي، بين الثقافتي گفتگو تي صلاحڪار ۽ مهم هلائيندڙ
  • مثن علي، انگلينڊ ۽ ويلز جي گرين پارٽي جي ڊپٽي ليڊر ۽ ليڊز سٽي ڪائونسلر
  • شائستہ گوهر، ڪراس بينچ پير ۽ عورتن جي حقن جي وڪيل
  • نذير افضل، نارٿ ويسٽ انگلينڊ لاءِ اڳوڻي چيف ڪرائون پراسيڪيوٽر.
  • مو فرح، ڊگهي فاصلي جي رنر ۽ چار ڀيرا اولمپڪ گولڊ ميڊلسٽ.
  • معين علي، انگلينڊ ڪرڪيٽر.
  • عادل رشيد، انگلينڊ جو ڪرڪيٽر
  • عامر خان، پيشيور باڪسر ۽ اڳوڻو عالمي چيمپيئن
  • نسيم حامد، اڳوڻو عالمي چيمپيئن باڪسر.
  • حمزه شيراز، پيشيور باڪسر
  • آدم عظيم، پيشيور باڪسر
  • رملا علي، صومالي-برطانوي پيشيور باڪسر ۽ اولمپئن
  • حمزه چوڌري، پيشيور فٽبالر
  • عمر رچرڊز، پيشيور فٽبالر
  • زيش رحمان، اڳوڻو پيشيور فٽبالر
  • ڊي جيڊ اسپينس، پيشيور فٽبالر.

پڻ ڏسو

[سنواريو]

نوٽ

[سنواريو]
  1. ↑ "Religious Composition by Country, 2010-2050". Pew Research Center. 12 April 2015. 22 October 2017 تي حاصل ڪيل.
  2. ↑ UK Masjid Statistics آرڪائيو ڪيا ويا 11 September 2010 حوالو موجود آهي وي بيڪ مشين. Muslims In Britain (18 August 2010)
  3. ↑ Lewis, Bernard (February 1957). "The Muslim Discovery of Europe". Bulletin of the School of Oriental and African Studies 20 (1): 409–416. doi:10.1017/S0041977X00061954.
  4. ↑ Shaw, Alison (4 April 2011). "Review of Crime and Muslim Britain: Culture and the Politics of Criminology among British Pakistanis by Marta Bolognani". Journal of Islamic Studies 22 (2): 288–291. doi:10.1093/jis/etr020.
  5. ↑ Muslims in Britain: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press. 2010. ISBN 978-0-521-83006-5.
  6. ↑ Nye, Catrin (4 January 2011). "The white Britons converting to Islam". BBC News. 10 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ Sedghi, Ami (16 May 2013). "Datablog: UK Census: religion by age, ethnicity and country of birth". The Guardian. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 21 September 2013 تي محفوظ ڪيل. 5 July 2014 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "Mosques in Britain overview". Muslims in Britain. 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ "Bradford Grand Mosque". Muslims in Britain. 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  10. ↑ "Birmingham Central Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  11. ↑ "East London Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  12. ↑ "London Central Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ "Ghamkol Sharif Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  14. ↑ "Markazi Masjid Dewsbury". Muslims in Britain. 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  15. ↑ "Shah Jahan Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  16. ↑ "Cambridge Central Mosque". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Masjid-e-Vali Blackburn". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "South Lakes Islamic Centre". 18 February 2026 تي حاصل ڪيل.

ذريعا

[سنواريو]

وڌيڪ پڙهڻ

[سنواريو]
  • Koenig, Matthias. "Incorporating Muslim migrants in Western nation states—a comparison of the United Kingdom, France, and Germany." in Marian Burchardt & Ines Michalowski, eds., After Integration (Springer Fachmedien Wiesbaden, 2015) pp. 43–58.
  • Lewicki, Aleksandra, and Therese O'Toole. "Acts and practices of citizenship: Muslim women's activism in the UK. Ethnic and Racial Studies 40#1 (2017): 152-171.
  • Lewicki, Aleksandra. Social Justice Through Citizenship?: The Politics of Muslim Integration in Germany and Great Britain (Springer, 2014).
  • Lewis, Valerie A., and Ridhi Kashyap. "Piety in a Secular Society: Migration, Religiosity, and Islam in Britain." International Migration 51#3 (2013): 57–66.
  • Model, Suzanne, and Lang Lin. "The cost of not being Christian: Hindus, Sikhs and Muslims in Britain and Canada." International Migration Review 36#4 (2002): 1061–1092.
  • Peach, Ceri, and Richard Gale. "Muslims, Hindus, and Sikhs in the new religious landscape of England." Geographical Review 93#4 (2003): 469–490.
  • Asbali, Nadeine Veiled Threat: On being visibly Muslim in Britain (Biteback Publishing, 2024)

حوالا

[سنواريو]

ٻاهرين لنڪس

[سنواريو]
"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=برطانيه_۾_اسلام&oldid=405665" تان ورتل