بجليءَ جو موٽر
برقي موٽر يا بجليءَ جو موٽر (Electric motor) هڪ اهڙي مشين آهي جيڪا برقي توانائي (Electrical energy) کي ميڪانيڪي توانائي (Mechanical energy) ۾ تبديل ڪندي آهي. اڪثر برقي موٽر پنھنجي اندر موجود مقناطيسي ميدان ۽ بجليءَ جي تار جي ويڙھ (Winding) جي وچ ۾ عمل جي نتيجي ۾ طاقت پيدا ڪنديون آهن، جنھن کي ليپلاس فورس (Laplace force) چيو ويندو آهي. هيءَ طاقت موٽر جي شافٽ (Shaft) کي گهمائي يا حرڪت ۾ آڻي ٿي.
ڪم ڪرڻ جو طريقو
[سنواريو]برقي موٽر ٻن قسمن جي بجليءَ تي هلي سگهن ٿا:
- ڊي سي (DC): بيٽرين يا ريڪٽيفائر مان ملندڙ بجلي.
- اي سي (AC): پاور گرڊ يا جنريٽر مان ملندڙ بجلي.
ميڪانيڪي طور تي، هڪ برقي جنريٽر موٽر جي بلڪل ابتڙ ڪم ڪندو آهي، يعني اهو ميڪانيڪي حرڪت کي بجليءَ ۾ تبديل ڪندو آهي. ڪجهہ خاص حالتن ۾، جھڙوڪ برقي گاڏين جي بريڪن (Regenerative braking) ۾، موٽر کي جنريٽر طور استعمال ڪري توانائي واپس بچائي ويندي آهي.
موٽرن جا قسم
[سنواريو]بجليءَ جو موٽرن کي انهن جي بناوٽ ۽ استعمال جي بنياد تي مختلف قسمن ۾ ورهايو ويندو آهي:
- برشڊ (Brushed) ۽ برش لیس (Brushless): انهن جي اندرين برقي رابطن جي بنياد تي.
- سنگل فيز ۽ ٿري فيز: بجليءَ جي فراهمي جي بنياد تي.
- ايئر ڪولڊ ۽ ليڪوڊ ڪولڊ: موٽر کي ٿڌو رکڻ جي طريقي جي بنياد تي.
استعمال جا شعبا
[سنواريو]برقي موٽر اڄڪلهہ زندگيءَ جي هر شعبي ۾ استعمال ٿين ٿيون:
- گهرو استعمال: پنکن، واشنگ مشينن، بلينڊرن ۽ فريج جي ڪمپريسر ۾.
- صنعتي استعمال: وڏن ڪارخانن جي پمپ، بلور (Blowers) ۽ مشين ٽولز ۾.
- ٽرانسپورٽ: برقي گاڏين (EVs)، ريل گاڏين ۽ بحري جهازن جي پروپلشن سسٽم ۾.
- ننڍيون موٽرون: بجليءَ جي هٿ گهڙين (Watches) ۽ ڪمپيوٽر جي ڊسڪ ڊرائيوز ۾.