اڳواڻي

قيادت يا اڳواڻي (Leadership) مان مراد ڪنهن فرد، گروھ يا تنظيم جي اها صلاحيت آهي جنھن ذريعي هو ٻين فردن، ٽيمن يا تنظيمن تي اثر انداز ٿيندو آهي يا انهن جي رهنمائي ڪندو آهي.^[1]^[2] "قيادت" هڪ اهڙو اصطلاح آهي جنهن تي مختلف رايا موجود آهن.^[3] ماهرن جي لکڻين ۾ ان بابت مختلف نقطي نظر تي بحث ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ ڪڏهن ڪڏهن اوڀر ۽ اولهه جي قيادتي طريقن جو موازنو ڪيو ويندو آهي، ۽ اولهه جي اندر ئي اتر آمريڪي بمقابله يورپي طريقن تي بحث ٿيندو آهي.^[4]

ڪجهه علمي ماحولن ۾ قيادت کي "سماجي اثر جو هڪ عمل" طور بيان ڪيو ويو آهي جنهن ۾ هڪ شخص ڪنهن گڏيل ۽ اخلاقي مقصد کي حاصل ڪرڻ لاءِ ٻين جي مدد ۽ سهڪار حاصل ڪندو آهي.^[5] ٻين لفظن ۾، قيادت اثر وجهڻ جو هڪ اهڙو تعلق آهي جنهن ۾ هڪ ڌر ("اڳواڻ") جي طاقت ٻين ("پيروي ڪندڙن") ۾ تحرڪ يا تبديلي پيدا ڪندي آهي.^[6]

تاريخي نقطي نظر

چيني نظريي "Mandate of Heaven" مطابق حڪمرانن لاءِ لازمي هو ته اهي انصاف سان حڪومت ڪن، ۽ جيڪڏهن ڪو شهنشاهه ناانصافي ڪري ته ماتحتن کي کيس هٽائڻ جو حق حاصل هو.^[7]

تاريخي طور تي اهو مڃيو ويندو هو ته اڳواڻ پيدا ٿيندا آهن ۽ قيادت جي صلاحيت وراثت يا "نسلي شرافت" ذريعي منتقل ٿيندي آهي.^[8] جيتوڻيڪ بادشاهت ۾ اهڙا خيال عام هئا، پر بعد ۾ جمهوري مفڪرن اهڙن اڳواڻن جا مثال پيش ڪيا جيڪي پنهنجي صلاحيت ۽ قابليت (ميرٽ) جي بنياد تي اڳتي آيا، جهڙوڪ نيپولين بوناپارٽ جي دور جا ڪيترائي سپهه سالار.

قيادت عقل، ڀروسي، انسانيت، بهادري ۽ نظم و ضبط جو مجموعو آهي... صرف عقل تي ڀروسو بغاوت جو سبب بڻجي ٿو. صرف انسانيت ڪمزوري پيدا ڪري ٿي. صرف ڀروسي تي اصرار ناداني آهي. صرف بهادري تشدد ڏانهن وٺي وڃي ٿي ۽ سخت نظم و ضبط ظلم جو سبب بڻجي ٿو. جڏهن ڪنهن ۾ اهي پنجئي خوبيون موجود هجن، تڏهن ئي هو هڪ اڳواڻ بڻجي سگهي ٿو.
— جي لن (Jia Lin)، سن تزو جي ڪتاب فن جنگ (Art of War) تي تفسير ڪندي^[9]

مڪياويلي جو ڪتاب The Prince، جيڪو 16هين صديءَ جي شروعات ۾ لکيو ويو، حڪمرانن لاءِ اختيار حاصل ڪرڻ ۽ حڪومت کي مضبوط ڪرڻ جو هڪ گائيڊ فراهم ڪري ٿو.^[10] 19هين صديءَ کان اڳ، قيادت جي تصور جي اها اهميت نه هئي جيڪا اڄ آهي. Oxford English Dictionary ۾ لفظ "leadership" جو پتو پهريون ڀيرو 1821ع ۾ ملي ٿو، جڏهن اهو صرف ڪنهن عهدي لاءِ استعمال ٿيندو هو.^[11] قيادت جو اهو جديد تصور جنهن ۾ اڳواڻ جي خاصيتن ۽ رويي تي زور ڏنو وڃي ٿو، 19هين ۽ 20هين صديءَ دوران ترقي ڪئي.

حوالا

↑ "Definition of LEADERSHIP". www.merriam-webster.com (انگريزي ۾). 2024-10-16. 2024-10-20 تي حاصل ڪيل.
↑ Raymond, Walter John (1992). Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms (انگريزي ۾). Brunswick Publishing Corp. ISBN 978-1-55618-008-8.
↑
- Grint, Keith (2005). Leadership: Limits and Possibilities (PDF). London: Palgrave. ISBN 978-0-333-96387-6. Moral leadership is not the way to secure democracy, morality and justice because morality, like power and leadership is an essentially contested concept....^{[مئل ڳنڍڻو]}
- Western, Simon (2013). Leadership: A critical text. London: Sage. ص. 26. ISBN 978-1-4462-9420-8. Leadership is a contested term with multiple meanings and diverse practical applications.
↑ Grosset, Serge (1970). Management: European and American Styles. Belmont, California: Wadsworth Publishing Company. 20 August 2023 تي حاصل ڪيل.
↑ Chemers, M. (1997). An integrative theory of leadership (PDF). Lawrence Erlbaum Associates, Publishers. ISBN 978-0-8058-2679-1.
↑ Northouse, Peter G. (2018). Leadership: Theory and Practice (8th ڇاپو). California: Sage Publication. ISBN 978-1-5063-6229-8. ...some define leadership in terms of the power relationship that exists between leaders and followers.
↑ Guo, Xuezhi (2019). "Traditional Political Thought and Imperial Legacy". The Politics of the Core Leader in China: Culture, Institution, Legitimacy, and Power. Cambridge: Cambridge University Press. ص. 139. ISBN 978-1-108-48049-9. 17 May 2019 تي حاصل ڪيل.
↑ Marstiller, James K.; Joerding Fickeler, Jennifer (2005). The Power to Innovate: Rewiring the Minds of Individuals and Organizations. Bloomington, Indiana: AuthorHouse. ص. 169. ISBN 978-1-4208-3510-6. 17 May 2019 تي حاصل ڪيل.
↑ Sun Tzu (2003). The Art of War: Complete Texts and Commentaries. Cleary, Thomas پاران ترجمو ڪيل. Shambhala. ISBN 978-1-59030-054-1.
↑ Rahe, P.A. (Ed.). (2005). Machiavelli's liberal republican legacy. Cambridge University Press, p. 3 سانچو:ISBN?
↑ سانچو:Oed – "1821 [...] Tierney has regularly resigned the Leadership of the Opposition."

[1] "Definition of LEADERSHIP". www.merriam-webster.com (انگريزي ۾). 2024-10-16. 2024-10-20 تي حاصل ڪيل.

[2] Raymond, Walter John (1992). Dictionary of Politics: Selected American and Foreign Political and Legal Terms (انگريزي ۾). Brunswick Publishing Corp. ISBN 978-1-55618-008-8.

[3] 
Grint, Keith (2005). Leadership: Limits and Possibilities (PDF). London: Palgrave. ISBN 978-0-333-96387-6. Moral leadership is not the way to secure democracy, morality and justice because morality, like power and leadership is an essentially contested concept....^{[مئل ڳنڍڻو]}
Western, Simon (2013). Leadership: A critical text. London: Sage. ص. 26. ISBN 978-1-4462-9420-8. Leadership is a contested term with multiple meanings and diverse practical applications.

[mwYw] Grint, Keith (2005). Leadership: Limits and Possibilities (PDF). London: Palgrave. ISBN 978-0-333-96387-6. Moral leadership is not the way to secure democracy, morality and justice because morality, like power and leadership is an essentially contested concept....^{[مئل ڳنڍڻو]}

[mweQ] Western, Simon (2013). Leadership: A critical text. London: Sage. ص. 26. ISBN 978-1-4462-9420-8. Leadership is a contested term with multiple meanings and diverse practical applications.

[4] Grosset, Serge (1970). Management: European and American Styles. Belmont, California: Wadsworth Publishing Company. 20 August 2023 تي حاصل ڪيل.

[5] Chemers, M. (1997). An integrative theory of leadership (PDF). Lawrence Erlbaum Associates, Publishers. ISBN 978-0-8058-2679-1.

[6] Northouse, Peter G. (2018). Leadership: Theory and Practice (8th ڇاپو). California: Sage Publication. ISBN 978-1-5063-6229-8. ...some define leadership in terms of the power relationship that exists between leaders and followers.

[7] Guo, Xuezhi (2019). "Traditional Political Thought and Imperial Legacy". The Politics of the Core Leader in China: Culture, Institution, Legitimacy, and Power. Cambridge: Cambridge University Press. ص. 139. ISBN 978-1-108-48049-9. 17 May 2019 تي حاصل ڪيل.

[8] Marstiller, James K.; Joerding Fickeler, Jennifer (2005). The Power to Innovate: Rewiring the Minds of Individuals and Organizations. Bloomington, Indiana: AuthorHouse. ص. 169. ISBN 978-1-4208-3510-6. 17 May 2019 تي حاصل ڪيل.

[9] Sun Tzu (2003). The Art of War: Complete Texts and Commentaries. Cleary, Thomas پاران ترجمو ڪيل. Shambhala. ISBN 978-1-59030-054-1.

[10] Rahe, P.A. (Ed.). (2005). Machiavelli's liberal republican legacy. Cambridge University Press, p. 3 سانچو:ISBN?

[11] سانچو:Oed – "1821 [...] Tierney has regularly resigned the Leadership of the Opposition."

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]