اک جو پردو
| اک جو پردو (Eyelid) | |
|---|---|
 بند ٿيل انساني اک جنهن ۾ پردو ۽ پنبڻيون نظر اچي رهيون آهن. | |
 اک جو کليل حصو، جنهن ۾ اندرئين پاسي ميبومين غدود (Meibomian glands) نظر اچن ٿا. | |
| تفصيل | |
| عضون جو نظام | Integumentary |
| ڪم | اک کي ڍڪي ۽ بچائي ٿو، اک ڇنڀڻ ذريعي ڪارنيئا کي آلو رکي ٿو. |
| سڃاڻپ ڪندڙ | |
| لاطيني ٻولي | palpebrae |
| ائناٽامي جا محاورا | A15.2.07.024 |
| ائناٽامي جو بنيادي ماڊل | 54437 |
| ائناٽامي جا محاورا | |
اک جو پردو (Eyelid) کل جو هڪ سنھو تھ آهي جيڪو اک کي ڍڪي ٿو ۽ ان جي حفاظت ڪري ٿو. اها عضوي (Levator palpebrae superioris muscle) جي مدد سان کلي ۽ بند ٿئي ٿي، جنهن سان اک جي پتلي (Cornea) ٻاهرئين ماحول سان واسطو رکي ٿي. ان جو بنيادي ڪم اک جي سطح تي آنسوئن کي پکيڙڻ آهي ته جيئن اک آلي رهي. ننڊ دوران هي اکين کي سڪي وڃڻ کان بچائين ٿا. ان کان علاوه، اکين جي ڪنارن تي پنبڻيون (Eyelashes) هونديون آهن جيڪي مٽي ۽ ڪچري کي اک ۾ وڃڻ کان روڪين ٿيون.
مختلف انساني نسلن ۾ مٿئين پردي جي بناوت مختلف ٿئي ٿي. اوڀر ايشيائي ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيائي آباديءَ جي اڪثريت ۾ ايپي ڪينٿڪ فولڊ (Epicanthic fold) موجود هوندو آهي، جنهن کي عام طور تي "سنگل آئي لڊ" (Single eyelid) چيو ويندو آهي.
بناوت (Structure)
[سنواريو]اک جو پردو ڪيترن ئي تهن تي مشتمل هوندو آهي، جن ۾ کل، چرٻيءَ وارو گگ (Subcutaneous tissue)، عضوا، ۽ ڪنجنڪٽائيوا (Conjunctiva) شامل آهن. پيرٽي جي اندر ميبومين غدود (Meibomian glands) هوندا آهن جيڪي آنسوئن لاءِ تيل جهڙو مادو خارج ڪن ٿا.
رت ۽ نسن جي فراهمي
[سنواريو]انسانن ۾ پيرٽي کي رت جي فراهمي اکين جي لڪريمل (Lacrimal) ۽ آپٿالامڪ (Ophthalmic) رڳن ذريعي ٿيندي آهي. جڏهن ته حساسيت (Sensation) ٽرائيجمينل (Trigeminal) نس جي شاخن ذريعي ڪنٽرول ٿئي ٿي.
طبي اهميت (Clinical significance)
[سنواريو][attachment_0](attachment) اک جي پيرٽي سان لاڳاپيل ڪيتريون ئي بيماريون آهن:
- گوهانجڻي (Hordeolum/Stye): هي پيرٽي جي تيل واري غدود ۾ بيڪٽيريا (Staphylococcus aureus) جي ڪري ٿيندڙ انفيڪشن آهي.
- چليزيون (Chalazion): تيل جي غدودن جي بند ٿيڻ سبب ٿيندڙ سوڄ، جيڪا گوهانجڻي کان گهٽ تڪليف ڏيندڙ پر گهڻو وقت رهندڙ هوندي آهي.
- بليفرائٽس (Blepharitis): پيرٽي جي ڪنارن جي سوڄ، جيڪا اڪثر خشڪي (Dandruff) يا انفيڪشن سبب ٿيندي آهي.[1]
- ٽوسس (Ptosis): مٿئين پيرٽي جو هيٺ جهڪي وڃڻ، جيڪو عضون جي ڪمزوري يا اعصابي نقصان سبب ٿي سگهي ٿو.
اناتوميائي فرق (Anatomical variation)
[سنواريو][attachment_1](attachment) انساني پيرٽي جي بناوت ۾ نسلي بنيادن تي وڏا فرق مليا آهن.
- ايپي ڪينٿڪ فولڊ (Epicanthic fold): اوڀر ايشيائي ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيائي ماڻهن ۾ لڳ ڀڳ 90% بالغن ۾ هي فولڊ موجود هوندو آهي.[2]
- ڊبل آئي لڊ (Double eyelid): تحقيق مطابق ايشيائي آباديءَ ۾ ڊبل آئي لڊ جي شرح مختلف آهي.
شرح (Prevalence)
[سنواريو]| سال | نسل | جنس | شرح |
|---|---|---|---|
| 1896 | جپاني | عورت | 82–83% |
| 2000 | سنگاپوري چيني | عورت | 66.7% |
| 2007 | ڪوريائي | مرد | 24.1% |
| 2007 | ڪوريائي | عورت | 45.5% |
سماج ۽ ثقافت
[سنواريو]بليفرپلاسٽي (Blepharoplasty) هڪ جراحي عمل آهي جنهن ذريعي پيرٽي جي بناوت کي درست ڪيو ويندو آهي يا ان کي خوبصورت بڻائڻ لاءِ تبديل ڪيو ويندو آهي.[4] هي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڪئي ويندڙ آرائشي سرجريز مان هڪ آهي.
پڻ ڏسو
[سنواريو]حوالا
[سنواريو]- ↑ "Facts About Blepharitis". Archived from the original on 14 April 2010. Retrieved 2010-03-30.
- ↑ Lee, Y., Lee, E. and, Park, W.J. (2000) Anchor epicanthoplasty combined with outfold type double eyelidplasty for Asians: do we have to make an additional scar to correct the Asian epicanthal fold? Plast. Reconstr. Surg. 105:1872–1880
- ↑ Lu, Ting Yin; Kadir, Kathreena; Ngeow, Wei Cheong; Othman, Siti Adibah (1 November 2017). "The Prevalence of Double Eyelid and the 3D Measurement of Orbital Soft Tissue in Malays and Chinese". Scientific Reports 7 (1): 14819. doi:. ISSN 2045-2322. PMID 29093554. Bibcode: 2017NatSR...714819L.
- ↑ "Eyelid Surgery". American Society of Plastic Surgeons (in انگريزي). Retrieved 2023-03-16.