مواد ڏانھن هلو

اٽلي جا ريجن

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
اٽلي جا ريجن
Regions of Italy
ٻيا نالا:
regioni d'Italia (اطالوي)
قسمعلائقائي ورهايل وحداني رياست
علائقواٽلي اطالوي جمهوريه
انگ20
آبادي1,22,714 (آوستا وادي) – 1,00,35,481 (لومبارڊي)
ايراضي3,261 km2 (1,259 sq mi) (آوستا وادي) –
25,832 km2 (9,974 sq mi) (سسلي)
حڪومتعلائقائي حڪومت، قومي حڪومت
ذيلي تقسيمصوبا

اٽلي جا ريجن (اطالوي: regioni d'Italia) اطالوي جمهوريه جي پهرين سطح جي انتظامي ڊويزنون آهن، جيڪي ان جي ٻئي درجي جي NUTS انتظامي سطح کي ٺاهينديون آهن.[1] اٽلي جا 20 ريجن آهن، جن مان پنج خودمختيار علائقا آهن جن کي خاص حيثيت حاصل آهي. اٽلي جي آئين جي تحت، هر علائقو هڪ خودمختيار ادارو آهي جنهن جا مقرر ڪيل اختيار آهن. استا وادي (1945ع کان) ۽ فريولي-وينزيا گيوليا (2015ع کان) جي استثنا سان، هر علائقو ڪيترن ئي صوبن ۾ ورهايل آهي.

تاريخ

[سنواريو]

اٽلي جي بادشاهت دوران، علائقا مرڪزي رياست جا صرف شمارياتي ضلعا هئا. جمهوريه جي تحت، انهن کي سال 1948ع جي اطالوي آئين پاران سياسي خودمختياري جو اندازو ڏنو ويو. اصل مسودي جي فهرست ۾ سالينٽو علائقو شامل هو (جيڪو آخرڪار اپوليا ۾ شامل ڪيو ويو). فريولي ۽ وينزيا گيوليا الڳ علائقا هئا ۽ باسيليڪاٽا جو نالو لوسانيا رکيو ويو. پهرين مسودي ۾ ابروزو ۽ موليس کي الڳ الڳ علائقن طور سڃاتو ويو، پر بعد ۾، 1963ع ۾ الڳ ٿيڻ کان اڳ، 1948ع جي آخري آئين ۾ ابروزي اي موليس ۾ ضم ڪيو ويو.

علائقائي خودمختياري جو نفاذ 1970ع جي پهرين علائقائي چونڊن تائين ملتوي ڪيو ويو. حڪمران ڪرسچن ڊيموڪريسي پارٽي نه چاهيندي هئي ته مخالف اطالوي ڪميونسٽ پارٽي انهن علائقن (ايميليا-رومانا، ٽسڪاني، امبريا ۽ مارچس جي ريڊ بيلٽ) ۾ اقتدار حاصل ڪري، جتي اها تاريخي طور تي جڙيل هئي.

سال 2001ع ۾ آئيني سڌارن کان پوءِ، هڪ مرڪزي کاٻي ڌر جي حڪومت پاران آندو ويو ۽ مشهور ريفرنڊم پاران تصديق ڪئي وئي، علائقن خودمختياري جي هڪ اهم سطح حاصل ڪئي، جنهن انهن کي باقي پاليسي صلاحيت ڏني. علائقائي پارٽي ليگا نارڊ پاران هڪ وڌيڪ وفاقي سڌارو پيش ڪيو ويو ۽ 2005ع ۾، سلويو برلسڪوني جي اڳواڻي ۾ مرڪزي ساڄي ڌر جي حڪومت هڪ نئين سڌاري جي تجويز پيش ڪئي، جنهن علائقن جي طاقت کي تمام گهڻو وڌايو هوندو.

تجويزون، جيڪيون خاص طور تي ليگا نارڊ سان لاڳاپيل هيون ۽ ڪجهه ماڻهن پاران هڪ وفاقي رياست جي رستي جي اڳواڻي ڪندڙ طور ڏٺو ويو، سال 2006ع جي اطالوي آئيني ريفرنڊم ۾ %61.7 "نه" کان %38.3 "ها" تائين رد ڪيون ويون. علائقن جي لحاظ کان نتيجا، وينيٽو ۾ حق ۾ %55.3 کان ڪلابريا ۾ خلاف %82 تائين، ڪافي مختلف هئا.

سياست ۽ حڪومت

[سنواريو]

ريجن

[سنواريو]
جهنڊو ريجن

اطالوي نالو

حيثيت آبادي[2]
جنوري، 2026ع
پکيڙ گهاٽائي
(p/km2)
ايچ ڊي آء[3] 2022 راجڌاني President Number of comuni[4] Prov. or
metrop. cities
Number % km2 %
ابروزو عام 12,68,430 2.16% 10,832 km2 (4,182 sq mi) 3.59% 117.1 0.889 لا'اقيلا Marco Marsilio
Brothers of Italy
305 4
اوستا ويلي
Valle d'Aosta/Vallée d'Aoste
خودمختيار 1,22,714 0.21% 3,261 km2 (1,259 sq mi) 1.08% 37.63 0.887 اوستا Renzo Testolin
Valdostan Union
74 1
ايپوليا
Puglia
عام 38,74,166 6.63% 19,541 km2 (7,545 sq mi) 6.48% 198.3 0.854 بئري Antonio Decaro
Democratic Party
257 6
باسيليڪاٽا عام 5,29,897 0.92% 10,073 km2 (3,889 sq mi) 3.34% 52.61 0.862 پوٽينزا Vito Bardi
Forza Italia
131 2
ڪئلابريا عام 18,32,147 3.13% 15,222 km2 (5,877 sq mi) 5.04% 120.4 0.845 ڪيتنزارو Roberto Occhiuto
Forza Italia
404 5
ڪئمپانيا عام 55,75,025 9.48% 13,671 km2 (5,278 sq mi) 4.53% 407.8 0.854 نيپلز Roberto Fico
Five Star Movement
550 5
ايميليا-رومانا عام 44,65,678 7.51% 22,453 km2 (8,669 sq mi) 7.44% 198.5 0.921 بولونيا Michele De Pascale
Democratic Party
330 9
فريئولي-وينيزيا گيوليا
Furlanija-Julijska Krajina/Friûl-Vignesie Julie/Friaul-Julisch Venetien
خودمختيار 11,94,095 2.03% 7,924 km2 (3,059 sq mi) 2.63% 150.5 0.903 ٽرائسٽ Massimiliano Fedriga
League
215 4
لازيو عام 57,10,272 9.69% 17,232 km2 (6,653 sq mi) 5.71% 331.4 0.914 روم Francesco Rocca
Independent
378 5
ليگوريا عام 15,09,908 2.56% 5,416 km2 (2,091 sq mi) 1.79% 278.8 0.898 جينوآ Marco Bucci
Independent
234 4
لومبارڊي
Lombardia
عام 1,00,35,481 16.89% 23,864 km2 (9,214 sq mi) 7.91% 420.5 0.912 ميلان Attilio Fontana
League
1,506 12
مارشئ عام 14,81,252 2.53% 9,401 km2 (3,630 sq mi) 3.12% 158.5 0.901 اينڪونا Francesco Acquaroli
Brothers of Italy
225 5
مولائيس عام 2,87,966 0.49% 4,461 km2 (1,722 sq mi) 1.48% 64.56 0.872 ڪئمپوباسو Francesco Roberti
Forza Italia
136 2
پيڊيمونٽ
Piemonte
عام 42,55,702 7.21% 25,387 km2 (9,802 sq mi) 8.41% 167.6 0.898 ٽيورن Alberto Cirio
Forza Italia
1,181 8
سارڊينيا
Sardegna
خودمختيار 15,61,339 2.68% 24,100 km2 (9,300 sq mi) 7.99% 64.79 0.868 ڪيگلياري Alessandra Todde
Five Star Movement
377 5
سسلي
Sicilia
خودمختيار 47,79,371 8.14% 25,832 km2 (9,974 sq mi) 8.56% 185.0 0.845 پاليرمو Renato Schifani
Forza Italia
391 9
ٽرينٽينو-ڏاکڻي ٽائرول
Trentino-Alto Adige/Südtirol
خودمختيار 10,86,095 1.83% 13,606 km2 (5,253 sq mi) 4.51% 79.82 0.920 (Trentino) ٽرينٽو Arno Kompatscher
South Tyrolean People's Party
282 2
0.910 (South Tyrol)
تسڪاني
Toscana
عام 36,60,834 6.23% 22,987 km2 (8,875 sq mi) 7.62% 159.3 0.907 فلورينس Eugenio Giani
Democratic Party
273 10
امبريا عام 8,51,954 1.46% 8,464 km2 (3,268 sq mi) 2.81% 100.7 0.897 پيروگيا Stefania Proietti
Independent
92 2
وينيٽو عام 48,51,851 8.23% 18,345 km2 (7,083 sq mi) 5.97% 264.5 0.900 وينس Alberto Stefani
League
563 7
اٽلي
Italia
— 5,8934,177 100.00% 302,068.26 km2 (116,629.21 sq mi) 100.00% 195.1 0.892 Sergio Mattarella
Independent
7,904 107

ميڪرو ريجن

[سنواريو]

حيثيت

[سنواريو]

سينيٽ ۾ نمائندگي

[سنواريو]

علائقن ۽ ميڪرو ريجن جي معيشت

[سنواريو]

پڻ ڏسو

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. ↑ . 6 December 2011 {{cite web}}: |archive-date= requires |archive-url= (مدد); Missing or empty |title= (مدد); Missing or empty |url= (مدد)
  2. ↑ "Population Italian Regions". tuttitalia.it. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 May 2022 تي محفوظ ڪيل. 18 April 2016 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ "Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org.
  4. ↑ "Italian Comuni". tuttitalia.it. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 9 May 2022 تي محفوظ ڪيل. 18 April 2016 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]