اٽلي جا ريجن

اٽلي جا ريجن Regions of Italy
ٻيا نالا: regioni d'Italia (اطالوي)
اپوليا بازيليڪاتا ڪلابريا سسلي موليزه ڪمپانيا ابروزو لازيو امبريا مارڪي ٽسڪني سارڊينيا ايميليا-رومانيا ليگوريا پيڊمونٽ فريولي- وينيزيا جوليا اوستا وادي ترنتينو- آلٽو آديجي وينيتو لومباردي ايڊرياٽڪ سمنڊ آئيونين سمنڊ بحر روم ٽيرينين سمنڊ ليگورين سمنڊ
قسم	علائقائي ورهايل وحداني رياست
علائقو	اطالوي جمهوريه
انگ	20
آبادي	1,22,714 (آوستا وادي) – 1,00,35,481 (لومبارڊي)
ايراضي	3,261 چورس ڪلوميٽر (1,259 چورس ميل) (آوستا وادي) – 25,832 چورس ڪلوميٽر (9,974 چورس ميل) (سسلي)
حڪومت	علائقائي حڪومت، قومي حڪومت
ذيلي تقسيم	صوبا

اٽلي جا ريجن (اطالوي: regioni d'Italia) اطالوي جمهوريه جي پهرين سطح جي انتظامي ڊويزنون آهن، جيڪي ان جي ٻئي درجي جي NUTS انتظامي سطح کي ٺاهينديون آهن. اٽلي جا 20 ريجن آهن، جن مان پنج خودمختيار علائقا آهن جن کي خاص حيثيت حاصل آهي. اٽلي جي آئين جي تحت، هر علائقو هڪ خودمختيار ادارو آهي جنهن جا مقرر ڪيل اختيار آهن. استا وادي (1945ع کان) ۽ فريولي-وينزيا گيوليا (2015ع کان) جي استثنا سان، هر علائقو ڪيترن ئي صوبن ۾ ورهايل آهي.

تاريخ

اٽلي جي بادشاهت دوران، علائقا مرڪزي رياست جا صرف شمارياتي ضلعا هئا. جمهوريه جي تحت، انهن کي سال 1948ع جي اطالوي آئين پاران سياسي خودمختياري جو اندازو ڏنو ويو. اصل مسودي جي فهرست ۾ سالينٽو علائقو شامل هو (جيڪو آخرڪار اپوليا ۾ شامل ڪيو ويو). فريولي ۽ وينزيا گيوليا الڳ علائقا هئا ۽ باسيليڪاٽا جو نالو لوسانيا رکيو ويو. پهرين مسودي ۾ ابروزو ۽ موليس کي الڳ الڳ علائقن طور سڃاتو ويو، پر بعد ۾، 1963ع ۾ الڳ ٿيڻ کان اڳ، 1948ع جي آخري آئين ۾ ابروزي اي موليس ۾ ضم ڪيو ويو.

علائقائي خودمختياري جو نفاذ 1970ع جي پهرين علائقائي چونڊن تائين ملتوي ڪيو ويو. حڪمران ڪرسچن ڊيموڪريسي پارٽي نه چاهيندي هئي ته مخالف اطالوي ڪميونسٽ پارٽي انهن علائقن (ايميليا-رومانا، ٽسڪاني، امبريا ۽ مارچس جي ريڊ بيلٽ) ۾ اقتدار حاصل ڪري، جتي اها تاريخي طور تي جڙيل هئي.

سال 2001ع ۾ آئيني سڌارن کان پوءِ، هڪ مرڪزي کاٻي ڌر جي حڪومت پاران آندو ويو ۽ مشهور ريفرنڊم پاران تصديق ڪئي وئي، علائقن خودمختياري جي هڪ اهم سطح حاصل ڪئي، جنهن انهن کي باقي پاليسي صلاحيت ڏني. علائقائي پارٽي ليگا نارڊ پاران هڪ وڌيڪ وفاقي سڌارو پيش ڪيو ويو ۽ 2005ع ۾، سلويو برلسڪوني جي اڳواڻي ۾ مرڪزي ساڄي ڌر جي حڪومت هڪ نئين سڌاري جي تجويز پيش ڪئي، جنهن علائقن جي طاقت کي تمام گهڻو وڌايو هوندو.

تجويزون، جيڪيون خاص طور تي ليگا نارڊ سان لاڳاپيل هيون ۽ ڪجهه ماڻهن پاران هڪ وفاقي رياست جي رستي جي اڳواڻي ڪندڙ طور ڏٺو ويو، سال 2006ع جي اطالوي آئيني ريفرنڊم ۾ %61.7 "نه" کان %38.3 "ها" تائين رد ڪيون ويون. علائقن جي لحاظ کان نتيجا، وينيٽو ۾ حق ۾ %55.3 کان ڪلابريا ۾ خلاف %82 تائين، ڪافي مختلف هئا.

ريجن

جهنڊو	ريجن اطالوي نالو	حيثيت	آبادي جنوري، 2026ع		پکيڙ		گهاٽائي (p/km2)	ايچ ڊي آء 2022	راجڌاني	President		Number of comuni	Prov. or metrop. cities
			Number	%	km2	%
	ابروزو	عام	12,68,430	2.16%	10,832 چورس ڪلوميٽر (4,182 چورس ميل)	3.59%	117.1	0.889	لا'اقيلا		Marco Marsilio Brothers of Italy	305	4
	اوستا ويلي Valle d'Aosta/Vallée d'Aoste	خودمختيار	1,22,714	0.21%	3,261 چورس ڪلوميٽر (1,259 چورس ميل)	1.08%	37.63	0.887	اوستا		Renzo Testolin Valdostan Union	74	1
	ايپوليا Puglia	عام	38,74,166	6.63%	19,541 چورس ڪلوميٽر (7,545 چورس ميل)	6.48%	198.3	0.854	بئري		Antonio Decaro Democratic Party	257	6
	باسيليڪاٽا	عام	5,29,897	0.92%	10,073 چورس ڪلوميٽر (3,889 چورس ميل)	3.34%	52.61	0.862	پوٽينزا		Vito Bardi Forza Italia	131	2
	ڪئلابريا	عام	18,32,147	3.13%	15,222 چورس ڪلوميٽر (5,877 چورس ميل)	5.04%	120.4	0.845	ڪيتنزارو		Roberto Occhiuto Forza Italia	404	5
	ڪئمپانيا	عام	55,75,025	9.48%	13,671 چورس ڪلوميٽر (5,278 چورس ميل)	4.53%	407.8	0.854	نيپلز		Roberto Fico Five Star Movement	550	5
	ايميليا-رومانا	عام	44,65,678	7.51%	22,453 چورس ڪلوميٽر (8,669 چورس ميل)	7.44%	198.5	0.921	بولونيا		Michele De Pascale Democratic Party	330	9
	فريئولي-وينيزيا گيوليا Furlanija-Julijska Krajina/Friûl-Vignesie Julie/Friaul-Julisch Venetien	خودمختيار	11,94,095	2.03%	7,924 چورس ڪلوميٽر (3,059 چورس ميل)	2.63%	150.5	0.903	ٽرائسٽ		Massimiliano Fedriga League	215	4
	لازيو	عام	57,10,272	9.69%	17,232 چورس ڪلوميٽر (6,653 چورس ميل)	5.71%	331.4	0.914	روم		Francesco Rocca Independent	378	5
	ليگوريا	عام	15,09,908	2.56%	5,416 چورس ڪلوميٽر (2,091 چورس ميل)	1.79%	278.8	0.898	جينوآ		Marco Bucci Independent	234	4
	لومبارڊي Lombardia	عام	1,00,35,481	16.89%	23,864 چورس ڪلوميٽر (9,214 چورس ميل)	7.91%	420.5	0.912	ميلان		Attilio Fontana League	1,506	12
	مارشئ	عام	14,81,252	2.53%	9,401 چورس ڪلوميٽر (3,630 چورس ميل)	3.12%	158.5	0.901	اينڪونا		Francesco Acquaroli Brothers of Italy	225	5
	مولائيس	عام	2,87,966	0.49%	4,461 چورس ڪلوميٽر (1,722 چورس ميل)	1.48%	64.56	0.872	ڪئمپوباسو		Francesco Roberti Forza Italia	136	2
	پيڊيمونٽ Piemonte	عام	42,55,702	7.21%	25,387 چورس ڪلوميٽر (9,802 چورس ميل)	8.41%	167.6	0.898	ٽيورن		Alberto Cirio Forza Italia	1,181	8
	سارڊينيا Sardegna	خودمختيار	15,61,339	2.68%	24,100 چورس ڪلوميٽر (9,300 چورس ميل)	7.99%	64.79	0.868	ڪيگلياري		Alessandra Todde Five Star Movement	377	5
	سسلي Sicilia	خودمختيار	47,79,371	8.14%	25,832 چورس ڪلوميٽر (9,974 چورس ميل)	8.56%	185.0	0.845	پاليرمو		Renato Schifani Forza Italia	391	9
	ٽرينٽينو-ڏاکڻي ٽائرول Trentino-Alto Adige/Südtirol	خودمختيار	10,86,095	1.83%	13,606 چورس ڪلوميٽر (5,253 چورس ميل)	4.51%	79.82	0.920 (Trentino)	ٽرينٽو		Arno Kompatscher South Tyrolean People's Party	282	2
								0.910 (South Tyrol)
	تسڪاني Toscana	عام	36,60,834	6.23%	22,987 چورس ڪلوميٽر (8,875 چورس ميل)	7.62%	159.3	0.907	فلورينس		Eugenio Giani Democratic Party	273	10
	امبريا	عام	8,51,954	1.46%	8,464 چورس ڪلوميٽر (3,268 چورس ميل)	2.81%	100.7	0.897	پيروگيا		Stefania Proietti Independent	92	2
	وينيٽو	عام	48,51,851	8.23%	18,345 چورس ڪلوميٽر (7,083 چورس ميل)	5.97%	264.5	0.900	وينس		Alberto Stefani League	563	7
	اٽلي Italia	—	5,8934,177	100.00%	302,068.26 چورس ڪلوميٽر (116,629.21 چورس ميل)	100.00%	195.1	0.892			Sergio Mattarella Independent	7,904	107