ايڪٽينيئم

اڪٽينيئم

Actinium
اڪٽينيئم; Actinium
	89Ac
	يورينينائٽ ڪچڌات ۾ ايڪٽينيم جي مقدار وڌيڪ هوندي آهي.
وجود	شروع کان
ايٽمي انگ (Z)	89
ايٽمي وزن (A)	127
گروپ	ايڪٽينائيڊ (f-bloc)
سيريز	7
بلاڪ	f-block
اليڪٽران جي ترتيب	[Rn] 6d1 7s2
اليڪٽران في شيل	2,8,18,32,18,9,2
ايٽمي ريڊيس	215 پيڪو ميٽر (ڪو ويلنت)
آئيونائزيشن انرجي (ڪلو جول في مول)	1st: 499 ; 2nd: 1170; 3rd: 1900
آڪسائيڊيشن نمبر	عام: +3
اليڪٽرو نيگيٽيئٽي	1.1(پالنگ اسڪيل)
حالت (STP)	سالڊ
گھاٽائي (عام گرميء پد تي)	10 گرام في ڪعبي سينٽي ميٽر
حڪومت فزيڪل خاصيتون
• اُبلڻ جو نقطو	(3500±300)°K،; (3200±300)°C
• پگھلڻ جو نقطو	(1500°K)، (1227°C)
• پگھرائڻ لاء حرارت	14ڪلو جول في مول
• ٻاڦ جي حرارت	400 ڪلو جول في مول
• مولر گرميء گنجائش	27.2 جول في مول.ڪيلون

ايڪٽينيم (Actinium) هڪ ڪيميائي عنصر آهي؛ ان جو نشان Ac ۽ ايٽمي نمبر 89 آهي. ان کي 1902ع ۾ فريڊرڪ آسڪر گيزل دريافت ڪيو، جنهن ان کي امانيئم (Emanium) جو نالو ڏنو؛ هن عنصر کي پنهنجو نالو غلط طور تي هڪ مادو اينڊري-لوئس ڊيبيرن سان سڃاڻڻ جي ڪري مليو، جيڪو سال 1899ع ۾ مليو، جن کي ايڪٽينيم سڏيو ويندو هو. عناصر جي دوري جدول ۾، ايڪٽينائيڊ سيريز، هڪ درجه بندي، ايڪٽينيئم ۽ لارينشيئم جي وچ ۾ 15 عنصرن جو هڪ سيٽ، جو نالو ايڪٽينيم جي نالي تي رکيو ويو آهي. پولونيم، ريڊيم ۽ ريڊون سان گڏ، ايڪٽينيم دريافت ٿيندڙ پهريون غير ابتدائي تابڪاري عنصرن مان هڪ هو.

هڪ نرم، چانديءَ جهڙو اڇو تابڪاري ڌاتو، ايڪٽينيم تيزيءَ سان آڪسيجن ۽ هوا ۾ نمي سان رد عمل ڪري، ايڪٽينيم آڪسائيڊ جي هڪ اڇي ڪوٽنگ ٺاهيندو آهي، جيڪو هن جي وڌيڪ آڪسيڊيشن کي روڪيندو آهي. گھڻن لنٿانائيڊز ۽ ايڪٽئنائيڊز وانگر، ايڪٽينيئم جي سڀني ڪيميائي مرڪبن ۾ آڪسائيڊيشن حالت کي +3 فرض ڪيو وڃي ٿو. ايڪٽينيم صرف يورينيم ۽ ٿوريم جي ڪچ ڌات ۾ آئسوٽوپ ²²⁷Ac طور ملي ٿو، جيڪو 21.772 سالن جي اڌ زندگي سان سڙي ٿو، خاص طور تي بيٽا ۽ ڪڏهن ڪڏهن الفا ذرڙا خارج ڪري ٿو، جڏهن تي ²²⁸Ac جيڪو بيٽا سرگرم (Beta active) آهي، 6.15 ڪلاڪن جي اڌ زندگي رکي ٿو. يورينيم جي هڪ ٽن ڪچڌات ۾ لڳ ڀڳ 0.2 ملي گرام ايڪٽينيم-227 هوندو آهي ۽ ٿوريم جي هڪ ٽن ڪچڌات ۾ لڳ ڀڳ 5 نئنوگرام ايڪٽينيم-228 هوندو آهي. ايڪٽينيم ۽ لينٿئنم جي طبعي ۽ ڪيميائي خاصيتن جي ويجهڙائي ايڪٽينيم کي ڪچڌات کان الڳ ڪرڻ جي عمل کي عملي طور تي مشڪل بڻائي ٿو. ان جي بدران، ايڪٽينيم کي هڪ ايٽمي ري ايڪٽر ۾، 226R جي نيوٽران جي تابڪاري (Irradiation) جي ذريعي ملي گرام جي مقدار ۾ حاصل ڪيو ويندو آهي. ان جي کوٽ، وڏي قيمت ۽ تابڪاري جي ڪري، ايڪٽينيم جو ڪو خاص صنعتي استعمال ناهي. ان جي موجوده ايپليڪيشن ۾، هن جو هڪ نيوٽران، جيڪو تابڪاري علاج لاءِ هڪ ايجنٽ طور استعمال ٿئي ٿو، جي حاصل ڪرڻ جي ذريعي (Source) طور استعمال آهي.

پڻ ڏسو

حوالا