ايڊم سمٿ
| ايڊم سمٿ | |
|---|---|
 ايڊم سمٿ جو پورٽريٽ | |
| پيدائش | 16 جون 1723 (بپتسما) Kirkcaldy، اسڪاٽلينڊ |
| وفات | 17 جولاءِ 1790 ايڊنبرگ، اسڪاٽلينڊ |
| مشھور ڪم | The Theory of Moral Sentiments، The Wealth of Nations |
| عهد | اسڪاٽش روشن خيالي (Scottish Enlightenment) |
| علائقو | مغربي فلسفو |
| مڪتبه فڪر | ڪلاسيڪل معاشيات، سياسي معيشت |
شعبه عمل | معاشيات، اخلاقي فلسفو، سياسي معيشت |
ايڊم سمٿ (16 جون 1723 – 17 جولاءِ 1790) اسڪاٽلينڊ جو معاشيات دان ۽ فلسفي هو، جيڪو سياسي معيشت جي شعبي جو اڳواڻ ۽ اسڪاٽش روشن خيالي جو اهم مفڪر شمار ڪيو وڃي ٿو. کيس اڪثر "معاشيات جو باني" يا "سرمائيداري جو باني" پڻ چيو وڃي ٿو. هو خاص طور پنهنجي ٻن اهم ڪتابن The Theory of Moral Sentiments (1759) ۽ An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations (1776) جي ڪري مشهور آهي.
ابتدائي زندگي ۽ تعليم
[سنواريو]ايڊم سمٿ Kirkcaldy، Fife ۾ پيدا ٿيو. هن University of Glasgow ۽ University of Oxford ۾ سماجي فلسفي جو مطالعو ڪيو. آڪسفورڊ ۾ پڙهڻ دوران هن John Snell جي قائم ڪيل اسڪالرشپ مان فائدو حاصل ڪيو. تعليم مڪمل ڪرڻ بعد هن University of Edinburgh ۾ عوامي ليڪچر ڏنا، جن کيس وڏي شهرت ڏني ۽ David Hume سان علمي لاڳاپا قائم ٿيا.
تدريسي ۽ علمي خدمتون
[سنواريو]سمٿ بعد ۾ University of Glasgow ۾ اخلاقي فلسفي جو پروفيسر ٿيو. انهيءَ عرصي دوران هن The Theory of Moral Sentiments لکيو. پوءِ هن يورپ جو سفر ڪيو ۽ پنهنجي دور جي ڪيترن دانشورن سان ملاقات ڪئي.
معاشي نظريا
[سنواريو]ايڊم سمٿ مرڪنٽيلزم جي پاليسين جي مخالفت ڪندي آزاد مارڪيٽ جي بنيادي اصولن کي ترقي ڏني. سندس ڪتاب The Wealth of Nations جديد معاشيات جي علم لاءِ بنيادي حيثيت رکي ٿو. هن "محنت جي ورهاست" (division of labour) جو تصور پيش ڪيو ۽ وضاحت ڪئي ته ذاتي مفاد ۽ مقابلو معاشي ترقي جو سبب بڻجي سگهن ٿا. هن دولت ۽ طاقت جي ورڇ کي خدائي ارادي بدران قدرتي، سياسي، سماجي ۽ معاشي عنصرن سان ڳنڍيو.
اثر ۽ ورثو
[سنواريو]ايڊم سمٿ جا خيال جديد معاشيات جي بنياد بڻيا. سندس ڪم ڪلاسيڪل معاشيات جي ترقي ۾ اهم رهيو ۽ اڄ به معاشي نظريي ۾ وڏي اهميت رکي ٿو. سندس دور ۾ ڪجهه ليکڪن جهڙوڪ Horace Walpole سندس انداز تي طنز پڻ ڪيو.