ايل نينو

ايل نينو - ڏکڻ لھر (El Niño–Southern Oscillation) جيڪا لا نينا کان مختلف آهي، هڪ عالمي آبهوائي رجحان آهي. ان ۾ هڪ سمنڊ جي گرمي پد ۾ تبديلي ڪنهن ٻئي ڏورانهين علائقي جي فضا تي اثر انداز ٿيندي آهي.^[1]^[2]

ڏکڻ لهر (Southern Oscillation) ڊارون، آسٽريليا ۽ تاهيتي جي جزيرن جي وچ ۾ گرمي پد جي موسمي فرق جي نتيجي ۾ پيدا ٿئي ٿي. جڏهن ته "ايل نينو" يا "لا نينا" (La Niña) جو اصطلاح لاطيني آمريڪا جي الهندي ساحل تي سمنڊ جي گرمي پد جي تبديلي ۽ دنيا جي ٻين حصن جي وچ ۾ گڏيل اثرن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. ڪڏهن ڪڏهن وڏي حرارتي تبديليءَ جي صورت ۾، ايل نينو ۽ ڏکڻ لهر جا اثر پاڻ ۾ ملي ويندا آهن.

"ايل نينو" جو اصطلاح هڪ اهڙي رجحان لاءِ آهي جيڪو ڪرسمس جي وقت ٿئي ٿو ۽ ڪيترن ئي مهينن تائين جاري رهي ٿو. هي اصطلاح پيرو ۽ ايڪواڊور جي مياڻن (ماهيگيرن) پاران بحر الڪاهل جي گرم لهر ۽ ان سان گڏ ايندڙ تيز برساتن لاءِ استعمال ڪيو ويو هو. هي هڪ قدرتي عمل آهي جيڪو بحر الڪاهل ۾ قدرتي زندگي ۾ خلل جو سبب بڻجي ٿو.

ايل نينو ۽ لا نينا

ايل نينو ۽ لا نينا ٻه آبهوائي عمل آهن جيڪي هڪٻئي کان مختلف آهن:

ايل نينو: ان ۾ خط استوا واري سمنڊ ۾ پاڻيءَ جا وڏا گرم ذخيرا اوڀر کان اولهه ڏانهن منتقل ٿيندا آهن.
لا نينا: هي ان جي ابتڙ ڪم ڪري ٿي، جنهن ۾ هي گرم پاڻي هندي سمنڊ، ايشيا، انڊونيشيا ۽ آسٽريليا کان اوڀر ڏانهن وڌندو آهي.

ايل نينو جو رجحان سڄي دنيا ۾ 1997ع ۽ 1998ع جي وچ ۾ پکڙجي ويو هو، جنهن جي ڪري خط استوا وارن علائقن ۽ اتر آمريڪا ۾ وڏيون آبھوائي تبديليون آيون. ان جي نتيجي ۾ انڊونيشيا ۽ برازيل جي جهنگلن ۾ وڏي باهه لڳي جيڪا ڪيترن ئي مهينن تائين جاري رهي. اهڙي طرح لاطيني آمريڪا جي ساحلن ۽ اوڀر آفريڪا ۾ ٻوڏون آيون.

لا نينا جا اثر ايل نينو جي ڀيٽ ۾ گهٽ شديد هوندا آهن، تنهن هوندي به ڪجهه ملڪن کي نمي واري لهرن، ٻوڏن ۽ تيز برساتن جو مقابلو ڪرڻو پوندو آهي. ان سان گڏوگڏ بحر الڪاهل جي وچين جزيرن ۽ اوڀر آفريڪا ۾ اڻڄاتل ڏڪار به پيدا ٿي سگهي ٿو.

وڌيڪ ڏسو

حوالا

↑ "Disertación sobre las corrientes oceánicas y estudios de la correinte Peruana ó de Humboldt", Boletín de la Sociedad Geográfica de Lima, 2 : 72–110. [In Spanish]
↑ "Statistical simulations of the future 50-year statistics of cold-tongue El Niño and warm-pool El Niño". Asia-Pacific J. Atmos. Sci. 47 (3): 223–233. 2011. doi:10.1007/s13143-011-0011-1. https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs13143-011-0011-1.

[1] "Disertación sobre las corrientes oceánicas y estudios de la correinte Peruana ó de Humboldt", Boletín de la Sociedad Geográfica de Lima, 2 : 72–110. [In Spanish]

[2] "Statistical simulations of the future 50-year statistics of cold-tongue El Niño and warm-pool El Niño". Asia-Pacific J. Atmos. Sci. 47 (3): 223–233. 2011. doi:10.1007/s13143-011-0011-1. https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs13143-011-0011-1.

[1]

[2]