مواد ڏانھن هلو

ڪنوار ٻوٽي

کليل ڄاڻ چيڪلي، وڪيپيڊيا مان
(ايريال کان چوريل)


ڪنوار ٻوٽي
ٻوٽو، گل جي ويجهي تصوير سان
سائنسي درجا بندي e
Unrecognized taxon (fix): Aloe
جنس: Template:Taxonomy/Aloe{. vera
حياتياتي نالو
Aloe vera
(L.) Burm.f.

ڪنوار ٻوٽي: انگريزي ۾ ايلو ويرا Aloe vera' جنهن کي سنڌيءَ ۾ پَٽِ ڪُنوار، يا ايريال پڻ چيو وڃي ٿو، رسدار ٻوٽن جي قسم مان آهي ۽ ايلو (Aloe) جنس سان تعلق رکي ٿو.[1] هي ٻوٽو دنيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ وڏي پيماني تي پکڙيل آهي، ۽ ڪيترن هنڌن تي ان کي دخل انداز قسم پڻ سمجهيو وڃي ٿو.[1][2]

هي هڪ سدابهار ۽ گهڻ سالي ٻوٽو آهي، جنهن جو اصل وطن جزيرو نما عربستان آهي، پر اهو دنيا جي ٻين گرم، نيم گرم ۽ خشڪ علائقن ۾ به جهنگلي حالت ۾ وڌندو آهي.[1] ان جي تجارتي پوک پڻ ڪئي ويندي آهي، ۽ صدين کان ان کي چمڙي تي لڳائڻ واري مقامي دوا طور استعمال ڪيو ويندو رهيو آهي.[1][2] هي ٻوٽو سينگار لاءِ پڻ مشهور آهي ۽ گهڻو ڪري گهرن اندر گملي ۾ پوکيو ويندو آهي.[3]

ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جي پنن ۾ پوليسيڪرائڊ قسم جو جيل ايسيمينن (Acemannan) وڏي مقدار ۾ موجود هوندو آهي، جيڪو چمڙي تي لڳائڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي.[4] پنن ۾ ايلوئن (Aloin) نالي هڪ زهريلو مرڪب پڻ موجود هوندو آهي. تجارتي ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جون گهڻيون شيون هن جيل مان تيار ڪيون وينديون آهن.

ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) مان حاصل ٿيندڙ ايسيمينن تي ٻڌل جيل چمڙي جي لوشنن، سينگار جي شين، مرهمن ۽ جيلن ۾ استعمال ٿيندو آهي، خاص طور تي معمولي سڙڻ، چمڙي جي هلڪي ڇلن، جيتن جي چڪ ۽ هوا سبب چمڙي جي جلن جي علاج لاءِ.[5]

ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جي عرق کي وات ذريعي استعمال ڪرڻ سان تيز پيٽ جو سور، اينٺون ۽ ڊگهي عرصي تائين استعمال جي صورت ۾ هيپاٽائٽس ٿي سگهي ٿو.[2][6] حمل دوران ان جو استعمال نه ڪرڻ گهرجي. ڪجهه ماڻهن ۾ چمڙي تي لڳائڻ سان الرجي پڻ ٿي سگهي ٿي.[2]

ھي ٻُوٽو آهي جيڪو، سنڌ، پاڪستان توڙي سڄي دنيا ۾ ٿئي ٿو جنهن جي ڪٽنب ۾ ڪيترائي نمونا ٿين ٿا جن جا سائنسي نالا پڻ مختلف ٿين ٿا. هن ٻوٽي جا پن اڪثر سائي رنگ جا ٿيندا آهن پر ڪن ملڪن ۾ ڳاڙهي رنگ جا ٻہ ٿيندا آهن. هن جا پن ٻاهر بجاءِ اندر وڪوڙيل ٿيندا آهن جنهن ڪري شايد سنڌي ٻوليءَ ۾ ڪنوار ٻوٽي سڏيو ويو آهي. هيءُ ٻوٽو اڪثر جبلن ۾ ٿئي ٿو پر هٿرادو طور بہ پوکيو ويندو آهي. هن ٻوٽي جي پنن ۾ کير نما رس ٿيندي آهي جيڪا دوا طور ڪم ايندي آهي. هن ٻوٽي کي اٺ ۽ ٻڪري شوق سان کائيندا آهن.[7][8]


ھي ھڪ جهنگلي ٻوٽو آھي، ان ۾ رڳو ڊگها پن وارا ڦڙها ٿين ٿا، پنن جا پاسا ڪنڊن وارا ٿين. طبي لحاظ کان ايريال يا ڪنوار ٻوٽي ڪيترين بيمارين کي فائدو پھچائي ٿو. سخت سوڄ تي ايريال جا ڦڙها چيري، گرم ڪري، هئڊ مکي، ٻڌندا آهن.[9]

نالي جي بڻ

[سنواريو]
پنن جي ڪنارن تي ڏند جهڙا ڪنڊا

جنس ايلو (Aloe) جو نالو عربي لفظ الُوَّه (alloeh) مان نڪتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "ڪڙو ۽ چمڪندڙ مادو"، يا وري عبراني אוהלים اھالم (واحد: אוהל اھل) مان ورتل آهي.[10][11][12]

نوعي لقب ويرا لاطيني لفظ ويرس مان ورتل آهي، جنهن جي معنيٰ آهي "حقيقي" يا "اصلي".[11][13]

عام نالا

[سنواريو]

هن ٻوٽي جا عام نالا گهڻو ڪري ان جي ورڇ يا علائقي جي نسبت سان رکيا ويا آهن، جهڙوڪ چيني ايلو، ڪيپ ايلو ۽ بارباڊوس ايلو.[2][14][15]

درجابندي

[سنواريو]

هن قسم جا ڪيترائي هم معنيٰ سائنسي نالا آهن، جن ۾ ايلو بارباڊينس مل.، ايلو انڊيڪا رايل، ايلو پرفوليئاٽا var. ويرا ايل. ۽ ايلو ولگرس لام. شامل آهن.[16][17]

ڪجهه علمي حوالن ۾ اڇن داغن واري صورت کي ايلو ويرا var. چائنينسس سڏيو ويو آهي،[18][19] جڏهن ته داغدار صورت کي اي. مساوانا سان هڪ ئي قسم سمجهيو ويو آهي.[20]

هن قسم کي پهريون ڀيرو ڪارل لنيئس 1753ع ۾ ايلو پرفوليئاٽا var. ويرا جي نالي سان بيان ڪيو.[21] بعد ۾ 6 اپريل 1768ع تي نيڪولاس لارنس برمن پنهنجي ڪتاب فلورا انڊڪا ۾ ان کي ايلو ويرا نالو ڏنو، جڏهن ته لڳ ڀڳ ڏهه ڏينهن پوءِ فلپ ملر ان کي ايلو بارباڊينسس جي نالي سان بيان ڪيو.[22]

ڊي اين اي جي ڀيٽ تي ٻڌل تحقيق مان معلوم ٿيو آهي ته ايلو ويرا جو ويجهو تعلق ايلو پيريائي سان آهي، جيڪا يمن جي مقامي قسم آهي.[23] ڪلوروپلاسٽ ڊي اين اي ۽ مائڪروسيٽلائيٽ جي تجزين مان اهو پڻ ظاهر ٿيو آهي ته هن جو ويجهو تعلق ايلو فوربيسي، ايلو اِنرمِس، ايلو اسڪوبينيفوليا، ايلو سنڪاٽان ۽ ايلو اسٽرياٽا سان پڻ آهي.[24] A. striata کان سواءِ اهي سڀئي قسم سقطرى (يمن)، صوماليا ۽ سوڊان جا مقامي ٻوٽا آهن.[24]

ڇاڪاڻ⁠تہ ڪنوار ٻوٽي ياايلو ويرا جون قدرتي جهنگلي آباديون واضح طور سڃاتل نه آهن، تنهنڪري ڪجهه نباتات دانن جو خيال آهي ته هي قسم شايد هائبرڊ اصل رکي ٿو.[25]

وضاحت

[سنواريو]
اڇن داغن واري صورت، جنهن کي Aloe vera var. chinensis پڻ چيو ويندو آهي
1688ع ۾ ايڪٽا ايروڊيٽورم ۾ شايع ٿيل تاريخي تصوير

ڪنوار ٻوٽي هڪ بي ٿڙ يا تمام ننڍي ٿڙ وارو ٻوٽو آهي، جيڪو عام طور تي 60–100 centimetres (24–39 inches) اوچو ٿيندو آهي ۽ آفسيٽن (پاڙ وٽان نڪرندڙ ننڍن ٻوٽن) ذريعي پکڙجندو آهي.[1]

پن

[سنواريو]

هن جا پن ٿلها، گوشتائتا، سائي کان سرمائي-سائي رنگ جا هوندا آهن، جڏهن ته ڪجهه قسمن جي پنن جي مٿئين ۽ هيٺئين سطح تي اڇا داغ به هوندا آهن.[26] پنن جا ڪنارا ڏنديدار هوندا آهن ۽ انهن تي ننڍڙا اڇا ڪنڊا موجود هوندا آهن.

ڪنوار ٻوٽي جي پنن ۾ ڪيترائي فائٽوڪيميڪل مرڪب موجود هوندا آهن، جن تي ممڪن حياتياتي اثرن بابت تحقيق جاري آهي. انهن ۾ لگنن، فائٽواسٽرول، پولي فينول، ايسيٽائيليٽيڊ مينن، پولي مينن، اينٿراڪينون، سي-گلائيڪوسائيڊ، اينٿرون، ۽ ٻيا اينٿراڪينون جهڙوڪ ايموڊن، گڏوگڏ مختلف ليڪٽن شامل آهن.[11][27][28]

گل

[سنواريو]

هن ٻوٽي جا گل اونهاري جي موسم ۾ لڳندا آهن. گلن جو خوشو 90 cm (35 in) تائين اوچو ٿي سگهي ٿو. هر گل هيٺ لڙڪندڙ هوندو آهي ۽ ان جي گل ڇلر (Corolla) نلي نما، پيلي رنگ جي ۽ 2–3 cm (3⁄4–1+1⁄4 in) ڊگهي هوندي آهي.[26][29]

پاڙون

[سنواريو]

ڪنوار ٻوٽي ٻين ايلو قسمن وانگر آربسڪيولر مائيڪورائزا ٺاهي ٿو، جيڪا پاڙن ۽ فنگس جي وچ ۾ هڪ هم زيستي تعلق آهي. ان جي ذريعي ٻوٽي کي مٽي مان معدني غذائي جزا وڌيڪ مؤثر نموني حاصل ڪرڻ ۾ مدد ملي ٿي.[30]

ورڇ

[سنواريو]

ايلو ويرا کي اصل ڏکڻ-اوڀر عربستاني اپٻيٽ جي اتر-اوڀر عمان ۾ واقع حجر جبلن ۽ گڏيل عرب امارات جي اوڀرئين حصي جو مقامي ٻوٽو سمجهيو وڃي ٿو.[31][32]

بهرحال، هن ٻوٽي جي دنيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ وڏي پيماني تي پوک ڪئي وئي آهي، جنهن جي نتيجي ۾ اهو اتر آفريڪا، سوڊان ۽ ان جي پاڙيسري ملڪن، ڪينري ٻيٽ، ڪيپ ورڊي ۽ مڊيرا ٻيٽ ۾ قدرتي طور به وڌڻ لڳو آهي.[16] هي پورچوگال جي الگاروي علائقي ۾ پڻ قدرتي طور پکڙجي ويو آهي،[33][34] ۽ اسپين جي جهنگلي علائقن، خاص طور تي مرثيا واري علائقي ۾ به ملي ٿو.[35]

هي نسل سترهين صديءَ دوران چين ۽ ڏکڻ يورپ جي مختلف حصن ۾ متعارف ڪرايو ويو.[36] اڄڪلهه هي دنيا جي ٻين ڪيترن ئي خشڪ، نيم گرم ۽ گرم آبهوا وارن علائقن ۾ قدرتي طور ملي ٿو.[1][32][37] هن ٻوٽي جي موجوده عالمي ورڇ گهڻي ڀاڱي انساني پوک ۽ منتقلي جو نتيجو سمجهي وڃي ٿي.[20][38]

پوک ۽ سنڀال

[سنواريو]
آرائشي ٻوٽي طور

ڪنوار ٻوٽي کي سڄي دنيا ۾ وڏي پيماني تي آرائشي ٻوٽي طور پوکيو وڃي ٿو. هي ٻوٽو جديد باغباني ۾ پنهنجي دوائن واري استعمال،[39] خوبصورت گلن، منفرد بناوت ۽ رس ڀريل پنن سبب گهڻو پسند ڪيو وڃي ٿو. ان جي رس ڀريل طبيعت (succulence) سبب هي گهٽ برسات وارن علائقن ۾ به آسانيءَ سان زنده رهي سگهي ٿو، تنهنڪري پٿرن وارن باغن ۽ گهٽ پاڻي گهرندڙ باغن لاءِ هڪ موزون ٻوٽو آهي.[26] هي نسل سختي جي علائقن 8 کان 11 تائين سٺي نموني وڌي سگهي ٿو، پر سخت پالي ۽ برف کي برداشت نٿو ڪري سگهي.[29][40]

هي ٻوٽو گهڻن ئي جيت جڻين کان محفوظ رهندو آهي، پر مڪڙيءَ جي جُوءِ، ميلي بگ، اسڪيل جيت ۽ ايفڊ جهڙا جيت ڪڏهن ڪڏهن ان جي واڌ ويجهه ۽ صحت کي متاثر ڪري سگهن ٿا.[41][42] هن ٻوٽي کي رائل هارٽيڪلچرل سوسائٽي پاران گارڊن ميرٽ ايوارڊ پڻ ڏنو ويو آهي.[43]

گملي ۾ پوکڻ وقت سٺي پاڻي نيڪال واري واريالي مٽي ۽ روشن، سج واري جڳهه ضروري آهي. گهڻي سڌي سج جي روشني سبب پن ڳاڙها ٿي سگهن ٿا، پر آهستي آهستي سج سان هم آهنگ ڪرڻ سان اهو مسئلو گهٽجي سگهي ٿو.[44] واپار ۾ ملندڙ ڪيڪٽس ۽ رس ڀرين ٻوٽن واري مٽي (cacti and succulent mix) هن ٻوٽي لاءِ مناسب هوندي آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها پاڻي جي نيڪال کي بهتر بڻائي ٿي.[45] مٽيءَ جا گملا وڌيڪ موزون سمجهيا وڃن ٿا، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي هوا ۽ نمي جي بهتر مٽاسٽا ڪن ٿا.[45]

گملن ۾ پوکيل ٻوٽن کي ٻيهر پاڻي ڏيڻ کان اڳ مٽي مڪمل سڪي وڃڻ گهرجي. وقت سان گڏ ماءُ واري ٻوٽي جي چوڌاري ننڍا ٻوٽا (پَپ يا شاخون) نڪرندا آهن. جيڪڏهن اهي گهڻا ٿي وڃن ته انهن کي ڌار ڪري نون گملن ۾ پوکي سگهجي ٿو، يا ماءُ واري ٻوٽي سان گڏ وڌڻ ڏنو وڃي.[44] سياري ۾ ايلو ويرا اڪثر غيرفعال (Dormant) حالت ۾ هليو ويندو آهي، جنهن دوران ان کي تمام گهٽ پاڻي جي ضرورت هوندي آهي.[44] جتي سخت پالو يا برفباري ٿيندي هجي، اتي هن ٻوٽي کي گهر اندر يا گرم شيشي جي گهر (گرين هائوس) ۾ رکڻ مناسب هوندو آهي.[29]

ڪنوار ٻوٽي جي وڏي پيماني تي زرعي پوک آسٽريليا،[46] ڪيوبا، ڊومينيڪن جمهوريه، چين، ميڪسيڪو،[47] ڀارت،[48] جميڪا،[49] ڪينيا، تنزانيا، ڏکڻ آفريڪا،[50] اسپين[51] ۽ آمريڪا جون گڏيل رياستون ۾ ڪئي وڃي ٿي،[52] ۽ ان جي پيداوار جو وڏو حصو سينگار جي شين جي صنعت ۾ استعمال ٿيندو آهي.[1]

استعمال

[سنواريو]

ڪنوار ٻوٽي مان ٻه بنيادي مادا حاصل ڪيا ويندا آهن: هڪ شفاف جيل ۽ ٻيو پيلو ليٽڪس. انهن ٻنهي مان مختلف تجارتي شيون تيار ڪيون وينديون آهن.[6][39] ايلو ويرا جو جيل عام طور چمڙي تي لڳائڻ وارين دوائن ۾ استعمال ٿيندو آهي، جهڙوڪ ساڙ، زخم، ٿڌ جي ڪري ٿيندڙ چمڙي جي نقصان، چمڙي جي ريش، سورائسس، لبن جو هرپس (ٿڌ جا ڦٽا) ۽ خشڪ چمڙي جي علاج لاءِ.[6][39] ڪنوار ٻوٽي جو ليٽڪس الڳ يا ٻين جزن سان گڏ اهڙي شين ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪي قبض کان آرام لاءِ وات ذريعي استعمال ڪيون وڃن.[6][39] ليٽڪس کي خشڪ ڪري رال يا خشڪ ايلو رس جي صورت ۾ پڻ تيار ڪيو ويندو آهي.[53]

تحقيقي مطالعي مان اڃا تائين اهو واضح ثابت نه ٿي سگهيو آهي ته ڪنوار ٻوٽي زخم يا ساڙ جي علاج ۾ يقيني طور اثرائتو آهي يا نه.[2][39] بهرحال، چمڙي تي لڳائڻ سان ڪجهه ماڻهن ۾ سورائسس، مهاندا يا چمڙي جي ريش جهڙين حالتن جون علامتون گهٽجي سگهن ٿيون،[6][39] جڏهن ته ڪجهه ماڻهن ۾ ان سان الرجي به ٿي سگهي ٿي.[11][15]

ڪنوار ٻوٽي جو جيل واپاري طور ڏهي، مشروبات ۽ ڪجهه مٺاڻن ۾ پڻ استعمال ٿيندو آهي.[54] پر ليٽڪس يا سڄي پن مان تيار ڪيل عرق کي وڏي مقدار ۾ يا گهڻي عرصي تائين استعمال ڪرڻ زهريلو ثابت ٿي سگهي ٿو.[2][6][11][15] چمڙي تي ٿوري مقدار ۾ استعمال عام طور محفوظ سمجهيو وڃي ٿو.[6][39]

چمڙي تي استعمال ۽ ممڪن ضمني اثر

[سنواريو]

ڪنوار ٻوٽي کي لوشن، جيل، صابڻ يا چمڙي جي سينگار وارين شين جي صورت ۾ تيار ڪري چمڙي تي لڳايو ويندو آهي.[2][11][15] ان جي جيل جو تيزابيت وارو درجو (pH) تقريباً 4.4 کان 4.7 هوندو آهي،[11] جيڪو ڪجهه ماڻهن ۾ چمڙي تي لڳائڻ سان هلڪي ساڙ، جلن يا ريش جو سبب بڻجي سگهي ٿو.[6]

جن ماڻهن کي ڪنوار ٻوٽي سان الرجي هجي، انهن ۾ چمڙي جي سوزش، هلڪي ڳاڙهاڻ، خارش، ساهه کڻڻ ۾ تڪليف يا چهري، چپن، زبان يا ڳلي جي سُوجهه جهڙا ردِعمل ظاهر ٿي سگهن ٿا.[2][11][15]

غذائي اضافو

[سنواريو]
ايلوئن

ايلوئن، جيڪو ايلو جي ڪجهه نسلن جي نيم سيال ليٽڪس ۾ موجود هڪ تمام ڪڙو مرڪب آهي، 2002ع تائين آمريڪا ۾ بغير نسخي جي وڪرو ٿيندڙ قبض ختم ڪرڻ وارين دوائن ۾ عام جزو طور استعمال ٿيندو هو. بعد ۾ آمريڪي خوراڪ ۽ دوائن واري اداري (FDA) ان جي استعمال تي پابندي لڳائي، ڇاڪاڻ⁠تہ ٺاهيندڙ ڪمپنيون ان جي حفاظت بابت گهربل سائنسي ثبوت مهيا نه ڪري سگهيون.[2][6][55]

ڪنوار ٻوٽي ۽ ان جا الڪوحلي عرق ڪجهه مقدار کان وڌيڪ استعمال ڪرڻ سان زهريلا اثر پيدا ڪري سگهن ٿا، جيڪي چمڙي تي لڳائڻ يا وات ذريعي استعمال ٻنهي صورتن ۾ ظاهر ٿي سگهن ٿا.[2][15] جيتوڻيڪ تياري دوران ايلوئن ڪڍي ڇڏڻ سان زهريت گهٽجي سگهي ٿي، پر وڏي مقدار ۾ استعمال ڪرڻ سان پيٽ جو سور، دست يا هيپاٽائٽس جهڙا اثر پيدا ٿي سگهن ٿا.[2][56] ڊگهي عرصي تائين روزانو لڳ ڀڳ هڪ گرام استعمال ڪرڻ سان پيشاب ۾ رت اچڻ، وزن گهٽجڻ، دل يا گردن جا مسئلا پيدا ٿي سگهن ٿا.[2]

ڪنوار ٻوٽي جو رس هاضمي جي صحت لاءِ فائديمند هجڻ جي دعويٰ سان وڪرو ڪيو ويندو آهي، پر هن دعويٰ جي حمايت ۾ نه ڪو مضبوط سائنسي ثبوت موجود آهي ۽ نه ئي ڪنهن ضابطي واري اداري ان جي منظوري ڏني آهي.[2][6][39]

روايتي طب

[سنواريو]

ڪنوار ٻوٽي روايتي طب ۾ چمڙي جي علاج لاءِ هزارين سالن کان استعمال ٿيندو رهيو آهي. ان جي استعمال جا قديم ترين لکيل حوالا چوٿين هزارين سال ق م تائين ملن ٿا.[2] ان جو ذڪر 512ع ۾ لکيل جوليانا انيشيا ڪوڊيڪس ۾ پڻ موجود آهي.[54]:9

تجارتي شيون

[سنواريو]

ڪنوار ٻوٽي چهري صاف ڪرڻ وارين ٽشوز ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، جتي ان کي نمي برقرار رکڻ ۽ نڪ جي چمڙي جي خارش گهٽائڻ واري جزو طور پيش ڪيو ويندو آهي. سينگار جي شين ٺاهيندڙ ڪمپنيون ان جو رس يا ان جا ٻيا نڪتل جزا ميڪ اپ، ٽشوز، موئسچرائزر، صابڻ، سن اسڪرين، اگربتي، شيونگ ڪريم ۽ شيمپو جهڙين شين ۾ شامل ڪنديون آهن.[54] علمي جائزي موجب، صفائي ۽ سينگار جي ڪيترين ئي شين ۾ ان جو استعمال بنيادي طور ان جي چمڙي کي نرم ۽ نمي فراهم ڪندڙ خاصيت سبب ڪيو ويندو آهي.[28] سينگار جي صنعت ۾ ايلو جي عرق ۾ اينٿراڪينون جي مقدار وڌ ۾ وڌ 50 پي پي ايم تائين محدود رکڻ جي سفارش ڪئي ويندي آهي.[15]

زهريت

[سنواريو]

وات ذريعي استعمال ڪيل ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جي اهڙي سڄي پن واري عرق کي، جنهن مان رنگ ختم نه ڪيو ويو هجي، ڪيليفورنيا آفيس آف انوائرنمينٽل هيلٿ هيزرڊ اسيسمينٽ انهن "ڪيميائي مادن" ۾ شامل ڪيو آهي جيڪي رياست موجب سرطان يا توليدي نظام لاءِ نقصانڪار ٿي سگهن ٿا.[57] اهو خطرو غالباً ان ۾ موجود اينٿراڪينون مرڪبن جي ڪري هوندو آهي.[11]

2016ع کان وٺي، سرطان بابت تحقيق جي عالمي اداري (IARC) ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جي سڄي پن واري عرق کي انسانن لاءِ ممڪن سرطان پيدا ڪندڙ مادو (گروپ 2B) جي درجي ۾ شامل ڪيو آهي.[58]

چمڙي تي ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جو استعمال عام طور تي ڪنهن اهم ضمني اثر سان لاڳاپيل نه هوندو آهي.[6] پر وات ذريعي ان جو استعمال ممڪن طور زهريلو ٿي سگهي ٿو،[2][11] ۽ ان سان پيٽ ۾ سور، پيٽ جا اينٺ ۽ دست ٿي سگهن ٿا، جيڪي وري ٻين دوائن جي جسم ۾ جذب ٿيڻ جي صلاحيت کي گهٽائي سگهن ٿا.[2][6]

نسخي وارين دوائن سان تعامل

[سنواريو]

وات ذريعي استعمال ٿيندڙ ڪنوار ٻوٽي (ايلو ويرا) جون شيون ڪجهه نسخي وارين دوائن سان نقصانڪار تعامل پيدا ڪري سگهن ٿيون، جهڙوڪ رت جا دڳ جمن جي علاج، شگر جي بيماري، دل جي بيماري، پوٽاشيم گهٽائيندڙ دوائون (مثال طور ڊيجوڪسن) ۽ پيشاب آور دوائون سميت ٻين دوائن سان.[2][39]

تصويرون

[سنواريو]

حوالا

[سنواريو]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 "Aloe vera (true aloe)". سينٽر فار ايگريڪلچر اينڊ بايو سائنس انٽرنيشنل. 13 February 2019. 15 October 2019 تي حاصل ڪيل.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 "Aloe". Drugs.com. 19 November 2025. 8 June 2026 تي حاصل ڪيل.
  3. ↑ Perkins, Cyndi (13 March 2013). "Is Aloe a tropical plant?". ايس ايف گيٽ. 13 February 2016 تي حاصل ڪيل.
  4. ↑ Liu, Chang; Cui, Yan; Pi, Fuwei; Cheng, Yuliang; Guo, Yahui; Qian, He (2019-04-19). "Extraction, Purification, Structural Characteristics, Biological Activities and Pharmacological Applications of Acemannan, a Polysaccharide from Aloe vera: A Review". Molecules 24 (8): 1554. doi:10.3390/molecules24081554. PMID 31010204.
  5. ↑ Surjushe, Amar; Vasani, Resham; Saple, D G (2008). "Aloe vera: A short review". Indian Journal of Dermatology 53 (4): 163–166. doi:10.4103/0019-5154.44785. PMID 19882025.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Aloe vera". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. 1 February 2025. 8 June 2026 تي حاصل ڪيل.
  7. ↑ "Aloe perfoliata (Mitre Aloe)". World of Succulents (آمريڪي انگريزي ۾). 2014-03-09. 2020-07-10 تي حاصل ڪيل.
  8. ↑ "Sindhi Adabi Board Online Library (History)". www.sindhiadabiboard.org. 2020-07-10 تي حاصل ڪيل.
  9. ↑ ايريال : (Sindhianaسنڌيانا), اصل نسخو مان 2024-05-31 تي محفوظ ڪيل, 2024-05-30 تي حاصل ڪيل {{citation}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested) (مدد)
  10. ↑ Harper, Douglas (2021). "Aloe". Online Etymology Dictionary. 1 July 2021 تي حاصل ڪيل.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Guo, Xiaoqing; Mei, Nan (2 April 2016). "Aloe vera: A review of toxicity and adverse clinical effects". J Environ Sci Health C Environ Carcinog Ecotoxicol Rev 34 (2): 77–96. doi:10.1080/10590501.2016.1166826. PMID 26986231. Bibcode: 2016JESHC..34...77G.
  12. ↑ Curwin, David (16 March 2008). "Aloe". Balashon - Hebrew Language Detective. 16 December 2022 تي حاصل ڪيل.
  13. ↑ Lewis, Charlton T.; Short, Charles (1879). "vērus". A Latin Dictionary. Perseus Digital Library.
  14. ↑ "Micropropagation of endangered Chinese aloe". Plant Cell, Tissue and Organ Culture 76 (1): 83–86. 2004. doi:10.1023/A:1025868515705.
  15. 1 2 3 4 5 6 7 Cosmetic Ingredient Review Expert Panel (2007). "Final Report on the Safety Assessment of Aloe Andongensis Extract, Aloe Andongensis Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Extract, Aloe Arborescens Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Protoplasts, Aloe Barbadensis Flower Extract, Aloe Barbadensis Leaf, Aloe Barbadensis Leaf Extract, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Aloe Barbadensis Leaf Polysaccharides, Aloe Barbadensis Leaf Water, Aloe Ferox Leaf Extract, Aloe Ferox Leaf Juice, and Aloe Ferox Leaf Juice Extract". International Journal of Toxicology 26 (Suppl 2): 1–50. doi:10.1080/10915810701351186. PMID 17613130. https://journals.sagepub.com/doi/epdf/10.1080/10915810701351186.
  16. 1 2 "Aloe vera, African flowering plants database". Conservatoire et Jardin botaniques de la Ville de Genève. 19 November 2017 تي حاصل ڪيل.
  17. ↑ "Taxon: Aloe vera (L.) Burm. f." Germplasm Resources Information Network, United States Department of Agriculture. اصل نسخو مان 24 September 2015 تي محفوظ ڪيل. 16 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  18. ↑ "[Determination of aloin content in callus of Aloe vera var. chinensis]" (zh ۾). Zhong Yao Cai 27 (9): 627–628. 2004. PMID 15704580.
  19. ↑ "[Peroxidase and soluble protein in the leaves of Aloe vera L. var. chinensis (Haw.) Berger]" (zh ۾). Zhongguo Zhong Yao Za Zhi 22 (11): 653–654, 702. 1997. PMID 11243179.
  20. 1 2 Lyons G. "The Definitive Aloe vera, vera?". Huntington Botanic Gardens. اصل نسخو مان 25 July 2008 تي محفوظ ڪيل. 11 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  21. ↑ لنيئيوس, ڪارل (1753). اسپيشيز plantarum. Vol. 2.
  22. ↑ "In defense of the name Aloe vera". The Cactus and Succulent Journal of Great Britain 41: 29–30. 1979.
  23. ↑ "Molecular assessment of germplasm diversity in Aloe spp. using RAPD and AFLP analysis". J. Med. Arom. Plant Sci. 25 (2): 354–361. 2003.
  24. 1 2 "Phylogenetic relationships in Asphodelaceae (Alooideae) inferred from chloroplast DNA sequences (rbcL, matK) and from genomic fingerprinting (ISSR)". Taxon 52 (2): 193–207. 2003. doi:10.2307/3647389.
  25. ↑ Jones WD, Sacamano C. (2000). Landscape Plants for Dry Regions. California Bill's Automotive Publishers.
  26. 1 2 3 Yates A. (2002) Yates Garden Guide. Harper Collins Australia
  27. ↑ "The effect of Acemannan Immunostimulant in combination with surgery and radiation therapy on spontaneous canine and feline fibrosarcomas". J Am Anim Hosp Assoc 31 (5): 439–447. 1995. doi:10.5326/15473317-31-5-439. PMID 8542364.
  28. 1 2 "Aloe vera: a valuable ingredient for the food, pharmaceutical and cosmetic industries—a review". Critical Reviews in Food Science and Nutrition 44 (2): 91–96. 2004. doi:10.1080/10408690490424694. PMID 15116756.
  29. 1 2 3 Botanica's Pocket Gardening Encyclopedia for Australian Gardeners. Random House Publishers. 2001. ISBN 9781740514347.
  30. ↑ Gong M.; Wang F.; Chen Y (2002). "[Study on application of arbuscular-mycorrhizas in growing seedlings of Aloe vera]" (zh ۾). Zhong Yao Cai 25 (1): 1–3. PMID 12583231.
  31. ↑ "World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew". wcsp.science.kew.org. اصل نسخو مان 1 November 2022 تي محفوظ ڪيل. 2020-12-07 تي حاصل ڪيل.
  32. 1 2 "Aloe vera". World Checklist of Selected Plant Families. Royal Botanic Gardens, Kew. اصل نسخو مان 1 November 2022 تي محفوظ ڪيل. 19 November 2017 تي حاصل ڪيل.
  33. ↑ Domingues de Almeida, J & Freitas (2006). "Exotic naturalized flora of continental Portugal – A reassessment" (PDF). core.ac.uk. 16 July 2020 تي حاصل ڪيل.
  34. ↑ Gideon F Smith, Estrela Figueiredo (2009). "Aloe arborescens Mill. and Aloe Vera spreading in Portugal". Bradleya (bioone). doi:10.25223/brad.n27.2009.a4.
  35. ↑ "Aloe Vera Cultivation in Murcia". 9 April 2015.
  36. ↑ Farooqi, A. A. and Sreeramu, B. S. (2001) Cultivation of Medicinal and Aromatic Crops. Orient Longman, India. ISBN 8173712514. p. 25.
  37. ↑ "Aloe vera". Royal Botanic Gardens, Kew. 2016. 10 August 2016 تي حاصل ڪيل.
  38. ↑ "Aloe vera (Linnaeus) Burman f., Fl. Indica. 83. 1768." in Flora of North America Vol. 26, p. 411
  39. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Aloe (Aloe vera)". Mayo Clinic. 17 September 2017. 21 January 2020 تي حاصل ڪيل.
  40. ↑ "BBC Gardening, Aloe vera". British Broadcasting Corporation. 11 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  41. ↑ "Pest Alert: Aloe vera aphid Aloephagus myersi Essi". Florida Department of Agriculture and Consumer Services. اصل نسخو مان 12 جُونِ 2008 تي محفوظ ڪيل. 11 جُولاءِ 2008 تي حاصل ڪيل.
  42. ↑ "Kemper Center for Home Gardening: Aloe vera". Missouri Botanic Gardens. اصل نسخو مان 27 May 2005 تي محفوظ ڪيل. 11 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  43. ↑ "RHS Plant Selector Aloe vera AGM / RHS Gardening". Apps.rhs.org.uk. 9 April 2020 تي حاصل ڪيل.
  44. 1 2 3 Peerless, Veronica (2017). How Not to Kill Your Houseplant. DK Penguin Random House. ص. 38–39.
  45. 1 2 Coleby-Williams, J (21 June 2008). "Fact Sheet: Aloes". Gardening Australia, Australian Broadcasting Corporation. محفوظ ڪيل مان اصل نسخي کان 6 July 2008 تي محفوظ ڪيل. 8 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  46. ↑ "Aloe vera producer signs $3m China deal". ABC News. Australian Broadcasting Corporation. 6 December 2005.{{cite news}}: CS1 maint: deprecated archival service (ڳنڍڻو)
  47. ↑ "Korea interested in Dominican 'aloe vera'". DominicanToday.com. 7 July 2006. اصل نسخو مان 6 December 2008 تي محفوظ ڪيل.
  48. ↑ Varma, Vaibhav (11 December 2005). "India experiments with farming medicinal plants". channelnewsasia.com.
  49. ↑ "Harnessing the potential of our aloe". Jamaica Gleaner. اصل نسخو مان 24 March 2008 تي محفوظ ڪيل. 19 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  50. ↑ Mburu, Solomon (2 August 2007). "Kenya: Imported Gel Hurts Aloe Vera Market". allafrica.com.
  51. ↑ "Córdoba is the Spanish province with more aloe vera crops (translated from Spanish)". ABC-Córdoba. 23 August 2015.
  52. ↑ "US Farms, Inc. – A Different Kind of Natural Resource Company". resourceinvestor.com. اصل نسخو مان 17 September 2008 تي محفوظ ڪيل. 19 July 2008 تي حاصل ڪيل.
  53. ↑ "Assessment report on Aloe barbadensis Mill. and on Aloe (various species, mainly Aloe ferox Mill. and its hybrids), folii succus siccatus" (PDF). European Medicines Agency. 22 November 2016. 29 January 2021 تي حاصل ڪيل.
  54. 1 2 3 Reynolds, Tom (Ed.) (2004) Aloes: The genus Aloe (Medicinal and Aromatic Plants - Industrial Profiles. CRC Press. ISBN 978-0415306720
  55. ↑ Food Drug Administration, HHS (2002). "Status of certain additional over-the-counter drug category II and III active ingredients. Final rule". Fed Regist 67 (90): 31125–7. PMID 12001972. https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2002-05-09/pdf/02-11510.pdf.
  56. ↑ "Oral aloe vera-induced hepatitis". Ann Pharmacother 41 (10): 1740–3. 2007. doi:10.1345/aph.1K132. PMID 17726067.
  57. ↑ "Chemicals Listed Effective December 4, 2015, as Known to the State of California to Cause Cancer: Aloe Vera, Non-Decolorized Whole Leaf Extract, and Goldenseal Root Powder". California Office of Environmental Health Hazard Assessment. 4 December 2015. 21 February 2020 تي حاصل ڪيل.
  58. ↑ "IARC Monographs on the Identification of Carcinogenic Hazards to Humans". World Health Organization. 27 April 2023 تي حاصل ڪيل.

ٻاهريان ڳنڍڻا

[سنواريو]

سانچو:Medicinal herbs & fungi

"https://sd.wikipedia.org/w/index.php?title=ڪنوار_ٻوٽي&oldid=399348" تان ورتل