اوٽو وان بسمارڪ
اوٽو وان بسمارڪ | |
|---|---|
 اوٽو وان بسمارڪ (1890ع جي لڳ ڀڳ) | |
| جرمنيءَ جو پهريون چانسلر | |
| عهدي ۾ 21 مارچ 1871ع – 20 مارچ 1890ع | |
| شاهي حڪمران | وليم پهريون، فريڊرڪ ٽيون، وليم ٻيون |
| پيشرو | (عهدو قائم ٿيو) |
| جانشين | ليو وان ڪيپريوي |
| ذاتي تفصيل | |
| ڄائو | اوٽو ايڊورڊ ليوپولڊ وان بسمارڪ 1 اپريل 1815ع شون هائوزن، پروشيا |
| وفات | 30 جولاءِ 1898ع (عمر 83 سال) فريدريچسرو، جرمني |
| سياسي پارٽي | آزاد (مطلق العنان حامي) |
| زال/مڙس | جوهانا وان پٽڪيمر |
| دستخط | فائل:Signature Otto von Bismarck.svg |
اوٽو ايڊورڊ ليوپولڊ، پرنس آف بسمارڪ (Otto von Bismarck؛ 1 اپريل 1815ع – 30 جولاءِ 1898ع) هڪ جرمن سياستدان ۽ سفارتڪار هو، جنهن جرمنيءَ جي اتحاد جي نگراني ڪئي ۽ 1871ع کان 1890ع تائين ان جو پهريون چانسلر رهيو. بسمارڪ جي عملي سياست (Realpolitik) ۽ سخت حڪمرانيءَ کيس "لوهي چانسلر" (Iron Chancellor) جو لقب ڏياريو.
جرمنيءَ جو اتحاد
[سنواريو]پروشيا جي بادشاهه وليم پهريون جي دور ۾ بسمارڪ تيزيءَ سان ترقي ڪئي. هن جي قيادت ۾ پروشيا ٽي فيصله ڪن جنگيون وڙهيون: 1. ڊينمارڪ خلاف: جنهن سان علائقائي قبضو مضبوط ٿيو. 2. آسٽريا خلاف (1866ع): جنهن کان پوءِ هن اتر جرمن ڪنفڊريشن قائم ڪئي. 3. فرانس خلاف (1870ع): جنهن ۾ شڪست کان پوءِ ڏکڻ جرمن رياستن کي ملائي هڪ متحد جرمن سلطنت جو بنياد وڌو ويو.
داخلي پاليسيون ۽ فلاحي رياست
[سنواريو]بسمارڪ پنهنجي سياسي مخالفن، خاص طور تي سوشلسٽن کي ڪمزور ڪرڻ لاءِ دنيا جي پهرين فلاحي رياست (Welfare State) جو بنياد وڌو، جنهن ۾ مزدورن لاءِ هيلٿ انشورنس ۽ پينشن جا پروگرام شامل هئا.
- ڪلٽور ڪيمپ (Kulturkampf): 1870ع واري ڏهاڪي ۾ هن ڪيٿولڪ چرچ جي اثر کي ختم ڪرڻ لاءِ هڪ ثقافتي جنگ شروع ڪئي، جيڪا گهڻي حد تائين ناڪام رهي.
- هن هڪ سخت انتظامي نظام (Bureaucracy) ذريعي حڪومت ڪئي، جتي طاقت جو مرڪز بادشاهه ۽ اعليٰ اشرافيه (Junkers) جي هٿ ۾ هو.
پرڏيهي پاليسي
[سنواريو]جرمنيءَ جي اتحاد کان پوءِ، بسمارڪ يورپ ۾ طاقت جي توازن کي برقرار رکڻ لاءِ سفارتڪاريءَ جو سهارو ورتو ته جيئن جرمنيءَ جو مقام محفوظ رهي. جيتوڻيڪ هو سامونڊي بيٺڪيت (Colonialism) جي خلاف هو، پر عوامي دٻاءُ سبب هن ڪجهه افريقي نوآبادين جي حصول جي به اجازت ڏني.
استعيفيٰ ۽ وفات
[سنواريو]1890ع ۾ نئين شهنشاهه وليم ٻيون سان اختلافن سبب کيس عهدي تان هٽايو ويو. هن پنهنجي آخري زندگي يادگيريون لکڻ ۾ گذاري ۽ 30 جولاءِ 1898ع تي وفات ڪئي. اڄ به بسمارڪ کي جرمنيءَ جي تاريخ جي عظيم ترين شخصيتن مان هڪ شمار ڪيو ويندو آهي، جيتوڻيڪ سندس آمريت پسند حڪمرانيءَ تي تنقيد به ٿيندي آهي.