انشورنس

انشورنس (Insurance) يا بيمه مالي نقصان کان بچاءُ جو هڪ ذريعو آهي، جنهن ۾ فيس جي بدلي ۾، هڪ ڌر ڪنهن خاص نقصان، تڪليف يا چوٽ جي صورت ۾ ٻي ڌر کي معاوضو ڏيڻ تي اتفاق ڪندي آهي. هي رسڪ مئنيجمينٽ جي هڪ صورت آهي، جيڪا بنيادي طور تي غير يقيني نقصان جي خطري کان بچڻ لاءِ استعمال ڪئي ويندي آهي.

جيڪو ادارو انشورنس فراهم ڪري ٿو ان کي بيمه ڪندڙ (insurer) يا انشورنس ڪمپني چيو ويندو آهي. جيڪو شخص يا ادارو انشورنس خريد ڪري ٿو ان کي پاليسي هولڊر (policyholder) چيو ويندو آهي. انشورنس جي معاملي ۾ پاليسي هولڊر بيمه ڪندڙ کي هڪ ننڍي رقم ادا ڪندو آهي جنهن کي پريميم (premium) چيو ويندو آهي، جنهن جي بدلي ۾ ڪمپني نقصان جي صورت ۾ معاوضي جو واعدو ڪندي آهي.

بيمه ڪرائيندڙ کي هڪ معاهدو ملندو آهي جنهن کي انشورنس پاليسي چيو ويندو آهي. انشورنس جا ڪيترائي قسم آهن، جهڙوڪ صحت جي بيمه، زندگي جي بيمه، ۽ ملڪيت جي بيمه.

تاريخ

اصل مضمون جي لاءِ ڏسو بيمه جي تاريخ

ابتدائي طريقا

خطرن کي منتقل ڪرڻ يا ورهائڻ جا طريقا قديم چيني ۽ هندوستاني واپارين طرفان ترتيب وار ٽين ۽ ٻي قبل مسيح هزار سال اڳ استعمال ڪيا ويندا هئا.^[1] چيني واپاري دريائن جي خطرناڪ لهرن مان گذرڻ وقت پنهنجو سامان مختلف ٻيڙين ۾ ورهائي رکندا هئا ته جيئن ڪنهن هڪ ٻيڙي جي ٻڏڻ جي صورت ۾ سمورو نقصان نه ٿئي.

بابل جي بادشاهه حمورابي جي ضابطي (تقريبن 1755-1750 قبل مسيح) ۾ به اهڙا قانون ملن ٿا جيڪي ٻيڙين جي نقصان جي صورت ۾ مالي تحفظ فراهم ڪندا هئا.^[2]

قديم يونانين وٽ بحري قرضن جو رواج هو. جهاز يا سامان لاءِ رقم فراهم ڪئي ويندي هئي، ۽ جيڪڏهن سفر ڪامياب ٿيندو هو ته وڏي وياج سان واپس ڪئي ويندي هئي، پر جيڪڏهن جهاز ٻڏي ويندو هو ته قرض واپس نه ڪرڻو پوندو هو.

جديد طريقا

جديد انشورنس جو نظام يورپ جي روشن خيالي واري دور ۾ وڌيڪ ترقي يافته ٿيو.

ايڊورڊ لائيڊ جو ڪافي هائوس بحري انشورنس جي پهرين منظم مارڪيٽ هئي.

ملڪيت جي انشورنس (Property insurance) جي شروعات لنڊن جي وڏي باهه (Great Fire of London) کان پوءِ ٿي، جنهن 1666ع ۾ 13,000 کان وڌيڪ گهر ساڙي ڇڏيا هئا. ان کان پوءِ 1681ع ۾ پهرين فائر انشورنس ڪمپني "انشورنس آفيس فار هائوسز" قائم ڪئي وئي.

زندگي جي بيمه (Life insurance) جي شروعات 18هين صديءَ جي شروعات ۾ ٿي. پهرين لائف انشورنس ڪمپني "ايمِيڪيبل سوسائٽي" هئي، جيڪا 1706ع ۾ لنڊن ۾ قائم ٿي.^[3]

19هين صدي جي آخر ۾ حڪومتن قومي انشورنس پروگرام شروع ڪيا. جرمنيءَ ۾ چانسلر اوٽو وان بزمارڪ پوڙهائپ جي پينشن، حادثاتي بيمه ۽ طبي سهولتن جو بنياد وڌو.^[4]

اصول

انشورنس ۾ ڪيترن ئي بيمه ڪرائيندڙن کان رقم گڏ ڪئي ويندي آهي ته جيئن انهن مان جن کي نقصان ٿئي، انهن جي مالي مدد ڪري سگهجي. هن کي "رسڪ پولنگ" (Risk pooling) چيو ويندو آهي.

انشورنس جي قابل خطرن جون خاصيتون

اهي خطرا جن جي انشورنس خانگي ڪمپنيون ڪنديون آهن، انهن ۾ عام طور تي هي خاصيتون هونديون آهن:^[5]

هڪجهڙن خطرن جو وڏو تعداد: انشورنس وسيلا گڏ ڪرڻ جي اصول تي ڪم ڪري ٿي، تنهنڪري اهڙن ماڻهن جو وڏو انگ هجڻ گهرجي جيڪي ساڳئي خطري جو شڪار هجن.
واضح نقصان: نقصان اهڙو هجي جنهن جي مالي رقم جو تعين ڪري سگهجي.
اتفاقي نقصان: نقصان ارادي طور تي نه ڪيو ويو هجي، بلڪه اهو هڪ حادثو هجي.

پڻ ڏسو

حوالا

↑ Novi Dewan. Indian Life and Health Insurance Industry: A Marketing Approach. Springer Science & Business Media. p. 2.
↑ Hammurabi (1903). "Code of Hammurabi, King of Babylon". Records of the Past (Washington, DC: Records of the Past Exploration Society) 2 (3): 86. https://archive.org/details/cu31924060109703/mode/2up. Retrieved 20 June 2021.
↑ Anzovin, Steven, Famous First Facts 2000, p. 121
↑ E. P. Hennock, The Origin of the Welfare State in England and Germany, 1850–1914 (2007)
↑ Mehr and Camack's "Principles of Insurance", 6th edition, 1976, pp 34 – 37.

[1] Novi Dewan. Indian Life and Health Insurance Industry: A Marketing Approach. Springer Science & Business Media. p. 2.

[Sommer_1903_p._86-2] Hammurabi (1903). "Code of Hammurabi, King of Babylon". Records of the Past (Washington, DC: Records of the Past Exploration Society) 2 (3): 86. https://archive.org/details/cu31924060109703/mode/2up. Retrieved 20 June 2021.

[Anzovin121-3] Anzovin, Steven, Famous First Facts 2000, p. 121

[EPH-4] E. P. Hennock, The Origin of the Welfare State in England and Germany, 1850–1914 (2007)

[5] Mehr and Camack's "Principles of Insurance", 6th edition, 1976, pp 34 – 37.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]